Opinie

    • Ko Colijn

Hier had je ‘no’ moeten zeggen, Rutte

Op de NAVO-top deze week krijgt premier Rutte een herkansing om president Trump te corrigeren, schrijft . Dat de Amerikanen „het overgrote deel van de NAVO-rekening” betalen, is volgens hem stuitend onjuist.
Illustratie Hajo

Na Poetins annexatie van de Krim in 2014 hebben de NAVO-landen beloofd een flinke schep op hun defensiebudgetten te doen. Zodat ze er in 2024 twee procent van hun bruto binnenlands product aan besteden. Om een lang verhaal kort te maken: Nederland haalt dat niet. Rutte III buigt wel om, maar dat is net genoeg om de stilgevallen gevechtswagens en fregatten weer in beweging te krijgen en de soldaten nieuwe uniformen te geven. Voor de rest gooit dit kabinet de problemen over de schutting van een volgend kabinet, dat die twee procent opnieuw bij lange na niet zal halen.

Na bijna dertig jaar bezuinigen op Defensie is er eigenlijk geen beginnen meer aan. Er is namelijk ook een zogeheten ‘absorptieprobleem’. Defensie is zo deplorabel dat het geld, als het er al zou zijn, niet eens doelmatig besteed kán worden. Een schraal excuus: niet veel andere NAVO-landen doen het beter. Acht van de 29 NAVO-partners halen nu de twee procent, al zitten daar landen bij die amper bijdragen aan lastige missies in verre landen, of dichterbij: de Baltische staten helpen verdedigen.

Nog eens zeven lidstaten zeggen dat ze de norm in 2024 wel zullen bereiken, maar Nederland en Duitsland horen bij de veertien landen die nu al iets uit te leggen hebben, want het is zeker dat ze de norm in 2024 niet zullen halen. Ze hebben onlangs ook een soort dreigbrief van Trump gekregen, dus het kan gaan stormen op de NAVO-top in Brussel, op 11 en 12 juli.

Die twee procent is onze achilleshiel. Beloofd is beloofd en je kunt het Trump niet kwalijk nemen dat hij doet wat zijn voorgangers al deden, namelijk ons daaraan herinneren.

Maar Trump is Trump. Aan de vooravond van de top zette hij de zaak op scherp door Europa te verketteren en te fabuleren dat de EU eigenlijk is opgericht om de Verenigde Staten een poot uit te draaien. Hij zei het letterlijk.

Commentaar: Niet weglopen voor hogere uitgaven defensie

Nadat hij half mei al over de bad performers dreigend had gezegd dat ‘those nations will be dealt with’, zei hij vorige week dat die twee procent eigenlijk vier zou moeten worden. Voor Nederland zou dat neerkomen op een verhoging van negen naar 30 miljard euro.

Monter en gewapend met instructies hoe hij het uur met Trump door moest komen ging Rutte naar het Witte Huis. Zwatelende historici zeiden dat het zo’n vaart niet zou lopen, we zijn Amerika’s oudste bondgenoot en daar kun je een gezellige babbel over beginnen. Europeanisten zeiden dat hij er juist met gestrekt been in moest gaan, want als toekomstige leider van het oude continent pik je al die beledigende onzin van de president niet. Daarmee de lijn volgend van EU-president Donald Tusk, die roept dat je met zulke vrienden geen vijanden meer nodig hebt.

Realisten, zoals Rutte zelf zegt te zijn, beoordelen iemand als Trump niet op wat hij zegt maar op wat hij doet. In een interview met de uitstekende Nieuwsuur-presentator Eelco Bosch van Rosenthal zei Rutte evengoed dat je weet wat je aan Trump hebt omdat hij doet wat hij zegt, maar zulke tegenstrijdigheden deren onze premier niet.

Het ernstigste was wat hij in dat interview nog meer zei. Het begon met een fragment waarin Trump zegt: „Wij dragen 4,2 procent bij aan de NAVO, en zij één procent van een veel kleiner bbp. Wij beschermen Europa. Daarbij drijven ze oneerlijke handel. Dat kan niet meer.”

„Wordt u daar niet somber van?”, vroeg Bosch van Rosenthal. Rutte: „Niet somberder, maar realistischer. Ik denk dat hij doet wat hij belooft. Hij voert een aantal dingen uit die hij in zijn campagne heeft beloofd: het stopzetten van de Irandeal, de verplaatsing van de Amerikaanse ambassade in Israël. Daar zijn we het niet mee eens […] We moeten niet kijken naar wat we denken dat er kán gebeuren, maar kijken naar wat er echt gebeurt, dat is veel interessanter. […] Er zijn ook positieve dingen: het gaat hem om banen en veiligheid: dat is ook mijn focus. De Amerikanen betalen het overgrote deel van de NAVO-rekening, terwijl ze ongeveer de helft van de economie zijn van het hele NAVO-gebied.”

Bosch van Rosenthal: „Heeft hij daar een punt?” Rutte: „Duizend procent. Toch is het interessant dat, met alle kritiek in Europa die er op Trump is, we op dit punt moeten erkennen dat hij gelijk heeft. En dat hij dat op een manier brengt die we misschien wel niet prettig vinden, maar die ik wel snap. De Nederlandse defensie-uitgaven gaan met achttien procent omhoog. Dat is de grootste verhoging van het defensiebudget sinds 1989. Maar nogmaals: hij heeft volkomen gelijk – die twee procent moeten we halen.”

Rutte had zijn intussen befaamde ‘No!’ eerder kunnen roepen. Dit fragment, uitgesproken met een zelfverzekerdheid van een gelauwerde premier, bevatte enorme missers. Om te beginnen dragen de VS niet 4,4 procent aan de NAVO bij, maar besteden ze 4,2 procent van hun nationaal inkomen aan Defensie. Trump vergelijkt wereldwijde militaire uitgaven, dus ook aan VS-bases in Zuid-Korea, vliegdekschepen in de Stille Oceaan of aan de via Politico bekend geworden oorlogjes in acht Afrikaanse landen, met die van de andere NAVO-leden.

Zo ook Trumps opmerking „en zij één procent van een veel kleiner bbp”. Dat geldt voor maar vier landen (België, Luxemburg, Spanje en Slovenië). Het houdt niet over; maar de rest zit er met 1,49 procent toch ruim boven.

Luuk van Middelaar: Waarom de NAVO-top niet goed kan aflopen

De erkenning dat Trump gelijk heeft en dat de Amerikanen met 70 tot 80 procent „het overgrote deel van de NAVO-rekening” betalen is stuitend onjuist. De gemeenschappelijke NAVO-kosten worden proportioneel verdeeld. Amerika neemt met 22 procent het grootste deel voor zijn rekening. Nederland betaalt volgens de verdeelsleutel een eerlijke drie procent. Europa betaalt 72 procent, dus bijna driekwart. Een andere boekhouding heeft de NAVO niet. De tweeprocent-belofte is gedaan, daar valt niet aan te tornen, maar herhalen dat Europa maar een kwart en de VS de rest betalen, doet de waarheid geweld aan. Doe je huiswerk opnieuw Mark, de herkansing is woensdag en donderdag in Brussel.

    • Ko Colijn