Erdogan zet schoonzoon (en kroonprins) op superministerie

Turkije

In reactie op de beëdiging van het nieuwe kabinet verloor de lira maandag de meeste waarde sinds de mislukte coup in juli 2016.

Erdogan houdt zijn inauguratiespeech voor een afbeelding van Atatürk. Foto AP

De Turkse lira is maandag gekelderd nadat president Erdogan zijn nieuwe kabinet presenteerde. Dat wordt gedomineerd door loyalisten, technocraten en zakenmensen. De grote afwezige is oud-vicepremier Mehmet Simsek, een van de weinige mensen rondom de president die nog het vertrouwen van de financiële markten had. In plaats daarvan heeft Erdogan zijn schoonzoon Berat Albayrak benoemd tot minister van Financiën.

Lees meer over de afgelopen verkiezingen in Turkije: Erdogan wint op alle fronten

Erdogan maakte het nieuws bekend nadat hij maandag was beëdigd tot president. Het was een historisch moment: de republiek die Mustafa Kemal Atatürk in 1923 stichtte, werd vervangen door de republiek van Recep Tayyip Erdogan. De functie van premier, die sinds de Ottomaanse tijd bestaat, is afgeschaft. Alle uitvoerende macht ligt nu bij de president. Hij heeft de bevoegdheid decreten uit te vaardigen, de begroting op te stellen, ambtenaren en rechters te benoemen, en het kabinet samen te stellen.

Naar de nieuwe regeringsploeg werd reikhalzend uitgekeken door buitenlandse investeerders. Want de Turkse economie vertoont ernstige tekenen van oververhitting. De lira heeft dit jaar al 20 procent van zijn waarde verloren. De inflatie is gestegen tot 15 procent. Dat leidt tot problemen bij Turkse bedrijven, die veel leningen hebben in dollars en euro’s.

Onorthodoxe visie

Investeerders hoopten dat mensen met een marktvriendelijk imago, zoals oud-vicepremier Simsek en oud-minister van Financiën Naci Agbal zouden terugkeren. In plaats daarvan heeft Erdogan veel vertrouwelingen aangesteld die economische groei lijken te prefereren boven fiscale en monetaire discipline.

Albayrak krijgt de leiding over een nieuw superministerie, waarin de twee belangrijkste economische functies worden samengevoegd. Hij houdt er dezelfde onorthodoxe economische visie als zijn schoonvader op na. Tijdens de verkiezingscampagne zei Albayrak dat de daling van de lira het gevolg is van een „buitenlandse operatie” met als doel de Erdogan ten val te brengen.

Erdogan houdt zijn inauguratiespeech voor een afbeelding van Atatürk. Foto AP

Albayrak wordt gezien als Erdogans kroonprins. Hij studeerde financieel management aan de Pace Universiteit in New York en trouwde in 2004 met dochter van Erdogan. Sinds hij in 2015 in het parlement kwam, is hij uitgegroeid tot een vertrouweling van de president. In het vorige kabinet had hij een veel prominentere rol dan zijn functie als minister van Energie suggereerde.

In reactie op het nieuwe kabinet verloor de lira de meeste waarde sinds de mislukte coup van 2016. Dat werd in de hand gewerkt doordat Erdogan zijn greep op de centrale bank vergrootte. Hij vaardigde maandag een decreet uit dat hem de bevoegdheid geeft de gouverneur van de centrale bank te benoemen. Vrees voor de onafhankelijkheid van de centrale bank leidde enkele maanden geleden bijna tot een valutacrisis.

Bekende gezichten

Een deel van het kabinet bestaat uit bekende gezichten. Erdogan heeft besloten door te gaan met Abdülhamit Gül als minister van Justitie, Mevlüt Çavuşoğlu als minister van Buitenlandse Zaken en Süleyman Soylu als minister van Binnenlandse Zaken. De enige vicepresident is Fuat Oktay, die wordt beschouwd als een van de belangrijkste architecten van de overgang naar het presidentiële systeem.

Drie benoemingen kunnen mogelijk leiden tot belangenverstrengeling. Fahrettin Koca, die werkte als arts voor de familie Erdogan en eigenaar is van ziekenhuisketen Medipol, wordt minister van Gezondheid. De nieuwe minister van Toerisme, Mehmet Ersoy, eigenaar van Etstur, een van de grootste reisorganisaties van Turkije. En Ziya Selçuk, directeur van een netwerk particuliere scholen, wordt minister van Onderwijs.

    • Toon Beemsterboer