NRC checkt: ‘Palmolie zit in ruim helft van supermarktproducten’

Dat meldde EenVandaag in een item over palmolie.

Foto Istock

De aanleiding

Vorige week besteedde EenVandaag aandacht aan palmolie. De wereldwijde handel in de plantaardige olie heeft negatieve gevolgen voor het milieu en de samenleving, schrijft de actualiteitenrubriek. Palmolie zit in veel van onze producten, zoals margarine, koekjes, beleg, schoonmaakmiddelen en cosmetica. Het is namelijk heel veelzijdig, palmolie zorgt ervoor dat een product smeerbaar, smeuïg of juist krokant is. „In meer dan de helft van alle producten in de supermarkt zit palmolie”, zegt EenVandaag. We checken of dat klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Op verzoek stuurt de redacteur van EenVandaag drie rapporten waarin dezelfde bewering staat. In de rapporten van de Rabobank en van Milieudefensie wordt hetzelfde beweerd als in EenVandaag. In het derde rapport, van de RSPO, een organisatie voor duurzame palmolie, staat dat ongeveer in de helft van de verpakte producten in de supermarkt palmolie zit, een iets andere bewering. In geen van de drie rapporten wordt gemeld waar dit percentage op gebaseerd is.

En, klopt het?

In de zoektocht naar een onderbouwing bellen we met Milieudefensie. De woordvoerder mailt een hele trits aan linkjes: van Milieu Centraal, het Voedingscentrum, Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Nederland (MVO), Amnesty International, Greenpalm – een internationale organisatie voor duurzame palmolie – en Enabel, een Belgische overheidsinstantie voor ontwikkelingsbeleid.

En inderdaad: al deze organisaties doen een soortgelijke claim over palmolie in de supermarkt, al zijn er kleine verschillen. Milieu Centraal zegt dat palmolie is verwerkt in meer dan de helft van alle producten in de supermarkt. MVO Nederland houdt het op ongeveer 60 procent van de samengestelde, verpakte producten.

Maar ook al deze organisaties geven geen onderbouwing voor hun claim. Het Voedingscentrum stuurt een lijstje met productgroepen waar palmolie in zit, maar zonder verdere onderbouwing. Milieu Centraal verwijst door naar de Taskforce Duurzame Palmolie, een samenwerkingsverband tussen organisaties in de palmolieketen. De taskforce verwijst door naar de woordvoerder van MVO Nederland. Zij zegt dat het percentage een schatting is op basis van „informatie uit de industrie”. Wat voor informatie dat precies is, kan ze niet duidelijk maken. MVO krijgt in ieder geval geen ingrediëntenlijstjes zegt de woordvoerder. „Dit cijfer wordt trouwens al jaren gebruikt”, voegt ze toe. Het Belgische Enabel laat weten dat ze zich baseren op informatie van Greenpeace. Deze en alle overig genoemde organisaties reageren niet bijtijds op verzoekjes om onderbouwing.

Dus bellen we naar levens- en wasmiddelenconcern Unilever. Weten zij misschien in hoeveel van hun producten palmolie zit? „We weten precies wat er in onze producten zit, maar we kunnen nu niet per product gaan checken of er palmolie in zit”, zegt een woordvoerder. We wagen nog een poging bij Albert Heijn. De woordvoerder vindt schattingen van 50 à 60 procent nogal hoog. „Van de 11.000 huismerkproducten van Albert Heijn, is in naar schatting ongeveer 700 palmolie verwerkt.” Over de producten van andere merken in de supermarkt kan de woordvoerder niets zeggen.

Dan maar zelf tellen? Dat heeft niet zo veel zin. In bijvoorbeeld cosmeticaproducten kunnen derivaten van palmolie zitten die onder een andere naam op de verpakking staan.

Conclusie

Veel organisaties zeggen dat palmolie in 50 tot 60 procent van alle producten in de supermarkt zit. Maar geen van de organisaties kan dat onderbouwen. We beoordelen de bewering als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Diederik Huffels