China wil geen blok tegen Trump vormen met de EU

Top EU-China Op een top in Beijing spraken de EU en China maandag over handel in tijden van Trump. Een innige omhelzing werd dat zeker niet.

De Chinese Premier Li Keqiang (middenachter), geflankeerd door Donald Tusk en Jean-Claude Juncker. Foto How Hwee Young

De Europese Unie en China willen allebei niet dat de internationale handelsorde in elkaar stort onder Amerikaanse druk. Maar ze zijn het niet eens wat er dan precies moet gebeuren, bleek op de top die deze maandag in Beijing werd gehouden.

Wat moet er gebeuren om de Amerikaanse president Trump ervan te overtuigen dat ook Amerika baat heeft bij bijvoorbeeld de Wereldhandelsorganisatie (WTO)? Hoe hou je een handelsorde overeind die is gebaseerd op een stelsel van internationale regels?

De voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk sprak in Beijing van een „gemeenschappelijke plicht van Europa en China, Amerika en Rusland om deze (internationale) orde niet te vernietigen, maar te verbeteren.” Hij riep op om „geen handelsoorlogen te beginnen, die zo vaak zijn uitgelopen op felle conflicten in onze geschiedenis, maar om moedig en met gevoel voor verantwoordelijkheid de op regels gebaseerde internationale orde te hervormen.”

Lees ook: Met heffingen op auto’s schiet Trump in eigen voet

Om daarmee een begin te maken, hebben China en de EU besloten een gezamenlijke commissie in te stellen die gaat kijken naar het hervormen van de WTO. „We hebben nieuwe regels nodig op het gebied van industriële subsidies, intellectueel eigendomsrecht en gedwongen overdracht van technologie”, stelde Tusk maandag. Dat zijn precies de drie punten waarop niet alleen de VS, maar ook de EU moeite heeft met China’s internationale opstelling. Het is dus maar de vraag of China de hervormingen ook die kant op wil sturen.

De Chinese premier Li Keqiang ging in op twee van de drie nieuwe gebieden van regelgeving die Tusk aandroeg. Hij stelde dat China ook voor een betere bescherming van intellectueel eigendomsrecht is, en tegen gedwongen overdracht van technologie. Hij nodigde buitenlandse bedrijven in China uit om zich bij hem te melden als zij zich op deze gebieden onvoldoende beschermd voelden. Hij stelde dat China buitenlandse en Chinese bedrijven in gelijke mate beschermt.

Op de vraag of China samen met de EU een blok tegen de VS wilde vormen, antwoordde Li dat de top niet gericht was tegen een derde partij, en dat de handelsoorlog die China en de VS met elkaar voeren een bilaterale zaak was die om een bilaterale oplossing vraagt. De samenwerking met de EU moet er in zijn ogen op gericht zijn om te zorgen dat de internationale handelsorde het overleeft en waar mogelijk wordt versterkt.

Gezamenlijk investeringsfonds

China en de EU sloten een zestal overeenkomsten en intentieverklaringen af, onder meer op het gebied van visserij, circulaire economie en grenscontroles ter bescherming van intellectueel eigendomsrecht. Ook komt er een gemeenschappelijk EU-China investeringsfonds.

Maar verreweg de belangrijkste overeenkomst komt er voorlopig niet. Dan gaat het om een wederzijdse investeringsovereenkomst die Chinese investeringen in de EU en Europese investeringen in China moet reguleren. Daarover wordt al sinds 2013 gesproken, maar voor het einde van het jaar wordt zo’n overeenkomst vrijwel zeker niet getekend. De EU krijgt steeds meer moeite met Chinese investeringen in strategische sectoren van de Europese economie. Er gaan binnen de EU dan ook steeds meer stemmen op om die investeringen aan strengere regels te onderwerpen.

Ook blijft de EU veel moeite houden met de hindernissen die Europese investeerders in China ondervinden. Het gaat dan niet alleen om formele regelgeving, maar ook om de ondoorzichtigheid en willekeur waarmee die regels toegepast lijken te worden. Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie memoreerde in Beijing dat de buitenlandse directe investeringen van China in Europa in 2017 30 miljard euro bedroegen, tegen 6 miljard Europese investeringen in China.

China en de EU hebben nu wel beide hun voorstellen over hoe een overeenkomst eruit zou moeten zien op tafel gelegd, maar dat is voorlopig alles.

    • Garrie van Pinxteren