Topman Larry Fink van Blackrock: „Als je de techfondsen eruit haalt, is de markt niet erg sterk.”

Foto Lars van den Brink

De man van 6.300 miljard dollar

Interview Larry Fink De grootste vermogensbeheerder ter wereld is machtig. Te machtig? Nee, zegt topman Larry Fink van BlackRock: „Ik moet zo apolitiek mogelijk zijn.”

Het bedrag is nauwelijks te bevatten: 6.300 miljard dollar, ruim 5.400 miljard euro, heeft de Amerikaanse beleggingsreus BlackRock onder beheer. Daarmee is het bedrijf uit New York de grootste vermogensbeheerder ter wereld. Topman Larry Fink reist vrijwel voortdurend de wereld rond om de belangen van het bedrijf, en alle klanten, te behartigen. Geen regeringsleider die hem niet kent. Fink was vorig jaar kortdurend lid van een adviesraad van de Amerikaanse president Trump – tot hij in augustus aftrad na diens lauwe reactie op een extreemrechtse betoging in de stad Charlottesville. Deze week was de BlackRock-topman in Nederland, waar het bedrijf onder meer beleggingen van pensioenfondsen verzorgt.

Nederland is, met zijn uit de kluiten gewassen pensioensector, het op één na belangrijkste land voor Blackrock in de EU. 250 miljard euro beheert Blackrock in Nederland. „En Nederland kan het belangrijkste worden”, zegt Fink, „als Brexit doorgaat.” BlackRock heeft nog geen finale beslissing genomen over de inrichting van het bedrijf na een Britse EU-uittreding. Maar hij zegt ook: „Ik kan me voorstellen dat we een groot kantoor in Nederland hebben. Groter dan nu.” In Amsterdam, waar zo’n zestig mensen werken, is BlackRock nu gevestigd in de Rembrandttoren, waar het gesprek met Fink plaatsvindt. Een „majeure overweging” in de keuze voor een stad na de Brexit is „wat je partner en kinderen willen”. Wat dat betreft maakt Amsterdam kans. „Een fantastische stad voor een gezin.”

Brexit is een van vele politieke risico's die we nu zien: van een handelsoorlog tot de politieke situatie in Europa, van Iran tot Noord-Korea. De financiële markten reageren tot nu toe erg koelbloedig. Heeft u daar een verklaring voor?

„Het loont om een optimist te zijn. Kijk naar de crisisjaren 2008 en 2009. Wie toen wegrende van de financiële markten, moest vijf jaar later bekennen een grote fout te hebben gemaakt. Degenen die toen juist investeerden, waren de grote winnaars. Ik ontken niet dat er risico’s zijn, en dat ze veel groter kunnen worden. Maar zolang deze risico’s worden herkend, benoemd en geanalyseerd, worden zij in wezen al aangepakt.

„U heeft gelijk dat de markten verhoudingsgewijs kalm zijn. Maar kijk eens naar de Amerikaanse aandelenmarkt: bedrijven maken recordwinsten. En toch is het gemiddelde van de aandelenkoersen dit jaar gedaald met 5 tot 8 procent. De officiële aandelenindices zijn dan wel vlak of licht hoger, maar dat is de invloed van slechts vijf tot zeven techaandelen. Als je die eruit haalt, is de markt over de gehele breedte niet erg sterk. Dit ondanks de ongekende inkoop van eigen aandelen en de record-activiteit in fusies en overnames. Als je dat allemaal bij elkaar neemt, is de markt helemaal niet zo koeltjes, maar reageert hij best gepast. Als we al de huidige risico’s niet hadden, dan zouden de koersen veel hoger staan.”

Terwijl Fink een croissantje eet, praat hij kalmpjes over „risico’s van het soort dat we in vele jaren niet hebben gezien”. „Tot een paar maanden geleden zou ik hebben gezegd: de globalisering is veilig. Nu trekken veel politieke leiders dat in twijfel, zien we handelsbarrières opdoemen en nationalistisch beleid.” Het zou het snel groeiende BlackRock – tien jaar geleden had het bedrijf nog maar een kwart van de huidige 6.300 miljard onder beheer – zorgen moeten baren.

