Jazz-renaissance laat Londen weer swingen

North Sea Jazz 2018

Op North Sea Jazz is een speciaal programma gewijd aan de nieuwe golf aan Britse jazzmusici. Hun energieke jazz wordt gedragen door hun multiculturele achtergronden. Het snelle, haastige leven in Londen is een inspiratiebron. „In dat lawaai zit schoonheid.”

Saxofonist Shabaka Hutchings (2e van links) met zijn band Sons of Kemet Foto Pierrick Guidou

Onvermoeibaar was hij. Op het podium van het recente Best Kept Secret Festival in juni ging saxofonist Shabaka Hutchings in het trio The Comet is Coming als een razende tekeer, zijn hoorn steeds weer tot de grond brengend. Met de wild achter zijn toetsen bewegende Dan Leavers en drummer Maxwell Hallett die zijn bekkens non-stop leek te raken was de energie bij dit concert hoog - een trippy mengsel van jazz, afrobeat en elektronica. De intuïtieve jazz en hard gedreven ritmes van de jazzfuturisten maakten het publiek gek.

Urban jazz met een snelle hartslag. Dat brengt de Britse jazz-invasie, een jonge golf Britse jazzmusici, die jazz mengt met dub, garage en de dwingend-urgente grime-ritmiek uit de straten van Londen. Overal duiken de namen van drummer Moses Boyd, saxofonist Shabaka Hutchings, het Ezra Collective, tubaspeler Theon Cross en saxofoniste Nubya Garcia op. Allen uit Londen, met stuk voor stuk pakkende energieke jazz, gedragen door de multiculturele achtergronden van de makers.

Als lava stroomt de nieuwe Britse jazz over de muziekscene. De reguliere jazz-podia worden ontstegen. Dit is muziek voor zowel de jazzclub als de dansvloer. North Sea Jazz wijdt er op zaterdag een speciaal thema aan: New British Jazz Invasion.

„Veel mensen vragen zich na onze show af of ze wel een jazzconcert meemaakten”, zegt Femi Koleoso (24), drummer en oprichter van het prijswinnende Ezra Collective – UK Jazz Act of the Year bij de Jazz FM Awards. Hij groeide met zijn broer TJ, bassist in het collectief, op in Noord-Londen. Zowel Koleoso’s Nigeriaanse achtergrond als de broken beats uit de hiphop en dance van zijn eigen stad zijn terug te horen in zijn drummen. „De jazz van Ezra Collective leunt op stedelijkheid waaraan we onze eigen sociale en politieke battles, ik noem de Brexit-strijd, van deze tijd toevoegen. De solo’s zijn een weerslag van ons gevoel. Actuele barometers!”

Regelmatig wordt de nieuwe Britse jazzvernieuwing vergeleken met de populaire moderne jazz die de muzikale vriendengroep rond de saxofonist Kamasi Washington in Los Angeles maakt. Ook in Londen musiceren zij samen, gaan ze samen op tournee, bundelen ze de krachten. Het is een twintigersgeneratie met een do-it-yourself-mentaliteit, die haar muziek, soms in een dag opgenomen, onafhankelijk uitbrengt op eigen platenlabels.

Wie je ook spreekt, doordrongen zijn ze ervan dat het niet gaat om het naspelen van anderen. Volgens Femi Koleoso is er een collectief respect voor de traditie van de jazzmuziek, plus een gezamenlijk besef dat ze er hun eigen draai aan moeten geven. „We zijn trouw aan onze eigen accenten. Natuurlijk kennen we die muziektradities. We kennen de Amerikaanse jazziconen. Maar ik kan en ik wil niet klinken als een Amerikaan. We moeten niet hun jazz reproduceren, zoals veel Britse jazzmuzikanten zijn gaan doen. Je moet origineel zijn.”

Lawaaierige stad

Over waarin de nieuwe Londense sound zich onderscheidt, verschillen de musici van mening. De rauwheid, denkt Koleoso. „Londen is een snel bewegende, lawaaierige stad. Iedereen heeft haast, moet ergens zijn. Dat heeft een agressieve kant. Sommigen haten dat. Maar in dat lawaai zit schoonheid.”

Het sleutelwoord is toegankelijkheid, meent saxofonist Shabaka Hutchings (34). Opgegroeid op Barbados kwam hij voor zijn klassieke muziekstudie naar Londen. Hutchings wordt gezien als een aanjager, een verbindende figuur in de Britse jazzscene, tussen alle generaties in. Hij is tien jaar ouder dan de meeste nieuwe namen. „Ik voel dat ze tegen mij opkijken om wat ik bereikt heb, maar ik ben gewoon eerder begonnen. Ik geef ze daarom graag mijn ervaringen mee.”

