Deze bewegingswetenschapper bedacht een gedetailleerd schema voor Dumoulin

Jorn Knops Tom Dumoulin rijdt zes weken na de finish van de Giro nu de Tour. Hoe is dat mogelijk? Bewegingswetenschapper Jorn Knops bedacht een gedetailleerd schema. „Dit is topsport-extreem.”

Foto Chris Graythen/Getty Images

Is Tom Dumoulin na een zware bergetappe zo uitgeput dat hij geen trek heeft? „Je moet dit nu gewoon even opeten.” Wil hij aardbeien- in plaats van bosbessenjam? „Jammer, maar dat kan nu even niet.” Want wat de Nederlandse Tourfavoriet wel of niet eet, wordt tot op de gram bepaald vanuit het kantoor van de Sunweb-ploeg op een bedrijventerrein aan de rand van Deventer. „Het gaat natuurlijk heel ver om iemand anders te laten beslissen over wat jij eet”, beseft Jorn Knops, overall coördinator van het ‘performanceplan’ van Dumoulin. „Maar alleen zo kun je tot het absolute maximum gaan. Dit is topsport-extreem.”

Krap zes weken na de Ronde van Italië zetten eindwinnaar Chris Froome en nummer twee Dumoulin vol in op het winnen van de Tour de France. Kan dat wel, een combinatie van Giro en Tour? Alberto Contador, inmiddels gestopt, en de Colombiaan Nairo Quintana probeerden het de laatste jaren, maar kwamen van een koude kermis thuis. De Italiaan Marco Pantani was in 1998 de laatste die beide grote rondes won in één jaar. Maar in diens glorietijd maakten de renners nog massaal gebruik van het verboden wondermiddel epo.

Naast Pantani wonnen alleen de allergrootsten Giro en Tour in hetzelfde jaar: Fausto Coppi (1949 en ’52), Eddy Merckx (’70, ’72 en ’74), Bernard Hinault (“82, ’85), Stephen Roche (’87) en Miguel Indurain (’92 en ’93). Kan het nog, Giro én Tour, twintig jaar na Pantani? „Het is niet onmogelijk maar wel een enorme uitdaging”, zegt Knops.

De 28-jarige bewegingswetenschapper uit Maastricht trainde in de jeugd vaak samen met zijn plaatsgenoot Dumoulin (27), bij de beloften haalden ze de nationale selectie. Sinds een paar jaar is Knops spin in het web van het begeleidingsteam rond de Girowinnaar van 2017: trainers Adriaan Helmantel en Hendrik Werner, voedingsdeskundige Titia van der Stelt, coach Marc Reef, materiaaldeskundige Tom Davids en bewegingswetenschapper Teun van Erp voor de tijdritindeling. „Jorn is bij het publiek niet bekend”, zegt Iwan Spekenbrink, baas van de Sunwebploeg. „Maar ik durf te stellen dat hij momenteel een van de beslissende mensen is in de wielersport. Hij is een van de architecten achter onze ploeg.”

Zelf blijft Knops het liefst in de schaduw, waar hij alle data van renners en begeleiding uit het veld verzamelt en omzet in nieuwe plannen. Maar hij wil best uitleggen hoe het op een verantwoorde manier toch kan, de loodzware combinatie van Giro en Tour. Natuurlijk snapt hij het wantrouwen bij het publiek over de door dopingschandalen geplaagde wielersport. Openheid kan volgens hem leiden tot meer begrip over het extreme leven van wielrenners. „We zijn een professionele ploeg, je kunt niet altijd alles laten zien. De concurrentie kijkt mee. Maar ik denk dat mensen onderschatten hoeveel er achter topprestaties zit.”

