NAVO-blog

NAVO nodigt Macedonië formeel uit voor lidmaatschapsgesprekken

Dit is er gebeurd op dag 1 van de NAVO-top

Nu de leiders en ministers van de NAVO-lidstaten zich opnieuw hebben teruggetrokken in overleg en voor het diner, sluiten we dit blog. Nog even de belangrijkste punten op een rij:

  • De Amerikaanse president voerde bilaterale overleggen met bondskanselier Merker van Duitsland en de Franse president Macron.
  • Trump zette de verhoudingen al vroeg op de dag op scherp, door zich hard uit te laten over de Nord Stream 2-pijpleiding, die Duitsland moet voorzien van Russisch gas.
  • De Amerikaanse president vindt ook dat de NAVO-lidstaten te weinig betalen aan de eigen verdediging en wil dat zij niet 2 maar 4 procent van het nationaal bbp gaan uitgeven aan defensie. Binnen de NAVO is afgesproken dat de landen in 2024 2 procent daaraan uitgeven.
  • De NAVO heeft Macedonië (dat binnenkort een naamswijziging moet doormaken) formeel uitgenodigd om te beginnen aan lidmaatschapsgesprekken.
  • Wat staat er verder op het programma?

    Donderdag, op dag 2 van de top, schuiven kandidaat-NAVO-landen Georgië en Oekraïne aan. En Noord-Macedonië wordt uitgenodigd om onderhandelingen over NAVO-toetreding te beginnen.

    Na de NAVO-top reist Trump overigens verder door Europa. Hij maakt de volgende tourne:

  • 13 juli: Trump is in het Verenigd Koninkrijk voor een ontmoetingen met premier May en de koningin.
  • 14 juli: Trump golft op zijn eigen golfbaan in Schotland
  • 15 juli: Trump vliegt naar Helsinki
  • 16 juli: Top Trump-Poetin in Helsinki
    Alvast benieuwd naar Trumps agenda in Rusland? Lees ook: Wat gaan Trump en Poetin na de NAVO-top bekokstoven?
  • NAVO-leiders gaan aan het diner

    Nu de vergadering erop zit, is het tijd voor het diner. De regeringsleiders en ministers verhuizen woensdagavond van het NAVO-hoofdkwartier naar het Jubelparkmuseum, in het centrum van Brussel.

    Rutte, Trump en de andere leiders zitten in een zaal – ieder met één naaste medewerker – van waaruit niets mag lekken. Mobiele telefoons moeten ze inleveren. Wie ‘m wel mee naar binnensmokkelt is overigens kansloos, want mobieltjes worden automatisch gescrambled. Trump mag dus pas ná het diner weer gaan twitteren. De regeringsleiders buigen zich over twee grote onderwerpen: Rusland en de geldkwestie (méér investeringen in defensie).

    Twitter avatar MinPres Mark Rutte #NAVOtop: Eens met @jensstoltenberg & @POTUS Trump; Defensie-uitgaven moeten richting 2% BBP. En dat doen we ook, stap voor stap. We investeren fors, oplopend tot 1,5 miljard euro per jaar. Vervolgstappen vergen nadere politieke besluitvorming. Door dit kabinet, en het volgende. https://t.co/F6TzCXnF1o

    Werkdiners

    Minister Blok (Buitenlandse Zaken) zit in een andere zaal met zijn collega’s: op hun agenda de zuidflank van het bondgenootschap en terrorismebestrijding. Verderop dineren minister Bijleveld (Defensie) en haar collega’s.

    Trump tweet: 'Betaal direct 2 procent'

    Donald Trump heeft via Twitter nog eens zijn zienswijze gegeven op de afgesproken defensie-uitgaven voor NAVO-lidstaten: "De Verenigde Staten betalen voor de verdediging van Europa, en verliezen vervolgens miljarden in de handel. De NAVO-landen moeten per DIRECT 2 procent van hun BBP betalen."

    Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump What good is NATO if Germany is paying Russia billions of dollars for gas and energy? Why are their only 5 out of 29 countries that have met their commitment? The U.S. is paying for Europe’s protection, then loses billions on Trade. Must pay 2% of GDP IMMEDIATELY, not by 2025.