De muziek is dansbaar en opwindend. Het publiek herkent er veel in.

Hutchings is constant onderweg met zijn energieke bands als The Comet is Coming, Shabaka and the Ancestors en Sons of Kemet, waarmee hij Afrikaanse grooves verkent. „Wat de sound verenigt, is de energie die ervan uitgaat”, zegt Hutchings. „De muziek is dansbaar en opwindend. Het publiek herkent er veel in. Al langer is de Britse jazz in beweging met progressieve bands als Polar Bear en Acoustic Ladyland, zag Hutchings. „Maar lang werd jazz in Engeland als een niche beschouwd, voor een klein publiek in bescheiden zalen. Deze jazz-rennaisance is geweldig, alles is veranderd.”

Dat komt mede door het dit jaar uitgebrachte compilatiealbum We Out Here, waar Shabaka Hutchings de musical director van was. Dat was een perfecte introductie, een letterlijke who-is-who van de Britse hippe jazz-scene, inclusief een documentaire. Met de steun van invloedrijke muziekmensen als Gilles Peterson, die het album uitbracht op zijn Brownwood Recordings, kreeg een groot publiek kennis van een vitale scene waarin de afgelopen paar jaar nieuwe namen zijn komen boven drijven.

Nubya Garcia. Foto Tabatha Fireman / Redferns

Invloed van Coltrane

Zoals saxofoniste Nubya Garcia (26), te horen op vijf van de negen tracks. Garcia heeft een zelfverzekerde, felle stijl. In haar spel hoor je de invloeden van John Coltrane, van Joe Henderson, maar ook de grime, garage en dub waar ze in de Londense clubs op danste. Ze groeide op in de wijk Camden Town, heeft Caribische roots, speelt altsaxofoon vanaf haar tiende en stapte op haar twintigste over op tenorsax. In haar jazz slingert ze bewust heel veel kanten op. Garcia: „Er is een constant verlangen iets nieuws te zeggen.”

Dat leerde ze bij Tomorrow’s Warriors. Het Londense jongerencentrum van jazz-pionier en bassist Gary Crosby is de basis van veel van genoemde bands. Bij dit jazz-clubhuis in het Southbank Centre in de wijk Waterloo leerden de jonge musici vanaf hun tienerjaren jazz spelen. Gary Crosby (bekend van de Jazz Warriors) is een muzikale vaderfiguur; jonge musici vormen er een hechte muziekfamilie.

„Hij hield dagelijks jamsessies waaraan je gewoon kon meedoen”, herinnert Femi Koleoso zich. „Dan leerde hij ons ‘Oleo’ van Sonny Rollins of een klassieker als ‘Cherokee’. We ploegden ons door de eerste versies, en gingen er hard op studeren tot we die stukken onder de knie hadden. Hij geloofde in ons. Moedigde ons aan hard te oefenen.”

Shabaka Hutchings leerde er improviseren. „Toen ik er deel van uitmaakte, had ik wekelijks een optreden”, zegt hij. „We focusten steeds weer op een andere jazz-grootheid. De muziek van Art Blakey. Of Wayne Shorter. Het mentorschip van oudere muzikanten gaf ons vertrouwen en gaf inzichten.”

Ook saxofoniste Nubya Garcia staat heel helder voor de geest hoe ze in de weekenden bij elkaar kwamen. „Dan hingen we hele dagen met elkaar. We maakten muziek, aten samen, luisterden naar Gary’s verhalen. Het was een geweldige tijd. Vooral de lijfspreuk van Tomorrow’s Warriors zal me altijd bijblijven: each one, teach one. Ze moedigden diversiteit aan in de muziek, in zowel kleur als gender. Dat gaf mij vertrouwen, en de ruimte die ik nodig had.”

Dat de nieuwe Britse lichting nu een internationaal platform krijgt met als piek de gezamenlijke shows op het North Sea Jazz Festival, vinden ze geweldig. Nubya Garcia: „Spelen op dit festival is heel belangrijk voor ons. Als bezoeker is het al een te gekke ervaring, ik kan me niet eens in denken hoe het zal zijn als muzikant.”

Hij droomde van een plek op North Sea Jazz, zegt drummer Femi Koleoso. „Mijn tante heeft het me altijd voorgehouden: ‘op een dag speel je daar’. Nu sta ik er met mijn vrienden geprogrammeerd. De goede vibes van Londen worden uitgesmeerd. Mijn hele familie komt er speciaal voor over.”

    • Amanda Kuyper