Opinie

    • Carolien Roelants

Echt leuk, een vrouw wordt burgemeester van Tunis

Het is niet alleen maar oorlog en andere ellende in het Midden-Oosten. Carolien Roelants ziet dat in Tunesië vrouwen weer oprukken.

Souad Abderrahim, de nieuwe burgemeester van Tunis, van de Ennahda partij. Foto Zoubeir Souissi/Reuters

Het moet niet gekker worden maar geheel tegen mijn gewoonte alwéér goed nieuws! Tenminste, dat vind ik. In Tunis heeft de gemeenteraad een vrouw als burgemeester gekozen. Blije Tunesiërs dachten dat Souad Abderrahim (53) ook de eerste vrouwelijke burgemeester van een Arabische hoofdstad is, maar dat is Zekra Alwash in Bagdad. Wist u dat? Ja, de vrouw rukt op in de Arabische wereld!

Temidden van oorlog en andere ellende in het Midden-Oosten is Abderrahims verkiezing klein bier. Maar het is een aardige aanleiding om een paar dingen over vrouwen- en mensenrechten in het algemeen in Tunesië te zeggen. Of je af te vragen.

Bijvoorbeeld, u herinnert u vast wel Habib Bourguiba die in 1957 Tunesiës eerste president werd. Hij staat bekend als een groot voorvechter voor vrouwenrechten in een tijd waarin vrouwenrechten absoluut niet aan de orde waren in de Arabische wereld (wel in het bredere Midden-Oosten, Turkije en Iran).

De hoofddoek is een afgrijselijk vod

Habib Bourguiba

Bourguiba voerde een familiewet door die met name korte metten maakte met veelwijverij en vrouwen in staat stelde zonder toestemming van hun man abortus te plegen, een bedrijf te beginnen of een bankrekening te openen. Onder andere. En net als Atatürk en de sjah deed hij de hoofddoek in de ban: „Dat afgrijselijke vod” – hé Wilders, een zielsverwant!

Was het uit liefde of respect voor de vrouw? Kan best, maar zonder enige twijfel allereerst, als de ordinaire sterke man die hij was, om de fundamentalistische oppositie buiten de deur te houden en meteen de sympathie van de westerse wereld te winnen. Dat laatste is een bekende sterkemannentactiek; denk aan de Saoedische kroonprins die vrouwen het recht geeft om auto te rijden. De liefde van de westerse investeerder/wapenleverancier gaat via de vrouw, dat idee.

Hoe dan ook, sterke man nummer 2, Ben Ali, zette dit pro-vrouw-beleid voort, en de huidige president Essebsi (uit dezelfde stal) ook, al heeft de hoofddoek door de jaren heen een comeback gemaakt. Na de val van Ben Ali in 2011 wonnen, zoals dat gaat, de tot dan zwaar onderdrukte fundamentalisten in de gedaante van Rached Ghannouchi en zijn Ennahdapartij de eerste verkiezingen. Maar ze verloren de volgende, veranderden zich in een soort islamitisch CDA en regeren nu mee in een coalitie met Essebsi’s seculiere Nidaa Tounespartij. De weg die Erdogans AK-partij in omgekeerde richting aflegt.

Na een zware strijd van de sterke vrouwenbeweging is in 2014 de gelijkheid van man en vrouw verankerd in de grondwet. Maar de invulling daarvan verliep moeizaam, tot Essebsi vorig jaar op Tunesiës Dag van de Vrouw zei dat man en vrouw gelijke rechten op de erfenis moeten krijgen. Een presidentiële commissie heeft zojuist in een lijvig document niet alleen deze zeer gevoelige (islamitisch recht!) hervorming overgenomen, maar ook meteen maar voorgesteld de strafbaarheid van homoseksualiteit en de doodstraf af te schaffen.

Gaat dit ook allemaal werkelijkheid worden? Of zelfs maar iets hiervan? Daarvoor moet er nog heel wat gebeuren – concrete wetsvoorstellen, parlementair debat, ga zo maar door. Maar jammer genoeg is er binnen Essebsi’s partij een machtsstrijd aan de gang die alles verlamt.

Daarom is de verkiezing van Souad Abderrahim als burgemeester van Tunis zo aardig. Nota bene een hoofddoekloze bestuurster van de Ennahdapartij. Ik zag haar op een foto met het Ennahdabestuur, enige vrouw tussen 25 breed grijnzende mannen. Echt leuk.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.
    • Carolien Roelants