    Binnen de NAVO is afgesproken dat landen in 2024 2 procent van het nationaal product (bbp) uitgeven aan defensie. In de slotverklaring die woensdagavond is gepubliceerd, herhaalden de leiders dat ze achter die doelstelling voor de uitgaven staan. Voor de Amerikaanse president duurt dat toch te lang.

    Persbureau AP meldt dat NAVO-topman Stoltenberg vragen over Trumps eisen nog niet direct heeft beantwoord: "Laten we eerst beginnen met de afspraak over de 2 procent."

    Welke landen zijn ook alweer lid van de NAVO?

    Als Macedonië de lidmaatschapsgesprekken afrondt, wordt het zoals gezegd het dertigste land in het militair bondgenootschap van de NAVO. De overdragsorganisatie kende vorig jaar nog een uitbreiding met de toetreding van Montenegro.

    NAVO-topman Jens Stoltenberg vindt de uitnodiging aan de Balkanstaat een "krachtig signaal" dat de alliantie openstaat voor nieuwe leden.

    Welke landen maken nu deel uit van de NAVO? Zie dit overzicht, dat persbureau AFP publiceerde:

    Twitter avatar AFP AFP news agency Map of the #NATO member states ahead of a potentially tense summit meeting of the military alliance in Brussels on July 11-12
    https://t.co/VYntx9d7AP https://t.co/dBdrvn47nr

    Macron wil een 'geloofwaardige collectieve verdediging'

    Na zijn ontmoeting met de Duitse bondskanselier Merkel, heeft Trump woensdag tijdens de NAVO-top ook gesproken met de Franse president Emmanuel Macron. Volgens de Amerikaanse president was dat gesprek "prettig en relaxed", meldt persbureau Reuters. In hun bilaterale overleg spraken de leiders over het NAVO-bondgenootschap en handel, laat het Witte Huis weten:

    Twitter avatar WhiteHouse The White House Just now: @realDonaldTrump and his friend @EmmanuelMacron met to discuss trade and NATO. https://t.co/GskejackSq

    Persbureau AFP meldt dat Macron voor de toekomst van de NAVO meerdere prioriteiten heeft gesteld. Zo moeten de middelen die worden ingezet voor de collectieve verdediging van de bondgenoten "geloofwaardig zijn" en goed worden beheerd. Het is volgens de Franse ook belangrijk dat de strijd tegen terrorisme "doeltreffend" is. Als laatste noemde Macron ook de "eenheid van het bondgenootschap".

    Macron had eerder op de dag, nog voor zijn ontmoeting met Trump, al laten weten het niet eens te zijn met diens opmerkingen over Duitslands afhankelijkheid van Russisch gas.

    Trump: 4 procent aan defensie uitgeven

    Als het aan Trump ligt, wordt het percentage van het nationaal inkomen dat NAVO-landen uitgeven aan defensie verhoogd naar 4 procent. Een beleidsmedewerker van het Witte Huis bevestigde dat woensdag na afloop van de lunchvergadering tijdens de NAVO-top in Brussel.

    Een formeel voorstel is het niet, maar de Amerikaanse president zou het tijdens de bijeenkomst hebben gezegd om aan te geven dat de andere landen meer aan defensie moeten doen. De huidige norm is 2 procent en daar is al behoorlijk veel om te doen. Bijna geen enkel land voldoet aan die norm. Vooral Duitsland (1,24 procent) doet volgens Trump te weinig.

    NAVO nodigt Macedonië formeel uit voor lidmaatschapsgesprekken

    NAVO-leiders hebben Macedonië formeel uitgenodigd om lidmaatschapsgesprekken met de alliantie te beginnen, meldt persbureau AP. Die officiële uitnodiging kwam in de vorm van een communiqué dat tijdens de NAVO-top is uitgegeven. Als Macedonië inderdaad lid wordt van de NAVO, zal het het dertigste land zijn dat zich bij het bondgenootschap voegt.

    De uitnodging kwam wel nog met een waarschuwing: het NAVO-lidmaatschapsproces van Macedonië kan niet worden voltooid vóórdat de naamskwestie van het land is opgelost.

