Toezichthouder waarschuwt voor AIVD-rapport over jihadisten

Het rapport is volgens de toezichthouder op de geheime diensten (CTIVD) op een aantal punten “onzorgvuldig” maar werd wel al gebruikt in een rechtszaak.

Het hoofd van de AIVD, Rob Bertholee, tijdens een persconferentie. De toezichthouder op de AIVD waarschuwde woensdag voor het gebruik van een rapport over jihadisten in de rechtszaal. Foto: Bart Maat/ANP

De toezichthouder op de geheime diensten (CTIVD) waarschuwde woensdag voor het gebruik van een AIVD-rapport over jihadisten in de rechtszaal. Het is volgens de toezichthouder op een aantal punten “onzorgvuldig”. Het rapport is vorig jaar al een keer gebruikt in een rechtszaak tegen een uitgereisde jihadist.

De CTIVD heeft in een brief aan de Raad voor de Rechtspraak, de Nederlandse Orde van Advocaten, de Nederlandse Vereniging voor Strafrecht Advocaten en de Vereniging Asieladvocaten en –juristen Nederland gewaarschuwd voor het gebruik van het rapport op twee onderdelen. Zo stelt de AIVD ten onrechte dat het werven van anderen een “cruciaal onderdeel” is in het leven van een vrouw in IS-gebied. Ook omschreef de AIVD het maken van propaganda ten onrechte als “kerntaak”.

Bovendien concludeerde de AIVD dat wie naar IS-gebied afreist zich “willens en wetens” aansluit bij een terroristische groep. Dit was “te absoluut verwoord”, aldus de CTIVD.

Lees meer over de kritiek op het rapport Bestemming Syrië: In cruciaal Syrië-rapport werd geschrapt

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) kreeg voor publicatie de tekst van het onderzoek in te zien. Volgens de toezichthouder vroeg hij passages aan te scherpen zodat uitreizigers zich niet kunnen beroepen op onwetendheid over de situatie ter plaatse. Pas in de concept-tekst is op verzoek van de NCTV de zin opgenomen: “Wie naar ISIS afreist maakt willens en wetens de keuze om zich bij een terroristische groepering aan te sluiten […]“, aldus de CTIVD.

Het rapport werd in januari 2016 gepubliceerd onder de naam ‘Leven bij ISIS, de mythe ontrafeld’. De conclusies van de CTIVD werden al in maart gepubliceerd maar toen was nog niet bekend dat het rapport al in een rechtszaak was gebruikt.

Mede op basis van dit rapport houdt het Openbaar Ministerie (OM) de lijn aan dat mensen die na de zomer van 2014 naar ISIS-gebied zijn afgereisd, zich niet meer kunnen beroepen op onwetendheid. Het andere rapport waarop het OM zich baseert is ‘Bestemming Syrië’ dat ook in januari 2016 verscheen. De auteurs verweten het OM in augustus 2016 het onderzoek wel “heel ruim” te hebben geïnterpreteerd. Volgens de onderzoekers kon er “geen algemene geldigheid” aan worden ontleend.

    • Belia Heilbron