Duitsland pompt geld in de economie

Begroting De sociaal-democratische minister van Financiën Scholz doet wat het buitenland al jaren van Duitsland verlangt: meer investeren in de economie.

Minister van Financiën Olaf Scholz. Foto CLEMENS BILAN / EPA

Nu de regering-Merkel het conflict in eigen kring over het vluchtelingenbeleid heeft overleefd, kan minister van Financiën Olaf Scholz (SPD) eindelijk zijn stempel op het beleid drukken. En dat wil zeggen: extra geld uittrekken voor investeringen. Zoals zijn partij in de verkiezingscampagne had beloofd en zoals andere landen en het Internationale Monetaire Fonds (IMF) al lang bij Duitsland bepleiten.

De sociaal-democraten was er bij de formatie veel aan gelegen om het ministerie van Financiën weer in handen te krijgen. Er zou een breuk met het verleden moeten komen, nadat het belangrijke departement (wel schertsend het kleine Kanzleramt genoemd) acht jaar in handen geweest van de christen-democraat en overtuigd bezuiniger Wolfgang Schäuble.

Deze vrijdag presenteerde Scholz zijn begroting voor 2019, die enkele uren eerder door het kabinet was goedgekeurd. Donderdag had de bondsdag ingestemd met de begroting van 2018 – met meer dan een half jaar vertraging vanwege de lange kabinetsformatie.

Miljarden extra

Voor 2019 rekent Scholz met een totaal van 356,8 miljard euro, 13 miljard meer dan het lopende jaar. Tot 2022 voorziet hij een verdere stijging tot 376 miljard.

Pas de begroting van 2019 is helemaal het werk van de sociaal-democraat. In het najaar zal de bondsdag zich erover buigen.

Omdat de Duitse economie nog steeds goed draait, kan Scholz miljarden extra voor investeringen uittrekken, zonder nieuwe schulden te maken. De staatsschuld stijgt dus niet (zoals men in Duitsland zegt: de ‘zwarte nul’ wordt gehandhaafd) en komt onder de 60 procent van het bruto binnenlands product, zoals het stabiliteitspact voorschrijft.

Extra miljarden trekt Duitsland uit voor sociale woningbouw en wegenbouw, verbetering van de in Duitsland nog altijd gebrekkige digitale infrastructuur, onderwijs en onderzoek, bevordering van het eigen woningbezit, versterking van het openbaar vervoer en uitbreiding van de kinderopvang. Dat alles moet ook extra banen opleveren. Ook in veiligheid – zowel binnenlands als buitenlands – investeert Berlijn: meer politie, meer geld voor opsporing en ook meer geld voor defensie.

Meer geld naar defensie

Volgende week vindt in Brussel een belangrijke NAVO-top plaats, waar president Trump Duitsland naar algemene verwachting ernstig de les zal lezen vanwege de achterblijvende Duitse defensiebestedingen. Scholz meldde vrijdag dat de Defensie-begroting met 4 miljard omhoog gaat tot 42,9 miljard euro, „een duidelijk teken” en meer dan verwacht. De vorige regering had na jaren van krimp al een ‘Trendwende’ voor defensie ingezet.

Maar ook met deze nieuwe gelden komt Berlijn nog niet in de buurt van de 2 procent van het bruto binnenlands product voor defensie, het streefgetal dat de NAVO-landen in 2014 hebben afgesproken voor de tien jaar daarna. In het lopende jaar komen de Duitse defensie-uitgaven op 1,24 procent, in 2019 zou het 1,31 procent moeten worden.

Lees ook de column van Maarten Schinkel over defensie-uitgaven in de EU: De euro en defensie zijn elkaars tegenpool

Vooral bij de wegen- en woningbouw heeft het uittrekken van extra geld naar verwachting niet meteen effect. Het geld klaarzetten is één ding, maar het ook kunnen uitgeven is iets heel anders. Zo zijn de afgelopen jaren grote opdrachten niet of pas met vertraging verstrekt, omdat ondernemers overbezet zijn en vakkrachten schaars.

Een vergelijkbaar probleem doet zich voor bij de uitbreiding van de digitale infrastructuur. En bij de politie, waar nu wel extra banen zijn aangekondigd, maar waar de bestaande vacatures en opleidingsplaatsen nog niet eens zijn vervuld.

De uitgaven voor staatspensioenen stijgen ook, want, zo zei Scholz, stabiele pensioenen zijn het beste antwoord op de globalisering. „Als we geen Trumps in Duitsland willen hebben, dan moeten we wat voor de pensioenen doen”, aldus Scholz.

    • Juurd Eijsvoogel