    Lees ook: Macedonië heet straks waarschijnlijk ‘Noord-Macedonië’

    De NAVO zei woensdag dat de "oplossing van de naamkwestie een voorwaarde is voor een succesvolle afronding van het toetredingsproces", citeert AP het communiqué. Macedonië en Griekenland ondertekenden vorige maand een deal waarin Macedonië de naam zal veranderen in Noord-Macedonië. In ruil daarvoor heeft Athene beloofd om toetreding van het buurland tot de NAVO en de EU niet langer te dwarsbomen. De naamswijziging wordt doorgevoerd als de inwoners van de Balkanstaat later dit jaar in een referendum daarmee akkoord gaan.

    Montenegro is het land dat als laatste toetrad tot de NAVO. Dat proces werd vorig jaar voltooid.

    Gezamenlijke verklaring NAVO-leiders

    De vergadering van NAVO-leiders en begeleidende ministers in Brussel is afgelopen en de eerste persconferenties zijn begonnen. Daar komt en komen heel wat nieuws en nieuwtjes uit voort, die zetten we op een rij.

    In de gezamenlijke verklaring beloven de leiders hun "niet-aflatende inzet" voor het militaire bondgenootgenootschap, meldt persbureau Reuters. In de gezamenlijke verklaring, die hier in volledigheid is gepubliceerd, staan maar liefst 79 punten vermeld.

    Hilariteit op Twitter: waar kijkt Trump nou naar?

    Goed, met Trump op een top wordt natuurlijk alles wat de Amerikaanse leider doet uitvergroot, maar op Twitter wordt flink gelachen om een groepsfoto die woensdagmiddag geschoten werd.

    In beeld: NAVO-leiders, die bijna allemaal naar iets kijken wat rechtsboven buiten beeld te zien is (vermoedelijk een helikopter). Bijna allemaal, want een iemand kijkt de andere kant op: Trump. Symbolischer kon bijna niet, zou je zeggen. Wat zou hij er toch gezien hebben?

    “Everyone, please look left” pic.twitter.com/eKORJwq6Y0

    — Alberto Nardelli (@AlbertoNardelli) July 11, 2018

    TELL ME: If this were a 3rd Grade class photo, who in this NATO pic would be "that kid"? #NATOSummit2018 #NATOSummit #trump #Merkel pic.twitter.com/RtuhPpDvOd

    — Tony Potts (@TonyPotts1) July 11, 2018

    "wow they did the #Eclipse over here too" @realDonaldTrump #NATOSummit pic.twitter.com/0ji6Ygwu4R

    — Will's Blocked By Loesch So My Work Is Done Here (@bywillpollock) July 11, 2018

    Trump: geweldige band met Duitsland

    Woensdagochtend viel Trump Merkel nog verbaal aan, later op de dag waren de verhoudingen al wat verbeterd - tenminste, dat leken de leiders te willen uitstralen tijdens een gezamenlijk momentje voor de pers. De twee maakten bekend met elkaar te hebben gesproken in Brussel buiten de officiële vergadering om.

    "Het was een geweldig gesprek", zei Trump daarover, met Merkel naast zich. Volgens de Amerikaanse president besproken ze defensieuitgaven en handel. Trump: "Wij hebben een erg, erg goede band met de bondskanselier."

    Merkel noemde gespreksonderwerpen als migratie en economische ontwikkeling. "Ik wil graag zeggen dat ik uitkijk naar toekomstige uitwisselingen. Het is belangrijk om dat soort uitwisselingen te hebben omdat we bondgenoten zijn, goede bondgenoten, en we graag in de toekomst doorgaan met samenwerken."

    Eerder woensdag zei Trump nog dat Duitsland te afhankelijk is van Rusland door de miljardendeals omtrent gas die tussen Duitse en Russische bedrijven zijn gesloten. Duitsland zou daardoor "een gevangene" van Rusland zijn.

