‘Dat kan toch niet? Zo met kinderen omgaan?’

Uitzetting

De wet is onverbiddelijk. Illegale gezinnen moeten het land uit. En dus staan er dan ’s morgens vroeg tien agenten met honden om het huisje. Terug naar Oekraïne.

Mila, de moeder van Victor Zelenkin, ruimt het chalet van de uitgezette familie Andropov uit. Foto’s Bram Petraeus

Hoe leg je een klas 10-jarigen uit dat het leven niet eerlijk is? Floor Kwakernaak, juf van groep 5/6 van basisschool Blink in Culemborg vond het lastig. Ze moest vorige week donderdag aan haar groep vertellen waarom de stoel van Denis Andropov (10) leeg bleef. Ze schreef bovendien een brief naar NRC die veel werd gedeeld op social media. Denis was opgepakt.

Lees ook de brief van Floor Kwakernaak: Jongetje (10, hier opgegroeid) achter slot en grendel in uitzetcentrum. Dit is Nederland

Opgepakt? Ja, om half zes ’s morgens, door tien agenten met kogelwerende vesten. Er was een arrestatiebusje bij, en een auto met politiehonden. Ook zijn broer Maksim (14) en zijn zusje Arina (5), zijn moeder Olga en zijn vader Victor Zelenkin werden meegenomen. Victors moeder, op bezoek in Nederland, bleef alleen achter. Afgelopen weekend werd het gezin op een vlucht gezet naar Kiev, Oekraïne.

Ze verbleven op Parc Beaugarde, een chaletpark aan de rand van Culemborg. Er hangt een campingachtige, rustige sfeer; een man klust aan zijn auto, een vrouw wiedt onkruid. Het gezin woonde in een witte, rechthoekige stacaravan, die maandag werd ontruimd. De schommels hangen er nog, drie paar klompen staan naast de voordeur. De zwarte Mercedes staat in de tuin.

Overbuurman Ronald (49), die wegens privé-omstandigheden niet met zijn achternaam in de krant wil, zag het allemaal gebeuren en slaapt er nog steeds slecht van, vertelt hij. Hij kende de familie goed: ze barbecueden samen en hij leende er suiker, eieren of waspoeder. Dat ze illegaal waren, dat wist hij niet.

Het gezin woonde in een witte, rechthoekige stacaravan, die maandag werd ontruimd. De zwarte Mercedes is blijven staan.

Foto Bram Petraeus

Victor werkte als klusjesman, Olga in een winkel voor bruidsjurken. De kinderen zaten op voetbal en judo. Denis en Arina gingen naar basisschool Blink in Culemborg, Maksim naar de middelbare school Lek en Linge. Een gewoon gezin, zo op het oog.

Ronald stond ’s ochtends vroeg buiten een sjekkie te roken toen de politie het park opreed. De agenten omsingelden het huisje. Het was goed voorbereid, zegt Ronald: „ Ze wisten precies waar ze moesten zijn. Zelfs de dierenambulance was er voor de hond.”

Verbijstering is er ook bij Julie Wissler, een paar chalets verderop. Haar zoon voetbalt met Denis. Ze dacht dat het om een drugscrimineel ging of een misdadiger, toen ze hoorde van de politie-inval. Al had ze dat absoluut niet achter Victor gezocht. Ze kon niet geloven dat de actie met al die politiemensen nodig was, alleen omdat het gezin illegaal was. „Dat kan toch niet? Zo ga je toch niet met kinderen om?”

Lange reeks procedures

De familie Zelenkin/Andropov is niet het enige gezin dat dit overkomt. In de eerste helft van dit jaar zijn 80 minderjarigen in bewaring gesteld, uit zo’n 40 gezinnen, volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid. Vorig jaar waren het 130 kinderen uit 70 gezinnen; 40 gezinnen met 80 kinderen werden in 2017 uitgezet.

Voor de buren op het park en klasgenootjes kwam de uitzetting van de familie als een verrassing, voor Olga en Victor zelf niet. Het gezin werd in april 2013 geregistreerd als vreemdelingen – nadat de vader zich met een vals Pools rijbewijs had gelegitimeerd. Ze verbleven naar eigen zeggen al sinds 2001 in Nederland. De drie kinderen werden er geboren.

Uit de zogeheten maatregel van bewaring, afgegeven door de politie Midden-Nederland op 28 juni van dit jaar, blijkt een lange reeks procedures van de familie sinds de aanhouding van vader Victor. Tien keer vroegen de ouders een verblijfsvergunning aan. Even vaak werd het verzoek afgewezen. Volgens de politie voldeed het gezin niet altijd aan de meldplicht. „Kennelijk is de motivatie om terug te keren zeer gering”, schrijft ze. „En vertrek uit eigener beweging wordt dan ook niet verwacht omdat de vreemdeling voor langere tijd in Nederland verblijft en daarin min of meer geworteld is geraakt.”

De schommels hangen er nog, drie paar klompen staan naast de voordeur.

Foto Bram Petraeus

Actie tegen uitzetting

Regelmatig komen voetbalclubs, scholen, buren en burgemeesters in actie voor ouders met kinderen wier uitzetting na jaren dreigt. Ook de Culemborgse burgemeester deed dat; hij vroeg staatssecretaris Harbers (asielzaken, VVD) het gezin toch een verblijfsvergunning te geven. Vrienden en buurtbewoners hielden een wake bij detentiecentrum Zeist, waar het gezin vastzat voor de uitzetting.

Een woordvoerder van Justitie en Veiligheid laat weten dat terughoudend wordt omgegaan met het in bewaring stellen van gezinnen met minderjarige kinderen. Maar soms is het noodzakelijk, zegt hij, omdat een gezin op „geen enkele wijze” meewerkt aan zelfstandige terugkeer.

Lees ook: Is het uitzetten van kinderen een heftige praktijk?

Het is een conflict tussen regels en medemenselijkheid. Stuur je de ouders weg omdat dat nu eenmaal de regels zijn, dan zijn hun kinderen die zich in Nederland thuis voelen de dupe. Laat je ze blijven uit piëteit met de kinderen, dan zal dat andere gezinnen ook verleiden tóch te blijven – is de vrees.

Carolus Grütters, onderzoeker van het Centrum voor Migratierecht van de Radboud Universiteit Nijmegen, noemt het de meest intrigerende vraag: „In hoeverre wordt recht gedaan aan het belang van het kind?” Bij elke beslissing van de overheid moet zij zich die vraag stellen, zegt Grütters. Dat een gezin na jaren in Nederland, met hier geboren kinderen, niet mag blijven om de ‘aanzuigende werking’, vindt hij een „goedkoop argument”. De overheid doet volgens hem te weinig om het belang van kind en gezin af te wegen tegen het belang van de overheid om uitgeprocedeerde gezinnen na meer dan tien jaar verblijf alsnog uit te zetten.

Lees ook over de zaak van Gláucio en Márcia: Lang gewacht, weggestuurd, en dan mag je toch blijven :

De familie Zelenkin/Andropov zit inmiddels op een zolder van een kerk in Kiev. Vrienden regelden die opvangplek vanuit Nederland. Op hun vlucht naar Oekraïne werden ze door negen marechaussees begeleid. ‘Het allerbeste’, zei een van hen toen hij de familie bij de grenscontrole achterliet. En toen waren ze verdwenen, vertelt Olga telefonisch.

    • Sheila Kamerman
    • Martin Kuiper