Alle jongens zijn gered, wat willen media nog meer?

Iedereen smulde van het mediaspektakel rond de geredde Thaise grottenjongens. Durft het militaire regime nu verkiezingen aan, vraagt Annemarie Kas.

Deze foto die werd verstrekt door de Thaise overheid, toont de geredde jongens in het ziekenhuis van Chiang Rai. Foto EPA

De persconferentie van de coördinator van het reddingsteam staat op het punt van beginnen. „Dit heb ik in jaren niet meegemaakt”, roept een cameraman tegen een Thaise journaliste die pal voor zijn lens is gaan zitten. „Ga eens aan de kant! Dit is niet oké”, bitst hij. Ze kijkt ontdaan om en schuifelt voor zijn lens vandaan. Maar er staan zóveel camera’s; nu wordt een ander boos.

De redding van voetbalteam Wilde Zwijnen uit de grot in het noorden van Thailand was een mediaspektakel eerste klas. Een spannend verhaal over een groep onschuldige jongens. En ook nog eens in de zomer, dus weinig concurrentie van ander nieuws. Uit allerlei landen kwamen duikers en andere vrijwilligers helpen, dus voor veel media was er ook een lokaal tintje aan het verhaal te geven.

Veel journalisten die naar Mae Sai waren gekomen, het stadje waar de jongens wonen, waren dinsdag ook uitgelaten na het goede nieuws dat ze allemaal gered waren. Een uitzonderlijke prestatie, historisch, fantastisch, in de live verslagjes kwamen allerlei superlatieven langs. Er gingen zelfs selfies rond van sommige nieuwsteams met Narongsak Osatanakorn, de ex-gouverneur van de provincie en de coördinator van de evacuatie. Dit ís er ook het verhaal niet naar om kritisch of zuur over te doen.

Beelden van de Thaise jongens in het ziekenhuis.

Toch is het werken in zo’n perscentrum journalistiek gezien soms wel ongemakkelijk. Want maar een paar internationale media hebben een echt sterke informatiepositie, met goede vertalers en bronnen binnen het reddingsteam of bij de autoriteiten in Bangkok. De meeste anderen moeten het doen met vrijwilligers die helpen met vertalen. Ze ‘doen’ de persconferenties en af en toe een interviewtje met iemand die eten staat te koken voor iedereen. Dat gold voor mij in eerste instantie ook – het kostte twee dagen om een eigen vertaler te vinden, zo groot was de vraag.

Persvrijheid

Met zoveel journalisten op een kluitje verspreiden geruchten zich snel en zijn andere journalisten ineens zelf een soort van bron. Een Deense verslaggever vraagt bijvoorbeeld dinsdag of ik soms al heb gehoord dat de jongens nu allemaal uit de grot zijn. Ja, dat zei een andere journalist net, maar is het daarmee waar?

De reddingsoperatie heeft óók laten zien dat Thailand een strak en militair geleid land is. Generaal Prayuth kwam in 2014 aan de macht door een coup en sindsdien is de persvrijheid er niet op vooruit gegaan. Natuurlijk speelde in dit geval het belang van de voetballers ook mee, maar dat de informatievoorziening naar buiten toe behoorlijk gedisciplineerd was, komt ook doordat de overheid meekijkt.

Hoe verliep de reddingsactie precies? De dag van de heroïsche redding in Thailand in vijf momenten

Een voorbeeld: bij het veld waar helikopters stand by staan voor de operatie, hangt één van de piloten tegen het hek. Hij heeft maandag de heli gevlogen, daar is hij best trots op. Hij is vriendelijk en wil ook heus wel met mijn vertaler op de foto. Maar zodra we inhoudelijke vragen stellen, houdt hij die af. „Iedereen vraagt het me: heb je één, twee of drie jongens gevlogen? Ik kan het niet zeggen.” Lekken is niet de bedoeling in Thailand.

Voor premier en voormalig legerleider Prayuth is dit natuurlijk een opsteker. De ene wereldleider na de andere feliciteerde Thailand. Tijdens het ontbijtnieuws kwam het tweetje van president Trump – ‘great job!’ – elke vijf minuten langs. Bovendien speelde het leger een zichtbare rol in deze operatie en dat straalt ook af op Prayuth. Dus wie weet durft hij met dit succes in zijn zak binnenkort echt eens verkiezingen te houden. Die stelt hij keer op keer uit.

Woensdag was het politieke verhaal voor de meeste media nog even van later zorg. De eerste beelden van de jongens in hun ziekenhuisbedden gingen rond, met hun ouders die van achter glas mochten zwaaien omdat ze nog in quarantaine zitten. Na achttien dagen in een donkere grot dan eindelijk je ouders zien. Wat een verhaal.

    • Annemarie Kas