De groei van BlackRock dankt het toch mede aan de globalisering?

„Ik zou zeggen: BlackRock is gegroeid omdat meer delen van de wereld hun economieën willen laten groeien door de kapitaalmarkt te ontsluiten, en niet alleen via financiering door banken. Als er sterke kapitaalmarkten zijn in meerdere landen, kan er meer belegd worden in eigen vermogen en in schuld. Daarvan profiteert BlackRock. In de EU kregen kapitaalmarkten na de crisis een grotere rol bij de financiering van bedrijvigheid. Ook China en andere opkomende landen laten de kapitaalmarkt een grotere rol spelen.”

Als globalisering door handel stokt, gebeurt dat dan niet ook met de globalisering van de kapitaalmarkten?

„Een belangrijke reden dat de handel relatief vermindert, heeft weinig te maken met handelssancties. Het komt meer door ‘onshoring’: het terughalen van de productie naar dichtbij de afzetmarkt. Technologie speelt daar een belangrijke rol bij. Als je producten kunt maken met minder mensen en meer machines, doet de locatie van de productie er minder toe. Omdat transportkosten een grote kostenpost zijn, is het logisch dat er meer zal worden geproduceerd dichterbij de vraag. We denken dat die trend doorzet.”

Er is een trend in Europa die Fink meer kopzorgen geeft dan handelsconflicten: nieuwe barrières in de kapitaalmarkten. Op dat vlak, zegt hij, is niet de Amerikaanse regering verkeerd bezig, maar juist de Europese Unie. De Europese koepel van financiële toezichthouders, de ESMA, wil het volgens Fink lastiger maken om Europees vermogen – bijvoorbeeld pensioengeld uit Nederland – buiten de EU te beheren. Er wordt nagedacht over een nieuwe regel die zou vereisen dat meer van zulke beleggingen vanuit de EU moeten worden beheerd, niet in het land waar ze belegd worden.

Fink noemt een voorbeeld. „BlackRock belegt voor een Nederlandse klant in Amerikaanse aandelen. We hebben nu het recht om dat vermogensbeheer in de VS te doen. Dat heet dan ‘delegatie’ aan de VS. Maar als onderdeel van de Brexit-onderhandelingen zeggen de Europeanen nu: we hebben flinke handelstekorten in financiële diensten met Londen. Laten we de delegatie inperken. Dat zou betekenen dat het Europese vermogen niet meer in het Verenigd Koninkrijk mag worden beheerd. Maar onder de WTO-regels mag je niet één land aanpakken, en dus kan delegatie van vermogensbeheer alleen voor alle landen worden afgeschaft. Dan zou je, als dit voorstel doorgaat, je Chinese beleggingen moeten managen vanuit de EU. Dit is een protectionistische zet. Iedereen richt zich op waar Trump mee bezig is, maar niemand let op de EU.”

Fink is er duidelijk huiverig voor om Trump te bekritiseren. Bij de botsing over ‘Charlottesville’ wil hij niet lang stilstaan. „Dat was in augustus 2017.” En of hij het met Trumps economische beleid eens is, dat vindt hij „niet belangrijk”. „Het is niet onze taak om ons in politieke discussies te mengen, maar om samen te werken met de publieke sector en overheden om betere resultaten voor onze klanten te krijgen. En dus moet ik zo apolitiek mogelijk zijn. We werken ook met elke regering in Europa. En in Mexico had ik een goede werkrelatie met de vorige president Peña Nieto, maar ik heb voor de recente verkiezingen ook anderhalf uur gepraat met de nieuwe president López Obrador. Ik heb alle kandidaten in die verkiezingen ontmoet.”