    Trump en Merkel na de bilaterale vergadering woensdag. Foto Pablo Martinez Monsivais/AP

    Cartoonisten gaan met de top aan de gang

    Terwijl de leiders vergaderen, buigen cartoonisten zich over de top. Deze is van David Rowe, illustrator voor de Australian Financial Review:

    manneken pis #NATOSummit #trump @FinancialReview pic.twitter.com/TykW5XZNOX

    — david rowe (@roweafr) July 8, 2018

    De Letse Gatis Šļūka:

    Twitter avatar cartoonmovement The Cartoon Movement Latvian cartoonist @KarikaturaLv comments on the NATO summit in today's cartoon: https://t.co/2CwjFMD5mj https://t.co/E70PKYXv73

    Van gister, door Matt Wuerker van Politico:

    AFP zet het op een rijtje: zo zit het met defensieuitgaven

    #UPDATE US President Donald Trump trades barbs with German Chancellor Angela Merkel at a tense NATO summit and accuses Berlin of being "captive" to Russia and demands it immediately step up defence spending https://t.co/f1CA4VFfwp pic.twitter.com/qFB8cs8YoT

    — AFP news agency (@AFP) July 11, 2018

    De leiders zitten nu te vergaderen

    Verwacht tot zeker 16.30 uur vanmiddag geen groot nieuws uit Brussel: tot dan zitten de NAVO-leiders en begeleidende ministers in een vergadering. Dan volgen tot 18.30 uur persconferenties waarin we waarschijnlijk veel gaan horen over wat ze zoal besproken hebben.

    Onze redacteuren ter plaatse wachten de persconferenties geduldig af. Intussen ziet Michel Kerres dat ook aan de stafleden is gedacht bij de NAVO-top:

    Vanavond dineren de regeringsleiders en de ministers elders. De meeste stafleden mogen daar niet bij zijn. Maar aan alles is gedacht bij de NAVO. #NATOSummit2018 pic.twitter.com/yAWd45A2pX

    — Michel Kerres (@MichelKerres) July 11, 2018

    Momentje Trump en Erdogan

    Twitter avatar beemsterbuma Toon Beemsterboer Trump en Erdogan hebben een momentje samen tijdens de NAVO-top. Praatje maken is lastig, want Erdogan spreekt geen Engels. Gelukkig loopt er een vertaler achter. Waarover zou het gaan? Wellicht dat Trump Erdogan feliciteert met zijn verkiezingszege en zijn presidentiële systeem. https://t.co/FzheJ6NhKD

    Turkish President Erdoğan visits Belgiumhttps://t.co/Wgn0kZIRoG pic.twitter.com/Yb6McEXbOu

    — Yeni Şafak English (@yenisafakEN) July 11, 2018

    Duitsland onder Russische controle? Lees de analyse

    De NAVO-top begon woensdagochtend gelijk met gedonder en geknetter. "Duitsland is een gevangene van Rusland", zei Trump. Daarmee doelde hij op de door hem vermeende Duitse afhankelijkheid van Russisch gas. Maar hoe zit het nou echt, met die Russisch-Duitse gasdeals? Onze Oost-Europa-redacteur Eva Cukier zocht het uit.

    Lees het hier: De gasovereenkomsten tussen Duitsland en Rusland

    Belgische premier Michel: Frankrijk had geluk tijdens de halve finale

    Na de openingstoespraak van secretaris-generaal Stoltenberg op de NAVO-top nam de Belgische premier Michel het woord. Hij bedankte alle aanwezigen in de zaal - Trump, Trudeau, Macron, Merkel, Rutte, om er maar een paar te noemen - voor hun komst.

    Ook bracht hij wat lucht in de top, die woensdagochtend meteen gespannen begon door Trumps verbale aanval op Duitsland. "Gisteravond speelde België tegen Frankrijk", zei Michel met serieuze stem, verwijzend naar de verloren halve finale van zijn land tegen de Fransen (0-1). "Nou zijn wij Belgen niet bijzonder chauvinistisch, maar Frankrijk had geluk." De zaal lachte.

    Het wachten is nu op het einde van deze initiële vergadering, die rond half vijf afloopt. De pers moest de zaal uit, dus wat er besproken wordt, weten we (nog) niet. Zelfs de leiders moesten hun telefoons inleveren. Verwacht daarom ook geen tweets van Trump de komende uren.

