Recensie

‘The Place’ is een morele schuifpuzzel

Drama In ‘The Place’ wordt de vrije wil van de personages op de proef gesteld door een onopvallende kerel met baard die elke wens kan vervullen.

Reclamefilmer Paolo Genovese (52) maakt al een jaar of twintig populaire komedies. Populair in Italië althans: pas met zijn vorige film, Perfetti sconosciuti (Perfect Strangers) brak hij internationaal echt door. Over een groep vrienden die tijdens een diner de smartphones op tafel legt om een avond hun sociale verkeer met elkaar te delen. Een experiment dat tot nare onthullingen leidt.

Opvolger The Place komt nu ook uit in Nederland. Een heel andere film, vindt Genovese zelf. Een drama, geen komedie. Maar op de keper beschouwd opnieuw een ‘dramady’ en een moraalverkenning over pratende mensen in een kleine ruimte met een ‘wat als’-uitgangspunt. Dat ligt Genovese: hij werkt momenteel aan een roman over mensen die met een druk op een knop hun leven kunnen rebooten, vertelt hij in Amsterdam, waar The Place draait op filmfestival Imagine.

In The Place zit ‘De Man’ dagelijks met zijn grote boek aan een tafeltje achterin een café, een onopvallende kerel met baard die elke wens kan vervullen, weten zijn ‘klanten’. Maar hij eist wel een tegenprestatie, een opdracht waarover niet te onderhandelen valt. De vader die zijn zoontje met leukemie wil redden, moet een klein meisje vermoorden. Iemand anders krijgt de opdracht dat meisje te beschermen in ruil voor een nacht met het fotomodel. Een non die god in haar leven terug wil krijgen, moet zwanger worden.

The Place is een bewerking van de FX-serie The Booth at the End (2011-2012). Meestal gaat dat andersom, zegt Genovese: een film leidt tot een serie. Maar hij vond het idee – hoe ver ga je om te krijgen wat je wil? – prikkelend. „Het dwingt kijkers keuzes te maken. We doen dat ook continu op Facebook, Twitter en Instagram: schuldig, niet schuldig.”

The Place speelt zich aan één tafeltje af en boeit zonder visuele kunstgrepen: opvallend voor een regisseur die uit de reclamewereld komt. „Rare hoeken of camerabewegingen leiden af van de emotie”, denkt Genovese. „Mijn inspiratie is Dostojewski. Die zei: er bestaat niets interessanters dan de worsteling tussen goed en kwaad op het gelaat van een mens.”

Toch is De Man eigenlijk net zo boeiend als zijn klanten. Hij biedt Faustiaanse transacties, van oudsher de taak van de duivel. Zijn opdrachten veroorzaken continu noodlottige situaties. The Place is een morele schuifpuzzel: verspreidt De Man soms karma? Genovese gelooft niet in noodlot, zegt hij. Althans: in ethiek is dat niet van belang, alleen vrije wil. Voor hem is De Man „een spiegel”. „De één ziet hem als god, de ander als de duivel. Maar je kan hem ook zien als geweten, therapeut, het lot.”

De Man gehoorzaamt ook maar zijn grote boek. Hij oogt vermoeid en treurig, wordt bang als een klant hem met de dood bedreigt vanwege een bijzonder wrede opdracht.

Wat een interessant eind had opgeleverd: de mens die de hele morele arena opblaast waarin god en onderaannemer Satan onze vrije wil op de proef stellen. Genovese: „Ik heb wel even met die gedachte gespeeld. Maar als finale leek het mij het te veel van het goede.”

    • Coen van Zwol