Twee doden bij massademonstraties Irak tegen corruptie

Veel Irakezen in het zuiden van het land trekken de straten op omdat ze ontevreden zijn over de corruptie en slechte publieke voorzieningen.

Foto Essam al-Sudani/Reuters

Demonstranten in het zuiden van Irak zijn zondag voor de zevende dag op rij de straten op gegaan om te demonstreren tegen onder meer corruptie en werkeloosheid. Met name in Basra, de tweede stad van Irak, wordt fel gedemonstreerd. De stad is gelegen in een arme maar olierijke regio en demonstranten zijn boos dat zij niks van die oliewinsten terugzien, zo schrijft Reuters.

In de stad As-Samawah, op ongeveer driehonderd kilometer afstand van Basra, kwamen zondag twee mensen om het leven nadat demonstranten een rechtbank bestormden. Over de omstandigheden van hun dood is niets bekend. Ook in Basra werd een overheidsgebouw door honderden burgers bezet. Daarbij werden waarschuwingsschoten gelost en vielen 48 gewonden.

Richting de olievelden rondom Basra blokkeerden demonstranten de wegen, waarop de politie waterkanonnen en traangas inzette om hen uiteen te drijven. Ook in de hoofdstad Bagdad trokken mensen naar het centraal gelegen Tahrirplein, maar daar vielen geen gewonden. In delen van het land werd zondag het internet afgesloten in een poging om de onrust de kop in te drukken.

Omdat de protesten rondom olievelden plaatsvinden zijn onder meer anti-terreureenheden ingezet, schrijft nieuwssite Al Jazeera. Met name in het zuiden van het land heerst veel onvrede over de armoede en werkeloosheid.

Ondanks het feit dat de zuidelijke regio’s verantwoordelijk zijn voor het overgrote deel van de olie-export, zijn Irakezen in het zuiden van het land arm en hebben ze geen toegang tot schoon water. Ook valt de stroom er regelmatig uit en ligt er veel vuilnis op straat, aldus Al Jazeera.

‘Stem van gewone man’

Vermoedelijk zit de shi’itische militieleider Moqtada al-Sadr deels achter de protesten. Sinds de Amerikaanse invasie van 2003 zijn de shi’ieten aan de macht in Irak. Maar het leven van de gewone shi’iet is er niet beter op geworden.

Al-Sadr, die nog tegen de Amerikanen heeft gevochten, probeert zich al een tijdje opnieuw uit te vinden als de stem van de gewone man die de corruptie beu is. In 2016 stuurde hij zijn aanhangers al massaal naar de Groene Zone om een regering van technocraten te eisen (in plaats van de politieke benoemingen). Veel Irakezen zijn de generatie politici zat die het land sinds 2003 bestuurt.

Na de laatste verkiezingen in mei kwam al-Sadr verrassend in de positie van kingmaker terecht, waardoor hij zijn politieke invloed kon laten gelden om de opvolging te bepalen. Premier Abadi had overschat wat de overwinning op Islamistische Staat (IS) hem politiek zou opleveren; veel mensen waren uiteindelijk bozer over de corruptie, het slechte bestuur, dan ze blij waren met de overwinning op IS. Ook Ali al-Sistani, de geestelijke leider van de shi’ieten, heeft zich achter het protest geschaard.

Formatie

De protesten dienen zich aan in een spannende tijd voor Irak, omdat daar momenteel een regering wordt gevormd. Een deel van de stemmen die in mei werden uitgebracht, moet worden herteld voor de formatie kan beginnen. Vermoedelijk gaat Al-Sadr van de onrust profiteren, en wordt de positie van premier Haider al-Abadi verder verzwakt. Wel zei Al-Sadr zondag al toe geld vrij te maken voor schoon drinkwater en betere gezondheidszorg in het zuiden.

    • Gert Van Langendonck
    • Maartje Geels