‘Word geen kopie van je voorgangers’

Managementtechnieken

Onder begeleiding van Marc Lammers bouwen tien Delftse studenten aan een zonne-auto. Wat kunnen de bèta’s van de voormalig hockeycoach leren?

Het team en Marc Lammers (midden, achter) bij de zonne-auto waarmee ze dit jaar de race gaan rijden. Merlijn Doomernik

‘Hoe kun je jouw kernkwaliteit van een acht naar een tien tillen? Hoe ga jij dat doen, Jelle?” Marc Lammers kijkt de ‘teamcaptain’ van het Nuon Solar Team aan. Jelle van der Lugt (24) zit met zijn negen teamgenoten aan tafel – allen gehuld in een oranje polo met Nederlandse vlag op de linkermouw. Er wordt een teamsessie gehouden om het vertrouwen in elkaar te vergroten. Lammers leidt die als een strenge sportcoach, met bijbehorend jargon. „Straks in Zuid-Afrika moet jouw acht een tien zijn”, vervolgt hij. „Dáár mag niets meer aan het toeval worden overgelaten.”

In een fabriekshal van de TU Delft, de zogenoemde ‘D:Dream Hall’, werkt een team van tien Delftse studenten al negen maanden aan zonneauto Nuna. In september van dit jaar reizen ze, samen met teamcoach Marc Lammers (49) en veertien alumni van de race, af naar Zuid-Afrika voor de Sasol Solar Challenge – een race van acht dagen waarin elf teams uit zes landen proberen zoveel mogelijk kilometers af te leggen met hun zelfgebouwde zonnewagens. Het team dat daarin slaagt, wint.

Lammers, voormalig bondscoach van de Nederlandse hockeydames, die onder zijn leiding zowel zilver (Athene, 2004) als goud (Peking, 2008) wonnen op de Olympische Spelen, is tegenwoordig werkzaam als coach bij voetbalclubs en in het bedrijfsleven. Hoewel Lammers „niets weet van zonne-energie”, begeleidt hij het Nuon Solar Team nu al voor de tweede keer.

Scrum-meeting

Lammers’ taak is het groepje bètastudenten tot een hecht team te smeden. Dat begint al bij de voorselectie: iedereen die zich aanmeldt moet een persoonlijkheidstest doen, dezelfde test die de ex-bondscoach gebruikte bij het samenstellen van zijn hockeyteams. Het stelt hem in de gelegenheid een selectie te maken van studenten „aan de hand van hun complementaire persoonlijkheden.”

Lees ook over het onderzoek van het ministerie van SZW naar hoe Nederlanders over werk denken: ‘Werk hoeft niet altijd leuk te zijn’

Want, zo legt Lammers uit, „ik kan de beste spelers van Nederland hebben, maar als ze de bal niet willen overspelen worden we nooit kampioen”.

En dus beginnen de studenten nu iedere ochtend met een ‘daily scrum-meeting’, die wordt geleid door aanvoerder Van der Lugt. Tijdens deze korte bijeenkomst beantwoorden de studenten drie vragen: wat heb ik gedaan, wat ga ik doen, en zijn er problemen? Lammers introduceerde de managementtechniek, die ervoor moet zorgen dat iedereen van elkaar op de hoogte is en zo gericht mogelijk te werk kan gaan.

Dat is ook noodzakelijk: de zonneauto moet over minder dan drie maanden klaar zijn. Van der Lugt probeert zijn team zo goed mogelijk aan te sturen, maar het is wel de eerste keer dat hij de leiding heeft. Regelmatig ligt hij om vier uur ’s ochtends nog naar het plafond te staren. Tijdverspilling, vindt Van der Lugt dat, dus is hij op zulke dagen al voor zonsopgang in de fabriekshal te vinden. „Er zit zoveel potentie in ons team. Het zou mijn schuld zijn als we dat er niet uit halen.”

Denk niet aan verliezen

Het Nuon Solar Team won de Solar Challenge al zeven keer. De druk om opnieuw te presteren is groot. Hoe leert Lammers de studenten daarmee omgaan? Niet bezig zijn met verliezen, lijkt zijn remedie. „Als de studenten enkel denken aan verliezen, kunnen we beter niet naar Zuid-Afrika gaan.” Volgens Lammers wordt de druk om te presteren vooral veroorzaakt door externe factoren. „Bij verlies kunnen de bloemen van moeder de prullenbak in en is vader boos. Als je daaraan denkt ben je alleen maar bezig teleurstellingen te voorkomen, in plaats van je taak tijdens de race zo goed mogelijk uit te voeren. Dat is de verkeerde motivatie.”

Bovendien vindt Lammers het van belang dat de studenten zélf richting geven aan het project. Zijn rol is vooral adviserend, Van der Lugt kan hem inschakelen voor tips. „Als er een voorbeeld is van een zelfsturend team, dan is dit het. De studenten kunnen advies vragen aan alumni en professoren, maar de auto bouwen ze echt helemaal zelf.”

In een vergelijking met het bedrijfsleven constateert Lammers dat men dáár momenteel nog regelmatig moeite heeft met het implementeren van zelfsturende teams. „Als er een jonge knul komt die zegt dat het beter kan, ervaren oudere werknemers dat als aanval op de huidige werkwijze. En dus worden jonge mensen voordat je het weet kopietjes van de oudere werknemers.”

“Of we in Zuid-Afrika winnen of verliezen, daar hebben we geen volledige invloed op, op de voorbereiding wél”

Mede daarom starten ze bij het Solar Team van de TU Delft ieder jaar met een nieuwe groep studenten. Die houden niet vast aan eerdere successen en kijken met een frisse blik naar de auto, zo is het idee. De hulp van alumni wordt enkel ingeschakeld voor advies, en straks in Zuid-Afrika voor de voedselvoorziening van het team. Lammers: „Mensen die iets eerder hebben gedaan, hebben oude referenties. Die gaan altijd proberen de auto te veranderen, in plaats van te vernieuwen.”

Lammers leert de studenten constant bezig te zijn met dat waar ze wél invloed op hebben – volgens hem de sleutel tot succes. „Of we in Zuid-Afrika winnen of verliezen, daar hebben we geen volledige invloed op. Je hebt te maken met de tegenstander, het weer, geluk. Waar je wél complete controle over hebt is de voorbereiding. Of het stuur goed werkt, bijvoorbeeld.”

Het doel in Zuid-Afrika staat voor aanvoerder Van der Lugt in ieder geval vast: als eerste de finish over in Stellenbosch. „We hebben maar één kans, er is maar één race. Daar hebben we een jaar lang hard voor gewerkt.” Het duurt niet lang voordat coach Lammers de student onderbreekt: „Daar moeten we dus vooral geen aandacht aan besteden.” Van der Lugt glimlacht. „Ik heb nog veel te leren.”

    • Pepijn Keppel