Opinie

    • Michel Kerres

Intimiderend en jokkend zet Trump NAVO naar zijn hand

Donald Trump joeg de NAVO door een emotioneel wisselbad, zag Michel Kerres op de tweedaagse top in Brussel. Maar nog staat de alliantie overeind.

Donald Trump en andere leiders bij de NAVO-top. Foto Ian Langsdon/EPA

Wie twee dagen rondloopt bij het nieuwe NAVO-hoofdkwartier, het immense glaspaleis bewondert, de fly by van helikopters bijwoont en luistert naar de NAVO-hymne ziet geen alliantie in verval.

Toch zorgt het optreden van één man er voor grote onrust. Hij heeft veel goodwill verspeeld, het bondgenootschap onder spanning gezet, maar de NAVO toch ook een dienst bewezen. Donald Trump heeft de Europeanen in beweging gebracht. Het zou een compliment waard zijn, maar voor complimenten heeft Trump écht genoeg aan zichzelf.

De Amerikaanse president is binnen de NAVO belangrijker dan alle andere leiders bij elkaar. Dat intimideert. Die macht kan hij inzetten, bijvoorbeeld om een verhoging van de defensiebudgetten in Europa af te dwingen. Dat kan met overleg en in vertrouwen. Dat kan als een dolle marktkoopman die maar één doel heeft: boodschappen naar zijn supporters sturen die de suggestie wekken dat hij de wereld runt.

Deze week joeg Trump de NAVO-leiders door een emotioneel wisselbad, met een extra pittige kuur voor kanselier Merkel. Tijdens een nu al roemrucht ontbijt met secretaris-generaal Stoltenberg haalde hij fel uit: Duitsland geeft te weinig uit aan defensie, maar betaalt wel miljarden voor gas uit Rusland. Duitsland is de „gevangene van Rusland”. Een ongehoorde aanval op een bevriende natie, waarbij Trump de Duitse afhankelijkheid van Russisch gas ook nog eens schromelijk overdreef.

Lees ook: De tweede dag van de NAVO-top lijkt donderdag kalm te beginnen, totdat geruchten over een nieuwe woede-uitbarsting van Trump uitlekken. „The shit hits the fan!”

Daarmee leek de toon gezet. Vreemd genoeg waren op de top vervolgens twee Trumps te zien. Tijdens de plenaire sessies en ’s avonds tijdens het diner hield hij zich naar verluidt in. Hij herhaalde zijn eis dat de Europeanen meer aan defensie moeten uitgeven. Tijdens het diner waren de anderen vol lof over zijn gesprek, maandag aanstaande, met de Russische president Poetin. Op Twitter daarentegen herhaalde hij voortdurend zijn aanval op Duitsland en andere wanbetalers. Na het diner gingen NAVO-diplomaten desondanks opgelucht naar bed.

Toen kwam de tweede ochtend. De NAVO ontving de leiders van de Europese Commissie, Oekraïne en Georgië. Daar begon Trump opnieuw over de defensie-uitgaven. Toen de spanning opliep vroeg Stoltenberg de gasten te vertrekken. Wat volgde was een turbulente speciale zitting. Het was een „robuust” gesprek, zei premier Rutte later. Trump was „loud and clear”., zei Stoltenberg. In de wandelgangen zoemde rond dat Trump gedreigd had dat de VS het ook „alleen kunnen doen”. Rutte en Macron zeiden later dat Trump niet gedreigd had zich uit de NAVO terug te trekken. Onder druk van Trump beloofden de Europeanen dat ze extra hun best zouden doen om meer geld voor defensie vrij te maken. Maar niemand beloofde extra geld boven op beloftes die er al lagen.

Toch deed Trump het voorkomen alsof hij er voor had gezorgd dat de Europeanen sneller meer zullen uitgeven. Hij bracht het met verve, maar het was eenvoudigweg niet waar. Wel waar is dat dankzij zijn pressie de Europeanen eindelijk meer uitgeven. Zo bezien is zijn druk effectief en goed voor de NAVO.

Maar dat de machtigste man van de wereld zo losjes omgaat met normen en de waarheid blijft onrustbarend. Eerst had hij de bondgenoten gekoeioneerd, nu jokte hij ook nog over ze. Zou de man eigenlijk weten wat het zijn, vrienden en bondgenoten? Dat is belangrijk, want hij is ‘onze man’, maandag, in Helsinki.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.
    • Michel Kerres