De zee lonkt

Niet elk werk kan op een pronkplek in het museum hangen. Wim Pijbes kiest elke maand een stille schat, en volgt daarbij de seizoenen.

Vandaag:

lieflijke zomer-idylle of onheilspellende horror

Foto Merlijn Doomernik

Met de vakantie voor de deur trekken we vaak nog even een eindsprintje. We ruimen ons bureau leeg, deleten onze mail en nemen ons voor het na de zomer allemaal anders te gaan doen. In gedachten zijn we al bijna vertrokken. Naar ‘wo die Zitronen blühn’, om met Goethe te spreken. In ieder geval willen we weg en even niet hier zijn. Het maakt eigenlijk ook niet uit welke vakantiebestemming gekozen wordt, het niet hier zijn op zich is al genoeg. Je hoeft niet eens ver op reis. In een museum als Boijmans Van Beuningen wandel je in een paar zalen zomaar heel Europa rond. En daar werd mijn oog getrokken door een klein paneeltje van Odilon Redon (1840-1916), een fantasierijke dromer wiens werk deze zomermaanden groots wordt getoond in het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Zo niet dit aanlokkelijke strandgezicht, een kleine studie van rotsen op een strand in Bretagne. Redon maakte wel 75 van dit soort landschapsstudies, maar heeft er nooit afstand van willen doen. Redon werkte aanvankelijk vooral in zwart-wit. Gaandeweg paste hij kleur toe in zijn werk, waarvan dit als een vroege proeve van bekwaamheid mag gelden. Deze studie van een verlaten strandje is tegelijk dromerig en onheilspellend. Het is bijna een filmstill waarbij, al naar gelang de muziek die eronder speelt de sfeer daardoor wordt bepaald. Dat kan een lieflijke zomer-idylle opleveren, maar evengoed onheilspellende horror. Redons werk zit vol verholen symboliek.

Al in zijn tijd hielden vermogende verzamelaars ervan zich terug te trekken in een kamer, omringd met werken van Redon. De schilder zelf vond zijn inspiratie in de literatuur en muziek en vertaalde dit in een geheel eigen oeuvre van kleurrijke pastels, schilderijen en sprookjesachtige zwart-wit-litho’s. Zijn werk neemt je mee naar een andere wereld. Zo ook dit kleine paneeltje. Ik sta in een museum, terwijl de zee lonkt. Rotsblokken liggen zwijgzaam in de warme zomerzon. Helemaal op mijn gemak voel ik me niet, maar wat kan me gebeuren? De zon schijnt en ik voel het zand onder mijn voeten. Straks wacht de verkoelende branding. Ik waan mij stilletjes in de wereld van Odilon Redon. Ik denk: wat een prachtige naam. Op het bordje naast het schilderij lees ik: Rochers en Bretagne, Rotsen in Bretagne. De zee lonkt, daar wil ik zijn.

    • Wim Pijbes