Recensie

Gevoel van wedergeboorte bij Beethovens ‘Vijfde’ door Roth

Klassiek François-Xavier Roth laat nieuwe dimensies opwellen uit de ‘oude bekende’ Vijfde Symfonie van Beethoven.

Dirigent Francois Xavier Roth. Foto Marco Borggreve

Het beluisteren van Beethovens Vijfde Symfonie doet denken aan het bezoek van iemand die geen geheimen voor je heeft. De klop op de deur verraadt al om wie het gaat. En eenmaal binnen ontvouwt zich in grote lijnen doorgaans een geruststellend bekend verhaal. Maar niet als de dirigent François-Xavier Roth heet. De Fransman bevrijdde nieuwe, ongekende dimensies uit de oude noten. Hij leek bij het gefascineerde publiek de oren en ogen te openen voor de verscholen diepten van een ziel.

In het openingsdeel daalden Roth en zijn orkest langs een smal pad af, uit het bodemloze donker klonken smekende houtblazers. De strijkers belichaamden de golven van angst voor de onzichtbare afgrond. Beneden aangekomen liet dirigent zijn gehoor in de twee middendelen dwalen door een spookachtig woud, waarin fluisterende violen en celli de grenzen van de stilte zochten. Daardoor konden andere instrumentgroepen als vuurvliegjes oplichten. En verbluffend helder bleef de muziek ook in de finale, waarin Beethoven met stralende orkestrale uitbarstingen de overwinning op de duisternis viert.

Na een donderende ovatie pakte Roth de microfoon om te herinneren aan Beethovens bewondering voor de uitgangspunten van de Franse Revolutie: vrijheid, gelijkheid en broederschap. „In deze tijd van uitsluiting en obsessie met nationale identiteit kan de grenzeloosheid van de muziek een uitkomst brengen”, vond de dirigent. „Want Beethoven is overal en nergens thuis.” Roths woorden versterkten het gevoel van de wedergeboorte dat rond zijn vertolking van de Vijfde Symfonie zinderde.

Je zou bijna vergeten dat Roth eveneens voor de pauze al indruk maakte in Mendelssohns Hebriden en Mozarts Eerste Fluitconcert, waarin Emmanuel Pahud met zijn instrument tot twee-eenheid versmolt. Ook nu ontlokte de dirigent zijn Keulse orkest de mooiste kleuren en spannende wendingen. Een musicus om in de gaten te houden.

    • Joost Galema