Trump voert druk op: geen plannen maar beslissingen

NAVO-top

Al bij het ontbijt tierde Trump over de kleine Europese bijdrage. Intussen blijft de NAVO groeien.

Foto Brendan Smialowski/AFP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft ook op de tweede dag van de NAVO-top de druk op de bondgenoten opgevoerd om hun defensie-uitgaven te verhogen. Bij de donderdagochtendsessie waar ook niet-NAVO-leden Jordanië en Oekraïne aanzaten, opende Trump de aanval: „Ik wil geen plannen meer zien maar beslissingen. En al op 1 januari 2019.” Hij richtte zich specifiek op Duitsland, Nederland en België. Volgens bronnen zou Trump hebben gedreigd dat de Amerikanen anders op gebied van defensie hun eigen koers gaan varen.

Volg hier de actualiteiten rondom de NAVO-top in Brussel

„Maar de NAVO-landen geven echt steeds meer uit aan defensie”, zei NAVO-baas Jens Stoltenberg. „En hoe kómt dat, dat jullie dat nu doen”, vroeg Trump op intimiderende toon. „Door úw leiderschap, door úw boodschap”, zei Stoltenberg. Toen vuurde Trump op Duitsland: „De Duitsers betalen de Russen miljarden voor het gas, en tegelijk moeten wij Duitsland beschermen tegen Rusland? Dit is ongepast, vindt u niet?” Stoltenberg zweeg. Trump: „Duitsland is een gevangene van Rusland.”

Merkel pareert kritiek

Het openbare deel van het ontbijt leek meteen te beantwoorden aan de bange voorgevoelens over de top. Trump bejegende ook nu weer bondgenoten als tegenspelers. De top leek in gevaar, nog voor hij formeel was geopend: een NAVO-top is pas geslaagd als de 29 staats- en regeringsleiders eenheid en solidariteit kunnen uitstralen.

Vergeleken met het agressieve begin, woensdag, hield Trump zich de rest van de top in. Tijdens een werksessie hield hij zich aan zijn spreektijd – drie minuten voor elke leider. Later had hij een ontmoeting met kanselier Merkel, die goed verliep. Merkel pareerde de kritiek zelfbewust, maar provoceerde niet.

In de plenaire vergadering herhaalde Trump met verve zijn grief dat veel NAVO-landen te weinig geld steken in hun defensie. Afspraak is dat de defensie-uitgaven in 2024 rond 2 procent van het bruto binnenlands product liggen. De meeste landen – waaronder Nederland – halen dat nu niet. En 2 procent vindt Trump nog te weinig: de VS spenderen 4 procent, de anderen zouden dat ook moeten doen.

In zijn tirades tegen de „delinquenten” in Europa pikt hij Duitsland er wel vaker uit. Duitsland haalt de 2-procentsnorm bij lange na niet. Duitsland is een groot land en speelt een prominente rol in het handelsconflict dat Trump met Europa zegt te hebben. Daar is nu een controverse over energie bijgekomen.

Lees ook: Waarom is Trump zo fel tegen het Duits-Russisch gasproject?

Formeel hebben energie en handelsconflicten niets te zoeken op een NAVO-top, ook al hebben energieleveranties onmiskenbaar een strategisch belang.

Maar toen Trump het hoofdkwartier woensdagavond verliet, op weg naar het diner in het Brusselse Jubelpark, was de toon in zijn tweets agressief: „Wat hebben we aan de NAVO als Duitsland miljarden betaalt aan Rusland? De VS betalen voor de Europese verdediging en verliezen dan miljarden in handel.” ’s Avonds laat en ’s ochtends herhaalde hij zijn aanvallen.

De top kreeg daarmee een schizofreen karakter. De NAVO is óók een groeiende organisatie. De defensie-uitgaven stijgen. Macedonië, dat donderdagochtend formeel het aanbod kreeg om toetredingsonderhandelingen te beginnen, is potentieel het dertigste NAVO-lid. En ook met Oekraïne, Georgië en Moldavië werden op de top de banden extra aangehaald.

De missie in Irak wordt uitgebreid en de NAVO krijgt twee nieuwe hoofdkwartieren.

    • Michel Kerres
    • Tijn Sadée