Alles begint bij een performanceplan dat Knops samen met collega’s Marloes Poelman en hoofdcoach Rudi Kemna al in de winter opstelt met Dumoulin, zoals met alle renners van de ploeg. „We kijken dan hoeveel tijd Tom won of verloor op welke beslismomenten in alle grote rondes die hij tot nu toe reed. Naar zijn vermogenscijfers. Die getallen projecteer je vooruit naar de rondes die je kunt gaan rijden.” Conclusie? „De Giro paste dit jaar qua parcours net iets beter bij zijn kwaliteiten dan de Tour. Dus hebben we in eerste instantie gekozen voor een optimale voorbereiding op de Giro, dat is zeven tot acht weken.”

Lees ook: Dit zijn de etappes van de Tour de France 2018

Gekunstelde voorbereiding

Waarom dan de keuze om na de Giro ook de Tour te doen, waar netto maar vijf weken tussen zit? „Ideaal is dat niet”, geeft Knops toe. „Je hebt niet genoeg tijd voor rust en opbouw, het wordt altijd een gekunstelde voorbereiding. Maar het voordeel is dit jaar dat er een extra week tussen Giro en Tour zit vanwege het WK voetbal, dat is twintig procent extra.” Dus werd de knoop al in de winter doorgehakt. „We hebben al ons voorbereidend werk gedaan op de combinatie Giro-Tour. En als Tom te moe uit de Giro was gekomen, hadden we een back-up scenario Giro-Vuelta.”

De lange voorbereiding op de Giro rendeerde volgens Knops ongekend goed. „Het plan was dat Tom op z’n best moest zijn in de derde week, met drie gruwelijke bergritten. Dat is volledig gelukt. Op basis van al onze data uit eerdere grote rondes en een goede analyse hebben we alle beslismomenten in die week kunnen modelleren tot op vijf of tien seconden nauwkeurig. Best bizar.” De Sunweb-kopman moest alleen Froome laten voorgaan, die in de koninginnenrit over de Finestre met een heroïsche solo van tachtig kilometer de basis legde voor de eindzege. „Dat Froome op de Finestre tijd zou pakken, hadden we ook voorzien. Niet dat hij daarna nog zo’n solo kon rijden.”

Persoonlijk record

Maak ook de Tourquiz: Hoeveel weet jij van de Tour de France?

Liefst 8.700 calorieën verloor Dumoulin die gedenkwaardige dag in de Giro, een persoonlijk record. „Dat is absurd hoor, dan verbrand je zoveel dat je geen zin meer hebt om te eten.” Maar het hoofdkwartier in Deventer is in zo’n geval onverbiddelijk. „Wat eruit gaat, moet erin. Meteen als Tom van de fiets komt, worden de data geüpload. Dan zit hier iemand die kijkt wat die data betekenen voor zijn dagelijkse energieverbruik en wat hij moet bij-eten. Drie kwartier na de finish is dat precies bekend en gaat de kok in het hotel aan de slag. Zo kan Tom een hele ronde tot op honderd gram nauwkeurig zijn gewicht houden. Dus kun je scherp aan een ronde beginnen zonder in drie weken te vermageren.”

Net als de voeding kan de Sunwebploeg ook de training precies afstemmen op de behoefte van een renner. „Zie het als draaien aan de knoppen”, zegt Knops. „Je verliest een procent op de tijdrit maar wint een half procent bij het klimmen. Dat kan rendabel zijn in een ronde met veel bergritten. Een renner is tussen zijn 28ste en 32ste op zijn top. Dan ga je op je algemene niveau niet veel meer verbeteren, maar door dit soort dingen te perfectioneren kun je wel beter gaan presteren.”

Een computerspel zal wielrennen volgens Knops echter nooit worden. „De inbreng van de atleet is en blijft cruciaal. Je maakt samen een plan, op basis van zoveel mogelijk kennis. Vervolgens gaat het erom in je organisatie zo weinig mogelijk concessies te doen aan het ideaal-plan. Daarin zijn wij heel ver. En dan nog moet de renner het kunnen uitvoeren. Met alle hectiek van de wedstrijd daarbij.”

Er waren dagen dat hij zei: ‘ik ben vermoeid en voel me slecht.’ Maar dan rijdt hij wel gruwelijk hard omhoog, blijkt uit de vermogens die hij trapt.

