Opinie

    • Christiaan Weijts

Traktatie

Een compleet Metropole Orkest dat Lang zal ze leven voor je speelt. Dat overkwam de jarige minister Ingrid van Engelshoven (D66, OCW) donderdag, bij haar werkbezoek aan het orkest, dat voor zijn voortbestaan vreest. Komend weekend spelen de musici op North Sea Jazz, daarna vertrekken ze naar Londen, voor een optreden bij de prestigieuze BBC Proms. „Dat we nu twee weken bij elkaar kunnen zijn is uitzonderlijk,” vertelde Jan Bastiani, trombonist, toen ik eerder deze week langskwam. Na de funeste bezuinigingen onder Halbe Zijlstra, acht jaar terug, zijn alle musici-banen gehalveerd. „Iedereen probeert dat op te vangen met bijbaantjes.”

Zie hier hoe wij onze topmusici behandelen: de ene dag mogen ze vlammen in de Royal Albert Hall, of, vorige maand nog, de Bremer Musikfest-Preis ontvangen, en de ochtend erop hangen ze achter de vuilniswagen. Letterlijk: violist Willem Kok vult zijn salaris aan bij de gemeentereinigingsdienst.

En zelfs die nederige nevenfuncties zijn lastig te combineren, omdat het ensemble maar honderd dagen per jaar kan repeteren. Vier, vijf weken niets, en dan ineens vol aan de slag. Chef-dirigent Jules Buckley: „Elke keer is het eerst shaking off the cobwebs, voordat je weer coherentie krijgt en het orkest gaat vliegen.” Op het hoogste niveau willen presteren mét al die financiële spanningen: het recept voor de vele burn-outklachten in orkest.

Anderhalf miljoen extra vragen ze nu aan de minister, om orkestleden aanstellingen voor 75 procent te kunnen geven. Na het werkbezoek bel ik met algemeen directeur Jan Geert Vierkant. Jazeker, Van Engelshoven was blij met de muzikale verrassing. Maar heeft ze ook getrakteerd? „De minister vertelde in elk geval dat ze ons gaat helpen met een bijdrage voor de jaren ’19 en ’20. Hoe groot die is, horen we met Prinsjesdag.” De Hilversumse gemeenteraad nam een dag eerder zelfs een unanieme motie aan voor ‘structurele steun’ voor het Metropole Orkest.

Het is natuurlijk toeval, maar sinds we Halbe Zijlstra snikkend van het politieke podium zagen sodemieteren lijken er steeds meer aarzelende zonnestraaltjes tot ons cultuurlandschap door te dringen. Zo beloven veel coalitieakkoorden, van de Randstad tot Zwolle, meer geld voor kunst en cultuur. „Dit zou een kantelmoment kunnen zijn”, zegt hoornist Pieter Hunfeld.

Als het kantelt, moeten we ons twee dingen goed blijven realiseren. Allereerst dat dit alleen hersteloperaties zijn na het ongeval Zijlstra – talrijk zijn de wonden, littekens en amputaties die niet herstelbaar zijn. En daarnaast: hoe kwetsbaar ons hele cultuurbouwwerk is voor politieke en financiële wisselvalligheid. Pas nu het economisch beter gaat, is er weer geld. Alsof kunst een extraatje is.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.
    • Christiaan Weijts