Macron probeert oude glans te herwinnen in 'State of the Union'

De kritiek op president Macron groeit. Hij zou een ,,president van de rijken" zijn. In een soort 'State of the Union' in Versailles kwam hij met nieuwe sociale voorstellen, al bleven die vaag.

De Franse president Emmanuel Macron loopt door de 'Galerie des Bustes' in het paleis van Versailles.

De glans is er een beetje af de laatste weken. De Franse regering hervormt in hoog tempo door, maar de kritiek op president Emmanuel Macron neemt toe, vooral in eigen gelederen. Is de president, die bij zijn verkiezing zei „links én rechts” te zijn niet toch iets meer rechts dan links? Slaan de hervormingen niet te veel uit in het voordeel van bedrijven en toch al vermogende Fransen? Is hij een „president van de rijken”?

Maandagmiddag kreeg Macron de kans om zijn critici te antwoorden. Voor de tweede keer in zijn presidentschap sprak hij in het paleis van Versailles de verzamelde vergadering van de Assemblée Nationale en de Senaat toe, het zogenoemde Congrès. „Ik ben, net als u, niet vergeten welke keus de Fransen een jaar geleden hebben gemaakt”, begon hij zijn anderhalf uur durende speech naar het voorbeeld van de Amerikaanse ‘State of the Union’. Maar de „opgehoopte angsten en boosheid van jaren”, zei Macron, „verdwijnen niet in één jaar”. Een president, zei hij, „kan niet alles en krijgt niet alles voor elkaar”.

Dat was een wat bescheidener toon dan een jaar terug. Toen had Macron met zijn aankondiging om, zoals de grondwet toestaat, voor het Congrès te spreken de Franse politieke klasse verrast. Hij wilde met de jaarlijks te houden rede de waardigheid van het ambt herstellen, verantwoording afleggen en de grote lijnen uitzetten. Het paste bij wat zijn mensen een „Jupiteriaanse” stijl van regeren noemden: op koninklijke afstand, zonder al te veel mediaoptredens.

Partijpolitiek gekonkel

Een jaar later is „Jupiter” afgedaald tot het dagelijkse politieke strijdtoneel. Hij is overal tegelijk en reageert vaak snel op kritiek en zelfs partijpolitiek gekonkel. Na opmerkingen over het vermeende gebrek aan een sociale agenda, onder andere van een van de auteurs van zijn verkiezingsprogramma van vorig jaar, liet hij het Élysée vorige maand online een filmpje verspreiden waarop hij zei dat „zakken met geld” naar sociaal beleid gingen maar dat „de mensen arm blijven”. Anders gezegd: dat het hele sociale model op de schop moest.

Lees ook: Hoe Macrons revolutie er na een jaar voorstaat

Voor het Congrès zei Macron „nederig maar vastberaden” door te gaan met zijn hervormingen. Hij beloofde een grondwetswijziging die hem toestaat om volgend jaar het parlementaire debat ná de Congrès-toespraak bij te wonen en de fractieleiders rechtstreeks te antwoorden. Dat zou een unicum zijn in de Vijfde Republiek waarin het staatshoofd zich tot nu toe nooit direct voor het parlement hoefde te verantwoorden. Niet voor niets sprak de linkse leider Jean-Luc Mélenchon (La France insoumise) van een „absolute republikeinse monarchie” toen hij uitlegde waarom hij Macrons optreden in Versailles boycotte.

Maar over het sociale beleid werd Macron niet heel concreet. Er moet een „verzorgingsstaat voor de 21ste eeuw” komen, zei hij, dat niet meer geld kost, maar waarbij mensen van jongs af aan evenveel kansen hebben. „In mijn ogen is het hart van een sociaal beleid niet het helpen van mensen om beter te leven in de omstandigheden waarin ze geboren zijn, maar om ze te helpen om eruit te komen.” Hij wil meer aandacht voor „dieperliggende wortels van de ongelijkheid”. Om dat te kunnen betalen, moet meer rijkdom gecreëerd worden, zei hij ter verdediging van zijn economische liberaliseringen: „Als we de taart willen verdelen, dan moet er eerst een taart zijn.”

    • Peter Vermaas