Waarom het Kiki Bertens plots lukt op gras

Wimbledon Kiki Bertens staat dinsdag in de kwartfinale van Wimbledon. Hoe kan het dat ze nu zo sterk is op haar minst favoriete ondergrond?

Kiki Bertens na haar zege (6-3, 7-6) in de vierde ronde op Karolina Pliskova, de Tsjechische nummer acht van de wereld. Dinsdag speelt Bertens in de kwartfinale tegen de Duitse Julia Görges. Foto PETER NICHOLLS/Reuters

Ze hoopte twee rondjes te winnen op Wimbledon, vertelt Kiki Bertens maandagavond. Het is een paar uur na haar zege (6-3, 7-6) op de Tsjechische Karolina Pliskova in de vierde ronde. „Ongelofelijk dat ik hier de kwartfinale haal.”

Dinsdag speelt ze daarin tegen de Duitse Julia Görges, een goede vriendin, van wie ze de vorige twee duels won. Als ze wint, lonkt een halve finale tegen Serena Williams.

Het is een opmerkelijke, onvoorziene opmars van gravelspecialiste Bertens (26). Gras is haar minst favoriete en minst succesvolle ondergrond. Vanaf 2012, toen ze doorbrak in het profcircuit, tot dit jaar won ze slechts zes van haar zestien wedstrijden op gras. Vorig seizoen won ze niet één partij op deze ondergrond. Hoe kan het dat ze nu plots zo ver komt?

Ontspanning

Niemand verwacht wat van haar op Wimbledon. Die underdog-rol ligt haar. In het verleden gebeurde het regelmatig dat ze ten onder ging aan de druk en verwachtingen. Bertens oogt ontspannen. Ze dolt en lacht hier in Londen. In hun appartement, vijf minuten van Wimbledon, zorgt ze ’s ochtends dagelijks voor een ontbijt met eieren voor haar vriend en voor coach Raemon Sluiter. „Beetje voor iedereen zorgen kan ik goed.”

Bertens, die vaak twijfelde aan zichzelf, is de laatste jaren gegroeid in haar persoonlijkheid en haar houding op de baan. Bertens: „Ik kom van heel erg ver. Van niet voor mensen willen spelen naar nu je proberen af te sluiten en je ding te doen. Ik denk dat ik als persoon zo erg gegroeid ben in al die jaren, daar ben ik stiekem wel heel trots op.”

Ze probeert zo weinig mogelijk afgeleid te worden. WhatsApp heeft ze van haar telefoon verwijderd. Als ze na een zege tientallen felicitaties kreeg, voelde ze altijd de verplichting iedereen te beantwoorden. Haar sociale media-kanalen worden sinds begin dit jaar beheerd door iemand uit haar omgeving, waardoor ze ook niet geconfronteerd wordt met eventuele scheldkanonnades.

Lees ook ons artikel over coach Sluiter: De ups en downs van een succesvolle samenwerking.

Slagveld

Het vrouwenschema is een slagveld. Met Pliskova verdween de laatste geplaatste speelster uit de toptien. Het is voor het eerst in het proftijdperk (1968) dat niet één van de geplaatste speelsters uit de toptien in de kwartfinale staat van een grand slam.

Een verklaring is moeilijk te geven. Het vrouwenveld is altijd grillig geweest – deze Wimbledon-editie is extreem. Het biedt kansen voor Bertens. Alles is hier mogelijk. Al geldt zevenvoudig winnares Williams als topfavoriete. Kan Bertens het toernooi winnen? „Superdomme vraag”, zegt Sluiter maandag. „Ik heb totaal geen zin om het daarover te hebben.”

Agressief spelen

Ze voelt zich niet comfortabel op het snellere gras. Bertens heeft moeite om goed achter de bal te komen, met haar lange voorbereidende forehandbeweging. En haar zware topspinballen doen tegenstanders minder pijn op gras. Haar grasspel heeft zich wel ontwikkeld. Het bewegen, het ‘laag’ zitten, het sneller reageren en eerder nemen van ballen gaat beter dan vorig jaar, zei ze.

In voorbereiding op dit seizoen werkte ze met Sluiter specifiek aan de eerste vier ballen in de rally: service, return, eerste bal na de service en eerste bal na de return. Doel: op gras en hardcourt aanvallender spelen, eerder instappen. Domineren. Dat was nodig om een verder te komen op deze ondergronden. Bertens is van nature gewend om af te wachten, op gravel kan ze zich dat permitteren. Met haar formidabele verdediging kan ze zich dan uit de problemen werken. Op gras en hardcourt is dat veel complexer.

Agressief spelen is de sleutel. Ze ‘haalt’ nu veel punten, wacht niet af, neemt het initiatief. Ze is baas in de kortere rally’s. Tegen Pliskova won ze 57 van de punten met maximaal vier slagen, ze verloor er 45. Bij de rally’s tussen vijf en acht slagen was dat gelijk verdeeld: beiden twintig. Ze lijkt gevarieerder te zijn gaan spelen op gras, met dropshots en sliceballen.

Ze durft het net op te zoeken, twaalf van de zestien punten won ze daar. Ze ontwikkelde haar netspel en returns onder meer in het dubbelspel, waarin Bertens veel speelt. Later op de maandag werd ze met partner Johanna Larsson in de derde ronde uitgeschakeld.

Ze heeft een wapen op gras: haar service. Bertens staat na vier partijen derde in de ranking van serveerders, met 28 aces, 75 procent gewonnen punten op haar eerste service, en 51 procent op haar tweede – wat een relatief hoog percentage is. Daartegenover staan 18 dubbele fouten.

Detail: de banen op Wimbledon zijn door het warme, zonnige weer zeer droog. Bertens merkt dat de bal daardoor „iets hoger stuit”. Dat lijkt in haar voordeel, het geeft haar een fractie van een seconde extra om de bal te nemen.

Fitheid

Ze oogt zeer afgetraind, is misschien wel fitter dan ooit. Bertens traint sinds begin 2015 bij bewegingstrainer Errol Esajas in Rotterdam. Esajas, die ook verschillende profvoetballers en sprinters begeleidt: „Haar lichaam is van nature oersterk. Ze heeft onderarmen, wil je niet weten.” Maar toen ze bij hem begon was Bertens „ondertraind”, vertelt hij, op het gebied van „beweeglijkheid, uithoudingsvermogen, lenigheid – en ze had weinig snelheid.”

De eerste maanden werkten ze samen aan haar basisconditie. „Op trainingen kan ze echt tot het gaatje gaan, tot kotsen en soms duizeligheid aan toe. Ik zie weinig sporters die deze gave hebben. Dat je helemaal volledig out kan gaan. Dat is haar kwaliteit.”

Vervolgens verbeterden ze haar voetenwerk, explosiviteit, motoriek en hand-oog-coördinatie. Ze maakten speciaal voor Bertens een systeem met een tuigje waarin ze vast kan worden gezet, waarop ze dan zijwaarts rennend over de baseline zware ‘medicijnballen’ krijgt toegeworpen en die teruggooit – mét de weerstand van het tuigje.

De basis voor dit seizoen werd in november gelegd. Nu komt het eruit.

    • Steven Verseput