Opinie

    • Emma Bruns

Dop wat vaker je eigen bonen

‘Trek maar wat strakker aan”, zegt mijn opleider. Ik beweeg mijn linkerhand omhoog om de hechtdraad op spanning te brengen. ‘Grandma’s hands’ van Bill Withers klinkt uit de wandspeakers van de operatiekamer. Met het draaien van haar pols beweegt mijn opleider de kromme naald soepel door het weefsel. Ze legt de laatste knoop. De draden dansen tussen haar gehandschoende vingers. Als een circusartiest schuift het knoopje sierlijk langs de draad naar beneden. Hoe kunnen handen toch zo achteloos zulke betoverende dingen doen?

Vreemd genoeg heb ik al mijn hele leven een zwak voor motorische handigheid. De eerste dribbel op een vers gesproeid waterveld. Het schillen van een appel met een nieuw aardappelmesje. Druppels pipetteren in een erlenmeyer. Glasblazen. Van horlogemakers tot atleten, het aansteken van een lucifer tot het nauwgezet hechten van een bloedvat in het lichaam; ons vermogen om heel precies fysieke handelingen te verrichten vind ik eindeloos fascinerend.

Maar er wordt voor handige handen steeds meer verstopt. Auto’s en iPhones, ze zijn hermetisch afgesloten. Als iets kapotgaat, brengen we het weg of kopen we een nieuwe. We lijken het niet erg te vinden dat we onze apparaten niet meer begrijpen. Nog even en we zijn het recht op repareren verloren. Zelfs ons lichaam lijken we voor lief te nemen. Het moet werken op commando en anders vragen we of een dokter het even kan oplappen.

Maar het leggen van een knoopje is een magisch fenomeen. Eerst moet je de draad zien en voelen. De lichtgolven vallen in strepen door je pupil en worden op je netvlies geprojecteerd. Daar worden ze in elektrische signalen omgezet en achter in de hersenen gedecodeerd tot het concept hechtdraad. Tegelijkertijd doen honderden druksensoren op de vingertoppen, zelfs door de handschoen heen, hetzelfde. Via een metronetwerk van elektrische en chemische signalen bereiken ze ons brein en melden de precieze coördinaten waar je handen zich bevinden en wat ze vasthouden. Google Maps is er niets bij.

Dan de knoop. Een chirurg heeft deze meestal zo vaak geoefend dat de beweging reeds is opgeslagen op de harde schijf. Hoewel zij rustig praat over Bill Withers worden onbewust elektrische signalen vanuit het voorste gedeelte van haar hersenen afgevuurd om de beweging in gang te zetten. Dit gebeurt onder voortdurende minimale bijsturing van haar ogen en handen. En dat is nog maar een simpele knoop. Dat sommige lichamen dagelijks met een koffie in de ene en een rinkelende telefoon in de andere hand over overvolle treinperrons rennen, of liters water op een hoofd torsen met een baby op de rug en oneffen keien onder hun voeten, is bijna niet te bevatten.

Onze wereld automatiseert. In rap tempo worden onze fysieke bezigheden overgenomen door apparaten. Ze parkeren auto’s, versnipperen uitjes en waarschijnlijk hechten ze ook op een dag een gapende wond. Als overtuigd motoriekfetisjist geef ik je op deze zaterdagochtend graag een ongevraagd advies: dop wat vaker je eigen boontjes en maal je eigen koffie. Om met Bill Withers te spreken: „Grandma’s hands played the tambourine so well.

Emma Bruns is arts-onderzoeker en chirurg in opleiding. Rosanne Hertzberger wordt tijdens haar zwangerschapsverlof per toerbeurt vervangen door Kiza Magendane, Stine Jensen, Emma Bruns, Bastiaan Rijpkema en Haroon Sheikh.
    • Emma Bruns