Britten kiezen Brexit-strategie die voor Brussel onwerkbaar lijkt

Op zoek naar akkoord Met nog vijftien weken te gaan heeft premier May haar regering op één lijn. Maar Brussel maakte al eerder bezwaar tegen de nu gekozen koers.

Premier Theresa May hield vrijdag een crisisberaad over de Brexit-strategie met haar ministers in buitenhuis Chequers Foto Joel Rouse/EPA

Twee jaar na het Brexitreferendum heeft premier Theresa May overeenstemming binnen haar regering voor een Brexit-strategie. Als de Europese Commissie echter aan haar eerdere standpunt vasthoudt, zal het plan niet werkbaar zijn. Het gevolg is dat in de vijftien weken die resteren voordat een Brexit-akkoord gereed moet zijn, de Britse premier opnieuw onder druk zal komen, vanuit Brussel en haar achterban, haar koers aan te passen.

May wil dat het Verenigd Koninkrijk zich via een verdrag verplicht EU-regels te volgen voor handel in goederen en landbouwproducten. Zij ziet dit als de enige manier om het Britse bedrijfsleven te beschermen en om de verplichting na te komen dat de grens tussen Noord-Ierland (een Britse provincie) en Ierland onzichtbaar blijft.

Lees ook hoe er in Groot-Brittannië wordt gedacht over deelname aan de Europese Vrijhandelsassociatie: Na de Brexit toch maar het Noorse model?

In een uiteenzetting van de strategie, overeengekomen na crisisberaad van May met haar ministers vrijdag op buitenhuis Chequers, schrijft de regering: „De regels worden al gevolgd door een groot deel van ons bedrijfsleven. Het Verenigd Koninkrijk zal natuurlijk een krachtige rol spelen in het vormen van de internationale standaarden die deze regels schragen.”

In die passage is te lezen hoe May een compromis zoekt tussen duiven en haviken. Zachte Brexiteers moeten tevreden zijn dat Britse bedrijven zonder grenscontroles en belemmeringen hun producten naar de EU kunnen verschepen. Harde Brexiteers worden gepaaid met de bewering dat deze EU-regels vaak niet weinig afwijken van internationale handelsregels en productstandaarden, opgesteld door bijvoorbeeld de Wereldhandelsorganisatie of gevat in vrijhandelsverdragen. In de ogen van de Britten geniet het Verenigd Koninkrijk wereldwijd over aanzienlijke soft power om dit soort normen te beïnvloeden.

Veertig miljard pond voor Brexit

Een meerderheid van de Tories steunt het plan, maar een groep hardliners heeft zich tegen May gekeerd. Jacob Rees-Mogg zegt dat dit „mogelijk nog slechter is dan helemaal geen akkoord met de EU bereiken”, aldus het Conservatieve Lagerhuislid. Rees-Mogg vreest dat het Verenigd Koninkrijk een vazalstaat van de EU wordt.

De strategie heeft als doel de 27 EU-lidstaten te verleiden (May bezocht vorige week Den Haag en Berlijn) en zo de druk op de Europese Commissie op te voeren. Kijk, wil de premier zeggen, ik ben redelijk. Ze is bereid de EU circa 40 miljard pond te betalen voor de Brexit (afgesproken in december) in ruil voor een handelsovereenkomst waar de EU de voorwaarden bepaalt.

Lees ook dit interview met het invloedrijke Lagerhuislid Jacob Rees-Mogg, voorstander van een harde Brexit: ‘De EU is een schijnheilig en achterhaald model’

Toch zal de Europese Commissie bezwaren hebben. Hoofdonderhandelaar Michel Barnier heeft al vaker gezegd dat de Britten zich aan de basisprincipes van de interne markt moeten houden. Dat betekent alle vrijheden (vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal) accepteren of niet meedoen. De Britten toe staan vrij te winkelen, wordt gezien als het begin van het eind van de interne markt.

Ook spelen er zorgen bij lidstaten. Als de Britten vrij zijn hun diensteneconomie te liberaliseren, kan dit voor een concurrentievoordeel zorgen bij de productie van goederen. Britse farmaceutische bedrijven zouden bijvoorbeeld goedkoper medicijnen (goederen) kunnen produceren als zij door minder strenge arbeidswetgeving goedkoper onderzoek kunnen verrichten (dienst).

In oktober moet May een akkoord met de Commissie rond hebben, om het Britse en Europese parlement de tijd te gunnen de deal te beoordelen. Er resteren vijftien weken om te onderhandelen. Iedere dag dat er niet richting een consensus, gedragen in Londen en Brussel, toegewerkt wordt, komt een Brexit met economische chaos dichterbij.

    • Melle Garschagen