Lees ook: Trumps simpele kijk op handel

Het beste resultaat halen voor klanten – Fink herhaalt het meermaals. Dat probeert BlackRock van oudsher te doen met beleggingen in vrijwel alle grote bedrijven van de wereld. Maar hoe groot die belangen zijn is lastig te bepalen. In de vijf grootste fondsen op de Amsterdamse beurs – Shell, Unilever, ASML, Heineken en ING – heeft BlackRock belangen van minder dan 3 procent tot ruim 5 procent gemeld aan de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en aan de Britse toezichthouder FCA. De leverancier van financiële data Bloomberg komt op ruim 6 procent in Unilever, tot meer dan 14 procent in ING. Het verschil komt wellicht door het al dan niet meetellen van dochterbedrijven van beleggingsreuzen als BlackRock, of de vele, voortdurend verhandelbare deelfondsen die beleggen volgens een aandelenindex of ander criterium. Krap tweederde van de 6.300 miljard dollar die BlackRock beheert bestaat uit indexfondsen of uit fondsen die indices nabootsen (ETF’s). Dat betekent dat BlackRock zelf niet actief beslist over aan- of verkopen van individuele aandelen.

Wordt BlackRock niet te groot? Alleen al als u dénkt aan beleggen in een bepaalde sector heeft dat bij wijze van spreken een effect op die sector.

„Maar dat is niet waar. De realiteit is: we krijgen een mandaat van, bijvoorbeeld, een Nederlands pensioenfonds. Zo’n klant geeft aan waar men het geld wil investeren. Misschien in Chinese aandelen, misschien in obligaties, misschien in Europees vastgoed. We zijn wel een van de grootste investeerders in het wereldwijde bedrijfsleven, maar we kunnen dus echt niet zomaar ergens het geld neerzetten, want het is niet ons geld. Bovendien hebben we alleen flexibiliteit bij actieve beleggingen, als de klant ons dat toestaat. Als het een indexfonds is, kunnen we niet zomaar ergens uit stappen.”

Over de omvang van zijn bedrijf zegt Fink dat BlackRock ook al hoorde dat het te groot was toen het 3.000 miljard in beheer had. „Waar het om gaat is niet de grootte van een vermogensbeheerder – dat kan een miljard zijn, of 1.000 miljard, of 10.000 miljard. Waar het om gaat is de opbrengst voor de beleggende klanten. Dat we daarin succesvol zijn, roept blijkbaar verzet op. Mensen vinden succes in algemene zin fantastisch, maar als andere mensen echt succesvol zijn, of bedrijven, vinden mensen het fantastisch om dat succes neer te beuken.”

Maar zit in er in uw omvang niet toch een element van macht?

„Daarom voeren we voortdurend een dialoog met de leiding van bedrijven en hebben we het grootste stewardship team [dat aandeelhoudersvergaderingen voorbereidt, red.]. In mijn brief aan bestuursvoorzitters dit jaar heb ik er vooral op aangedrongen bij bedrijven om, naast het kortetermijnbelang van sommige aandeelhouders, ook vooral op de lange termijn te letten. En om de maatschappelijke doelstellingen van het bedrijf centraal te stellen en goed te formuleren, aangezien die doorgaans een positief effect hebben op het langetermijnrendement.”

Er bestaat wel spanning tussen de korte en de lange termijn. Unilever, waarin BlackRock volgens het register van de Autoriteit Financiële Markten 3 procent van de aandelen bezit, stelt de lange termijn centraal. Maar dit bedrijf werd onlangs doelwit van activistische beleggers die meer rendement eisten en een overname door concurrent Kraft Heinz stimuleerden.

Steunde u Unilever tegen de overnamepoging van vorig jaar?

„Ik steun Paul [Polman, de topman]. Unilever heeft ook gezegd: we moeten ons richten op zowel de korte als de lange termijn. Het heeft erkend dat het wellicht wat te veel op de lange termijn was gericht. Ze hebben een draai gemaakt en kordaat gereageerd, weliswaar onder druk, maar wij hebben het management en de raad van commissarissen gesteund in het gevecht tussen de aandeelhouders. Unilever heeft de koers wat verlegd en mijn indruk is dat het bedrijf het weer prima doet.”

    • Mark Beunderman
    • Maarten Schinkel