Belgen rouwen verbroederd, terwijl Frankrijk feest viert

WK-voetbal

Terwijl België rouwt, na het verlies op het WK tegen de Fransen, hebben de successen wel tot verbroedering geleid. Ondertussen doet de sfeer in Parijs denken aan 1998, toen Frankrijk in eigen land wereldkampioen werd met een multicultureel elftal.

Belgische fans in Brussel kijken verslagen na de halve finale tegen Frankrijk. Foto Stephanie Lecocq/EPA

Nee, de Belgische vlag zie je niet vaak in Antwerpen, erkent David Osorio Castro (34). Vanavond wel. Sinds het toenemende succes van de Rode Duivels is de Belgische driekleur op steeds meer plekken in België te vinden, ook hier. Aan de Jordaenskaai langs de Schelde is de speciaal ingerichte fanzone dinsdagavond overvol met fans. Maar het sprookje eindigde voor hen door het 1-0 verlies in de halve finale van het WK, tegen Frankrijk.

En Osorio Castro is eerder op de avond nog zo optimistisch. Zelf draagt hij een Rode Duivels-shirt, zijn vriendin een ketting in zwart-geel-rood. Om hen heen is de vlag op wangen geschilderd, hij hangt aan de gevels van cafés en om schouders. „Bijzonder om te zien.”

De Vlaams-Nationalisten van de N-VA zijn populair in zijn stad. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen, in 2012, haalde de partij 38 procent van de stemmen. In artikel 1 van de statuten van de partij, die ook de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging steunt, staat het streven naar een „onafhankelijke republiek Vlaanderen” verankerd. Steun aan de Rode Duivels ligt bij sommigen moeilijk.

Verbondenheid

Maar dit WK groeide in het vaak zo verdeelde land de verbondenheid en trots. Een „schitterend visitekaartje voor België”, noemde premier Charles Michel de Rode Duivels dinsdagmorgen op radio-zender RTBF. België staat volgens hem verenigd achter een zaak die „alle verschillen opzijzet” en „communautaire kwesties in de koelkast zet”.

Zelfs voor de N-VA, die weet dat lang niet al haar kiezers voor onafhankelijkheid zijn, lijkt dat nu even te gelden. Bij de aftrap van het WK maakten ze een filmpje, voor deze wedstrijd zei boegbeeld en staatssecretaris voor Migratie Theo Francken een lezing af.

Osorio Castro vindt het, dinsdagavond aan de Antwerpse Kaai, wat ‘hypocriet’ dat iedereen nu meefeest, „wetende dat zoveel mensen hier liever zouden zien dat de Belgen uit elkaar gingen”. Veel minder dan in bijvoorbeeld Brussel hebben de Antwerpenaren ook hun auto uitbundig versierd of vlaggen uit hun raam gehangen.

Bart De Wever hing deze week aan zijn gevel de vlag uit: niet de Belgische driekleur, maar de Vlaamse Leeuw. Een anti-België-statement? Volgens zijn woordvoerder heeft het met iets anders te maken: de Vlaamse feestdag, die woensdag gevierd wordt. Na de uitschakeling kan die als vanouds gevierd worden. Langs de Kaai klinkt You’ll Never Walk Alone. Over twee jaar is er weer een kans om de Belgische vlag uit te hangen.

Lees ook: Frankrijk verslaat België en is door naar finale WK

Ondertussen in Frankrijk..

De vlaggen zijn terug. De paar die de laatste maanden nog aan Parijse balkons, ramen of gevels te zien waren, hingen daar nog van na de aanslagen in 2015. Met het Franse succes op het WK in Rusland zijn ze de laatste weken niet meer aan te slepen. Aan auto’s, scooters en achter ramen: patriottisme mag weer.

Bij café Le Verre Luisant, achter het Parijse Hôtel de Ville, gaan de vlaggen de lucht in als de Marseillaise klinkt. Die wordt uit volle borst meegezongen door de honderden mensen die eigenlijk op het grote scherm bij het stadhuis hadden willen kijken. Maar het plein was ruim een uur voor de wedstrijd al helemaal vol. Eromheen lag een brede strook niemandsland afgezet door de politie. Bij het stadhuis was het juichen in een enclave.

De sfeer in de Franse hoofdstad doet denken aan 1998, toen Les Bleus met hun multiculturele elftal („Black, Blanc, Beur”, zwart, wit, moslim) in eigen land wereldkampioen werden. Wie Frankrijk hand in hand naar het opnieuw door vooral de Parijse banlieue gevoede elftal ziet kijken, vergeet even de structurele problemen die de eenheid van het land zo vaak op de proef stellen. „Tous ensemble”, allemaal samen, zingen jongeren met wortels uit alle windstreken bij het café als Samuel Umtiti kort na rust gescoord heeft.

Macron

Net als Jacques Chirac in 1998, probeert ook voetbalfan Emmanuel Macron de verbindende kracht van het nationale team politiek te gelde te maken. Het is inmiddels traditie dat Franse presidenten voor een groot toernooi in het Franse trainingskamp in Clairefontaine een vorkje meeprikken, dus ook Macron, die de inzet persoonlijk maakte: „Ik had het gevoel dat het team wilde winnen, dat het mij de beker wilde brengen”, zei hij.

Maar als Macron tijdens de wedstrijd in beeld verschijnt klinkt massaal gefluit en boegeroep. Wanneer de Franse bondscoach Didier Deschamps verschijnt, scanderen vele monden de naam van Karim Benzema, de Real-spits die na verschillende affaires uit het team werd gehouden. „Hij is het meest zoals wij”, zegt de 22-jarige Abdou Waye uit de voorstad Morangis. „Maar nu hebben we Mbappé.”

Na het doelpunt verslapt de aandacht niet alleen op het veld, maar ook in het café. Alsof het al gewonnen is. De opluchting is niettemin groot na het laatste fluitsignaal. „Wij Fransen”, zegt Kévin Diallo (24) uit Saint-Denis, „zijn gewend Belgen nooit zo serieus te nemen. Veel bekende komieken hier komen uit België, stripfiguren. Je kunt om ze lachen en dat doen we. Maar dit was een ander België dan we dachten te kennen.”

    • Anouk van Kampen
    • Peter Vermaas