‘Leeftijdsdiscriminatie in tienduizenden vacatures’

Vacatures

Woorden die duiden op leeftijdsdiscriminatie schrikken sollicitanten meer af dan salaris of reistijd, blijkt uit onderzoek.

Een werkzoekende in gesprek. Foto ANP

In ruim 41.000 tot 63.000 vacatures die in 2017 werden geplaatst was sprake van enige vorm van leeftijdsdiscriminatie. Dat schrikt werkzoekenden meer af om te solliciteren dan de reistijd of de hoogte van het salaris, concludeert het College voor de Rechten van de Mens op basis van een tweetal onderzoeken. Met name ouderen hebben hier last van.

In één studie werden 1,8 miljoen online vacatures bekeken op woorden die duiden op leeftijdsdiscriminatie, zoals „we zoeken een starter” of „je bent maximaal 35 jaar oud”. Onderzoekers van de Vrije Universiteit (VU) ontwikkelden een algoritme waarmee de teksten gescand werden op de aanwezigheid van dergelijke woorden.

Uiteindelijk zijn er tussen de 41.743 en 63.303 vacatures gevonden waarin enige vorm van discriminatoire taal was verwerkt. Het verschil komt voornamelijk door de zoekmethode: er werd zowel een algoritme gebruikt dat enkel keek naar woorden zonder context als een algoritme waarin de context van de zin werd meegenomen. „Waarschijnlijk ligt het werkelijke aantal nog hoger, want met handmatig zoeken kwamen we nog andere vormen van leeftijdsdiscriminatie tegen die niet via algoritmes werden opgespoord”, zegt Nicola Jägers, college-lid en hoogleraar International Human Rights Law.

Leeftijdsdiscriminatie is bij wet verboden. Een werkgever mag alleen onderscheid maken in leeftijd als het Rijk het via speciale maatregelen mogelijk maakt om vacatures open te stellen voor specifieke leeftijdsgroepen. Ook als de discriminatie noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat kinderen tot zestien jaar alleen lichte arbeid mogen verrichten, is deze toegestaan.

Het College heeft ook laten onderzoeken welk effect leeftijdsdiscriminatie heeft op sollicitanten. Zo kreeg een representatieve steekproef van 563 mensen verschillende vacatureteksten voorgelegd waarin onder meer het salaris, reistijd, soort contract en de mate van leeftijdsonderscheid varieerde. „Van alle factoren die een rol kunnen spelen voor iemand om te solliciteren is verwijzing naar leeftijd het meest bepalend en demotiverend”, zegt Jägers.

Bijna 50 procent van de ondervraagden laat zich meer afschrikken door leeftijdsonderscheid dan de hoogte van het salaris of de reistijd, die respectievelijk voor 16 en 6,4 procent van de mensen een reden waren om niet te solliciteren.

Het College is het gesprek aangegaan met twaalf organisaties die samen verantwoordelijk zijn voor 40 procent van de vacatures waarin sprake is van leeftijdsdiscriminatie. Het gaat daarbij om grotere, in Nederland gevestigde bedrijven – namen worden bewust niet genoemd. Jägers: „We willen in eerste instantie niet via naming and shaming de organisaties aanpakken, maar bekijken of we via bewustwording tot verandering kunnen komen.”

    • Jorg Leijten