    De leiders gaan vergaderen, volg het live

    Als eerst op de agenda woensdag: de lunchvergadering tussen de NAVO-leiders. De opening van de bijeenkomst was hieronder live te volgen, maar is inmiddels afgesloten.

    Boeiende beelden: bij binnenkomst in de vergaderzaal had Trump een onderonsje met Rutte, zag je de Canadese premier keuvelen met zijn Belgische ambtgenoot Michel en was Merkel in conclaaf met de Griekse premier Tsipras. Een inkijkje in de macht, buiten officiële persmomenten om.

    Om 14.30 uur opende secretaris-generaal van de NAVO Stoltenberg de bijeenkomst, na de toespraak van Michel moest de pers de zaal uit. De livestream is voorbij. Wij houden je hier op de hoogte.

    Fotomomentje

    Voorafgaand aan de openingsceremonie van de top stellen de NAVO-leiders zich op voor een foto:

    Foto Reuters

    Gelachen wordt er (gelukkig) ook:

    Foto Reuters

    Trump en Rutte zien elkaar weer

    Twitter avatar FoxNews Fox News .@POTUS gathers with world leaders at NATO @foxandfriends https://t.co/muKBNZXv0o

    Rutte: Trump heeft gelijk, moeten meer doen aan defensie

    Premier Rutte is gearriveerd in Brussel. Ook hij vindt, net als Trump, dat Nederland meer geld moet steken in defensie. "We moeten meer doen", hoorde onze correspondent Tijn Sadée hem zeggen bij zijn aankomst.

    "Dat heb ik vorige week ook gezegd in het Witte Huis. Dus we moeten in 2020 opnieuw kijken naar de uitgaven."

    Hij wees er op dat de Nederlandse uitgaven aan defensie "al flink zijn gestegen" sinds Trump aan de macht is. Nederland zou zelfs het hoogste defensiebudget hebben sinds de val van de Muur.

    De NAVO-landen hebben een afspraak dat in 2024 2 procent van het nationaal inkomen aan defensie wordt besteed. Deze kabinetsperiode blijft Nederland hangen op 1,3 procent. Trump wil dat Europese landen hier werk van maken. Dat zei hij vorig jaar bij de NAVO-top, en dat herhaalde hij woensdag weer.

    "Als het gaat om de 2 procent heeft Trump gewoon een heel groot punt", zei Rutte. Volgens de premier is er onder NAVO-lidstaten "grote eensgezindheid" om toe te werken naar de 2-procent-norm in 2024.

    Aanval op Duitsland

    Ook ging Rutte in op Trumps aanval op Duitsland woensdagochtend. Duitsland is te afhankelijk van Russisch gas, zei de Amerikaanse president. "Europa is al heel lang afhankelijk van Russisch gas, en dat zal nog zo blijven. Dat hoeft op zichzelf geen probleem te zijn, mits je strakke afspraken maakt."

    Rutte benadrukte dat Nord Stream, zoals de pijpverbinding tussen Rusland en Duitsland heet, een commercieel project is.

    Vanuit de Brusselse perstent

    Samen met 2.300 andere journalisten van over de hele wereld zijn onze redacteuren Michel Kerres en Tijn Sadée aanwezig bij de NAVO-top. Hieronder vindt u een foto vanuit de perstent. Naast de duizenden journalisten zijn er ook zo'n 10.000 Belgische politieagenten.

    Pech voor de Britse premier Theresa May en haar Kroatische collega Andrej Plenković: tijdens de WK halve finale tussen Engeland en Kroatië woensdagavond zijn zij met andere NAVO-leiders in vergadering. Naar verluidt hebben zij al wel voetbalshirtjes van hun nationale ploegen uitgewisseld.

    Andere aanwezigen kunnen de wedstrijd overigens gewoon volgen. In het mediacentrum wordt de eindstrijd uitgezonden.

    De perstent in Brussel bij de NAVO-top. Foto Tijn Sadée

    Merkel: 'Verwacht discussie'

    Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel is gearriveerd in Brussel. "Ik verwacht een controversiële discussie. Duitsland doet veel voor de NAVO", zei ze volgens persbureau Reuters tegen de verzamelde pers. Eerder woensdagochtend haalde Trump uit naar Duitsland. Het land zou een "gevangene" zijn van Rusland door de afhankelijkheid van Russisch gas.

