Britten hoopten op meer Hugh Grant en minder Theresa May

Trump in Londen

Trump gedroeg zich vrijdag in Londen als bullebak. De Britse premier Theresa May gooide na een roerige week geen olie op het vuur.

Op het dorre grasveld van buitenverblijf Chequers werd duidelijk hoe ingewikkeld het voor het Verenigd Koninkrijk wordt om de Brexit succesvol te laten verlopen.

Theresa May zweeg en keek toe hoe Donald Trump haar Europese partners meerdere keren aanviel. Ze kon niet, zoals Mark Rutte dat in het Witte Huis wel deed, een moment van weerstand bieden, ook al was dit haar terrein. May wist: alles voor het handelsakkoord.

May zag hoe moeilijk het schipperen is als alleenstaand land in een trumpiaanse wereld. Europa is familie. Dat herhaalt May in iedere toespraak over de Brexit: „Wij verlaten de EU, maar niet Europa.” Economisch heeft het Verenigd Koninkrijk Europa nodig als afzetmarkt, als strategische bondgenoot, als continent waar de Britse inlichtingendiensten een meerwaarde hebben. Maar in de visie van Brexiteers begint een Global Britain bij een omvangrijk handelsakkoord met de Amerikanen.

Met Trump is het of-of

In de wereldorde voor Trump was verbondenheid met Europese integratie en de wens om nauwe handelsbanden met de Verenigde Staten misschien technisch ingewikkeld en politiek beladen. Toch was én-én niet fundamenteel uitgesloten.

Met Trump is het óf-óf voor de Britten. „Ze mag van mij doen wat ze wil met de Brexit. Zolang we maar een handelsdeal kunnen sluiten”, zei Trump op de openlucht-persconferentie in Buckinghamshire. Het klonk vleiend, maar het was een dreigement. Eerder in een interview in The Sun maakte Trump snoeihard duidelijk dat een handelsdeal er alleen komt als de Britten niet te nauw met de EU verbonden blijven.

Trump heeft een punt. Als de Britten onderdeel blijven van de Europese douane-unie, en dus de handelstarieven van de EU overnemen, kunnen ze niet zelf een akkoord met de Amerikanen sluiten. Maar met zijn toon wordt duidelijk dat Trump de Britten voor het blok zet.

Het laatste wat May wil na een turbulente week die begon met het vertrek van ministers David Davis (Brexitzaken) en Boris Johnson (Buitenlandse Zaken) uit onvrede met haar koers, was om nog meer olie op het vuur van de Brexiteers te gooien.

Om de belofte van mogelijke onderhandelingen over een handelsakkoord levend te houden mocht Trump compleet zijn gang gaan op Chequers van May. Hij mocht The Sun uitmaken voor Fake News. Hij mocht zelfs een denigrerende uitspraak over de media in de mond van May leggen. „Ik wilde vanochtend mijn verontschuldiging aanbieden. Theresa zei toen ‘geen zorgen’, het is maar de pers’”, aldus Trump.

Het is de vraag of haar houding nodig was. Na de aanval in The Sun kreeg May veel steun. Trump was te gast en gedroeg zich als een bullebak. De Britten reageerden ontsteld op zijn tactiek.

De demonstraties in Londen, waar tienduizenden mensen op af kwamen, waren voorbereid. Spontaan was de reactie op het interview in The Sun. Een fragment ging viral uit de film Love Actually, waarin de Britse premier, gespeeld door Hugh Grant, een brutale en vrouwonvriendelijke Amerikaanse president de les leest. Veel Britten hadden vrijdag gehoopt op een beetje meer Hugh Grant en minder Theresa May.

10 Downing Street zal opgelucht zijn dat Trump May uiteindelijk uitvoerig prees. „Ze is een fantastische vrouw”, zei hij. „Die uiterst ingewikkelde onderhandelingen moet voeren.” Ze zullen blij zijn dat de milde Trump een poging maakte de schade van de woeste Trump te repareren. Ze zullen opgelucht zijn dat zijn bezoek aan koningin Elizabeth soepel verliep. Nu moeten ze hopen dat Trump in de twee dagen dat hij in zijn Schotse golfresort verblijft niet weer van stemming wisselt.

    • Melle Garschagen