Braziliës trots kan ’t niet meer alleen

Embraer De Braziliaanse vliegtuigbouwer Embraer komt in Amerikaanse handen. Zo wordt de dominantie van Boeing en Airbus nog groter.

De naam Embraer is een afkorting van Empresa Brasileira de Aeronáutica. Foto Nacho Doce / Reuters

‘We moeten de duurzaamheid van ons bedrijf garanderen. De luchtvaart staat voor enorme uitdadingen, met dit akkoord verstevigen we ons bestaansrecht.” Aldus de directeur van de Braziliaanse vliegtuigfabrikant Embraer, Paulo Cesar de Souza e Silva, dit weekeinde in Braziliaanse media.

De reden: Brazilië is bezorgd over de overname van Embraer door het Amerikaanse Boeing. De twee tekenden afgelopen week een principeakkoord over een joint venture waarbij Boeing een belang van 80 procent krijgt in de verkeersvliegtuigentak van Embraer, dat zelf nog 20 procent behoudt. Boeing betaalt omgerekend 3,2 miljard euro. In 2017 bouwde Embraer 101 verkeersvliegtuigen en 109 business jets en had het bedrijf een omzet van bijna 6 miljard dollar.

De Unie voor Metaalwerkers maakt zich grote zorgen over de toekomst van de werknemers. Hoewel het nieuwe bedrijf waar Boeing en Embraer in gaan samenwerken, gevestigd wordt in Brazilië, heerst er angst voor ontslagen, de vakbond dreigde al met stakingen.

Nationale trots

Embraer is – na Boeing en Airbus – de op twee na grootste vliegtuigfabrikant ter wereld en dé nationale trots van Brazilië. Het bedrijf werd opgericht in 1969 en is gevestigd in São José dos Campos, een klein stadje onder de rook van de miljoenenstad Sao Paulo. Het is vooral gespecialiseerd in kleinere passagiersvliegtuigen tot 150 zitplaatsen. Daarnaast ontwikkelt de Braziliaanse luchtvaartfabrikant privéjets en militaire toestellen. De militaire vliegtuigen en privéjets blijft Embraer zelfstandig bouwen, die worden niet in de joint venture opgenomen.

Lees ook: Op luchtvaartshow Parijs strijden Boeing en Airbus tegen elkaar

Boeing en Embraer zoeken al jaren naar een samenwerking. De Amerikanen hebben interesse in Embraer omdat die vooral kleinere vliegtuigen maakt, terwijl Boeing zelf nauwelijks toestellen heeft in dat segment. In eerste instantie wilde Boeing Embraer volledig overnemen maar daar stak de Braziliaanse president Michel Temer vorig jaar een stokje voor.

Embraer werd in 1994 geprivatiseerd maar de overheid is grootaandeelhouder en kan daardoor via een veto beslissingen blokkeren.

Meer concurrentie

De joint venture komt op een moment dat concurrent Airbus een definitieve samenwerking aangaat met het Canadese Bombardier, ook een producent van kleinere vliegtuigen. Voor Embraer, tot voor kort marktleider in dat segment, betekende dit een verzwaring van de concurrentie.

Daarnaast vormen de opkomende Russische en Chinese vliegtuigfabrikanten, die miljarden in de vliegtuigbusiness investeren, een bedreiging. „De samenwerking geeft ons als Embraer ook betere mogelijkheden op de internationale markt, Boeing heeft daar veel beter toegang”, aldus directeur Souza e Silva. Boeing bestiert door de overname nu feitelijk een groot deel van de verkeersvliegtuigentak.

Waar het gaat om luchtvaartindustrie, kent Brazilië een kleurrijke historie. Het was de Braziliaanse luchtvaartpionier Alberto Santos-Dumont (1873-1932) die in 1901 met de eerste bestuurbare luchtballon een rondje boven de Eiffeltoren maakte, en later in 1906 als eerste in Europa met een klein gemotoriseerd vliegtuig over Parijs vloog.

Volgens de Brazilianen was Santos-Dumont de eerste die een gemotoriseerde vlucht maakte en waren het niet de Amerikaanse gebroeders Wright. Een theorie die ook in het boek De Gevleugelde van de Nederlandse schrijver Arthur Japin naar voren komt. In Brazilië is Santos-Dumont een nationale held, er zijn scholen en straten naar hem vernoemd, in Rio is er een vliegveld met zijn naam. De definitieve deal tussen Embraer en Boeing komt naar verwachting eind 2019 rond. Voor het zover is moeten de Braziliaanse regering en andere aandeelhouders nog toestemming geven.

    • Nina Jurna