    Merkel, die in de DDR opgroeide, reageerde:

    "Ik heb zelf een deel van Duitsland meegemaakt onder Sovjet Unie-bewind en ik ben erg blij dat we vandaag in vrijheid verenigd zijn in de Bondsrepubliek Duitsland en dat we ons eigen beleid kunnen bepalen en onze eigen keuzes kunnen maken."

    Merkel en de Amerikaanse president Trump ontmoeten elkaar later op woensdag tijdens de top.

    Angela Merkel arriveert bij de NAVO-top in Brussel. Foto Darrin Zammit Lupi/Reuters

    Geen Twitter in de vergaderzaal

    Amerikaanse media gaan ervan uit dat Trump straks een paar uur niet kan twitteren omdat in de vergaderzaal van het nieuwe NAVO-hoofdkwartier geen telefoons zijn toegestaan. Dat zou, aldus The New York Times, ook voor de president gelden. Vraag is ook hoeveel hij aan een telefoon zou hebben omdat de signalen in het gebouw verstoord zouden worden om afluisteren te voorkomen.

    NRC-redacteur Geopolitiek Michel Kerres is ook aanwezig bij de NAVO-top en verschaft ons een blik achter de schermen, zoals van de voorbereidingen voor de openingsceremonie:

    Al direct viral: Trumps werkontbijt

    Al meteen bij de start van de NAVO-top woensdagochtend zet Donald Trump de toon, ziet correspondent Tijn Sadée. Tijdens een werkontbijt met de secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg. Het filmpje van het ontbijt gaat viral.

    "De NAVO-landen geven echt steeds meer uit aan defensie", zegt Stoltenberg, waarmee hij de Amerikaanse president gerust wil stellen.
    "En hoe kómt dat, dat jullie dat nu doen?" antwoordt Trump op intimiderende toon.
    "Door úw leiderschap, door úw boodschap", antwoordt Stoltenberg braaf.

    Op de vorige NAVO-top in mei 2017 heeft Trump de Europese NAVO-landen een uitbrander gegeven omdat ze te weinig investeren in defensie. Na die pijnlijke scène bijt Trump zich vast in het onderwerp en zit Stoltenberg er geslagen bij. Trump richt zijn pijlen op Duitsland, vanwege de gaspijplijndeal (Northstream) van Duitsland met Rusland:

    "De Duitsers betalen de Russen miljarden voor het gas, en tegelijk moeten wij Duitsland beschermen tegen Rusland? Dit is ongepast, vindt u niet?"
    Stoltenberg zwijgt, Trump gaat verder: "Duitsland is een gevangene van Rusland."

    Dag 1 van de NAVO-top is begonnen...

    Programma: het nieuwe NAVO-hoofdkwartier en werkdiners

    De NAVO-top die woensdag begint duurt tot en met donderdag. Regeringsleiders en ministers verzamelen zich rond lunchtijd op het nieuwe NAVO-hoofdkwartier. Premier Rutte en de ministers Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) en Bijleveld (Defensie, CDA) zijn bij een eerste sessie over het vergroten van de militaire mobiliteit in Europa, defensie-uitgaven en een nieuwe missie in Irak.

    Woensdagavond dineren de regeringsleiders in het Jubelparkmuseum. De ministers hebben aparte werkdiners: Minister Blok is bij een diner waar met Jordanië, Tunesië en Irak wordt gesproken over de ontwikkelingen aan de zuidflank van het bondgenootschap en over terrorismebestrijding, Bijleveld is bij een diner over verbeteren van de militaire mobiliteit.

    Transatlantische verhoudingen op scherp

    Deze woensdag is de Amerikaanse president Trump in Brussel voor een NAVO-top. Bij zijn aantreden noemde hij het militair bondgenootschap overbodig, al nam hij die opmerking later terug. Maar, zo schrijven redacteuren Michel Kerres en Tijn Sadée, hij vindt de top wel "veel te duur". De diplomaten houden hun hart vast.

    Lees meer over de transatlantische verhoudingen: Europa wantrouwt Trump, maar kan niet zonder hem.