‘Leeftijdsdiscriminatie in tienduizenden vacatures’

Het College voor de Rechten van de Mens deed onderzoek naar vormen van leeftijdsonderscheid in vacatures. Dat schrikt mogelijke sollicitanten meer af dan hoogte van het salaris of reistijd.

Een werkzoekende in gesprek bij het UWV. Foto Bart Maat/ANP

In ruim 41.000 tot 63.000 vacatures die in 2017 werden geplaatst was sprake van enige vorm van leeftijdsdiscriminatie. Dat schrikt werkzoekenden meer af om te solliciteren dan de reistijd of hoogte van het salaris, concludeert het College voor de Rechten van de Mens op basis van een tweetal onderzoeken. Met name ouderen hebben hier last van.

In één studie werden 1,8 miljoen online vacatures bekeken op woorden die duiden op leeftijdsdiscriminatie, zoals “We zoeken een starter” of “je bent maximaal 35 jaar oud”. Onderzoekers van de Vrije Universiteit (VU) ontwikkelden een algoritme waarmee de teksten gescand werden op de aanwezigheid van deze woorden.

Uiteindelijk werden er tussen de 41.743 en 63.303 vacatures gevonden waarin enige vorm van discriminatoire tekst was verwerkt. Het verschil komt voornamelijk door de zoekmethode: er werd zowel een algoritme gebruikt dat enkel keek naar woorden zonder context als een algoritme waarin de context van de zin werd meegenomen. “En waarschijnlijk ligt het werkelijke aantal nog hoger want met handmatig zoeken kwamen we nog andere vormen van leeftijdsdiscriminatie tegen dan via algoritmes werden opgespoord”, zegt College-lid en hoogleraar International Human Rights Law Nicola Jägers.

Lees ook: Een algoritme kan met 80 procent nauwkeurigheid voorspellen of iemand op gesprek mag komen. Een eerste stap in recruiten met ‘big data’

Leeftijdsdiscriminatie is bij wet verboden. Een werkgever mag alleen in de vacature onderscheid maken in leeftijd als het Rijk het via speciale maatregelen mogelijk maakt om vacatures open te stellen voor specifieke leeftijdsgroepen. Ook als de discriminatie noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat kinderen tot zestien jaar alleen lichte arbeid mogen verrichten, is deze toegestaan.

Effect op sollicitanten

Het College heeft ook laten onderzoeken welk effect leeftijdsdiscriminatie heeft op sollicitanten. Zo kreeg een representatieve steekproef van 563 mensen verschillende vacatureteksten voorgelegd waarin onder meer het salaris, reistijd, soort contract en de mate van leeftijdsonderscheid varieerde.

“Van alle factoren die een rol kunnen spelen voor iemand om te solliciteren is verwijzing naar leeftijd het meest bepalend en demotiverend”, zegt Jägers. Bijna 50 procent van de ondervraagden laat zich meer afschrikken door leeftijdsonderscheid dan de hoogte van het salaris of de reistijd, die respectievelijk voor 16 en 6,4 procent van de mensen een reden waren om niet te solliciteren.

Het College is naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek het gesprek aangegaan met twaalf organisatie die samen verantwoordelijk zijn voor 40 procent van de vacatures waarin sprake is van leeftijdsdiscriminatie. Het gaat daarbij om grotere in Nederland gevestigde bedrijven, maar namen worden bewust niet genoemd.

Jägers: “we willen in eerste instantie niet via naming and shaming de organisaties aanpakken maar bekijken of we via bewustwording tot verandering kunnen komen. Het is heel gemakkelijk om met algemene woorden een vacature op te stellen. Daarvoor bieden we handvatten. Dit onderzoek willen we over enige tijd herhalen om te bekijken of het effect heeft gehad.”

Lees ook: Waarom moeten we eigenlijk met pensioen?
    • Jorg Leijten