Levenslang voor Duitse hoofdverdachte extreem-rechtse terreurgroep

Duitsland

Beate Zschäpe is medeplichtig aan onder meer een tienvoudige moord, oordeelde de rechter.

Beate Zschape in de rechtbank. Michaela Rehle/Reuters

In het proces tegen de extreem-rechtse Duitse terreurgroep Nationalsozialistischer Untergrund (NSU) is hoofdverdachte Beate Zschäpe (43) deze woensdag veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. Ze is schuldig bevonden aan lidmaatschap van een terroristische organisatie, en medeplichtigheid aan onder meer tienvoudige moord. De rechtbank in München bepaalde dit na een proces dat vijf jaar heeft geduurd. Zschäpes advocaat heeft hoger beroep aangetekend.

De groep heeft tussen 2000 en 2007 tien moorden gepleegd, in negen gevallen op mensen met buitenlandse (vooral Turkse) achtergrond en in één geval op een politieagente. Daarnaast hebben ze twee bomaanslagen uitgevoerd waarbij meer dan twintig mensen gewond zijn geraakt, en vijftien overvallen gepleegd op banken en supermarkten.

Lees ook: Een oma’s kind achter neonazi-terreur

Vier mannen die terecht stonden voor het verlenen van verschillende soorten hulp, werden veroordeeld tot straffen variërend van tien jaar cel tot twee jaar en zes maanden. Slechts één van hen, die de terroristen het moordwapen heeft bezorgd, heeft spijt betuigd en uitgebreid informatie verstrekt aan de autoriteiten.

De kern van de NSU bestond naast Zschäpe uit twee mannen, Uwe Böhnhardt en Uwe Mundlos, die in 2011 dood werden aangetroffen in een camper. Vermoedelijk had de één de ander doodgeschoten en daarna zelfmoord gepleegd. De twee mannen hadden de moorden uitgevoerd, voor zover bekend was Zschäpe er in geen van de gevallen bij aanwezig.

Pas toen Zschäpe na de dood van haar twee vrienden het huis waar het drietal was ondergedoken in brand stak, een DVD verspreidde waarin de NSU de moorden opeiste en zich een paar dagen later meldde bij de politie, besefte Duitsland dat de reeks moorden het werk was geweest van een neonazistische terreurbende. Zschäpe zei in het proces dat ze steeds pas over de moorden hoorde nadat ze gepleegd waren.

Heftige kritiek

Dat de groep al die jaren zijn gang had kunnen gaan, terwijl de Duitse politie al sinds 1998 naar de drie op zoek was, leidde in Duitsland tot heftige kritiek. De nabestaanden van de slachtoffers verweten de autoriteiten bovendien dat er veel te lang vanuit is gegaan dat het zou gaan om afrekeningen in het Turks-Duitse criminele milieu of in de relationele sfeer.

Lees ook het verhaal met de zoon van man die het eerste dodelijke slachtoffer van de NSU werd: ‘Door racisme zijn de daders niet eerder gepakt’

In Duitsland kan iemand met levenslang na vijftien jaar vrijkomen. Maar daarvoor moet een rechter tot het oordeel komen dat de veroordeelde niet meer gevaarlijk is. Is in het vonnis bepaald dat sprake van bijzonder zware schuld, dan kan van vrijlating pas veel later sprake zijn. Bij ,,levenslang met bijzondere zwaarte van schuld’’ kan iemand vast blijven zitten tot hij of zij niet meer gevaarlijk is.

De advocaat van Zschäpe heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan tegen het vonnis. Dat betekent dat het federale gerechtshof in Karlsruhe bekijkt of er juridische fouten in de uitspraak zijn gemaakt – het proces zal niet nog eens helemaal worden overgedaan.

In verschillende Duitse steden wordt deze woensdag gedemonstreerd, uit onvrede met de vele vragen over de moordserie die nog niet opgehelderd zijn. Het vonnis mag van de organisatoren – en de nabestaanden van de slachtoffers- geen streep onder de kwestie zijn. Onduidelijk is gebleven of de NSU niet gesteund werd door een veel groter netwerk dan tot nog toe bekend is. Ook over de rol van informanten van de binnenlandse inlichtingendiensten, die nauwe banden onderhielden met het extreem-rechtse milieu, bestaan nog veel raadsels.

    • Juurd Eijsvoogel