In de planning om Giro en Tour te combineren, was cruciaal dat Dumoulin goed uit Italië terugkeerde. „Hij was wel vermoeid, maar voelde zich verder goed.” En dan? „De eerste dagen heeft hij zijn fiets niet aangeraakt, toen is hij een beetje bezig geweest omdat hij in het weekend na de Giro de Hammer Series reed. Daarna was het rusten, niks doen. Tom is kort op vakantie geweest. Daarbij is hij wel op zijn eten blijven letten. Direct na een grote ronde of de laatste week ervoor, als je minder traint, moet je ook minder gaan eten. Dat zijn de gevaarlijkste momenten om aan te komen.”

Bleven tot de Tourstart nog vier weken over, de helft van een ideale voorbereiding. „Om die korte tijd optimaal te benutten, hadden we al veel specifieke training voor beslis-momenten in de Tour uit die periode gehaald naar eerder in het seizoen.” De ploeg verkende bergritten na Parijs-Nice en de Ronde van Catalonië. Samen met experts van de TU Delft werd gewerkt aan de ideale tactiek voor de ploegentijdrit. „Hoelang rijdt een renner op kop, hoelang blijf je bij elkaar, wanneer laat je renners achter.” Met Davids testte Dumoulin al in het voorjaar zijn materiaal op de kasseien. „Zo hield hij in de laatste voorbereiding zoveel mogelijk tijd over voor rust en kwaliteitstraining.”

Lees ook: Zo begrijp je alles wat er gebeurt in een wielerwedstrijd

Hoogtetent

Het eerste deel van zijn hoogtestage, vast onderdeel van elke voorbereiding op een ronde, werkte Dumoulin thuis af in een hoogtetent. „Een trucje om in eigen omgeving al te adapteren aan hoogte, dan blijf je mentaal frisser.” Na de tent volgde half juni de echte stage op La Plagne, waar in 2002 Michael Boogerd een onvergetelijke ritzege behaalde. „Normaal duurt een hoogtestage 21 dagen, nu waren dat er nog 12.” De training zelf? „Een goed duurblok, met trainingen tot zes of zeven uur. Dat bepaalt of hij straks in de tweede en derde week van de Tour stabiel kan blijven of omlaag gaat. De laatste dagen op La Plagne deed hij meer specifieke trainingen, gericht op explosiviteit. Dat zal in de eerste Tourweek, met alle hectiek, heel belangrijk zijn. Terug in Nederland nog twee trainingen, het NK, training op de tijdritfiets. En dan rusten tot de Tourstart.”

Dumoulin begint aan de Tour zo goed als hij kan zijn, stelt Knops op basis van cijfers en het gevoel van zijn voormalige trainingsmaat. „Er waren dagen dat hij zei: ‘ik ben vermoeid en voel me slecht.’ Maar dan rijdt hij wel gruwelijk hard omhoog, blijkt uit de vermogens die hij trapt. Hij zit op de weg die we willen. Maar de vraag blijft uiteindelijk: wat gebeurt er in de tweede of derde week?”

In de Alpen en Pyreneeën staat deze Tour een aantal gevaarlijke, korte bergritten op het programma. „Klimmen blijft klimmen”, stelt Knops. „Maar in die korte ritten heb je veel beslis-momenten. Te veel om allemaal voor te bereiden. Het klinkt stom, maar we wachten het af.”

Gaat het lukken, de combinatie Giro-Tour? „Het zou me positief verrassen als Tom de hele drie weken zijn topniveau kan blijven halen”, geeft Knops toe. „Ik zie mogelijkheden, maar hij rijdt ook tegen renners die geen Giro in de benen hebben. Het zou kunnen dat in die verhouding zijn niveau in de laatste week wat omlaag gaat.” Zelf zal hij het op kantoor in Deventer gespannen volgen. „Als blijkt dat zowel Froome als Dumoulin niet in staat zijn om goed te presteren, denk ik dat het heel lastig wordt om ooit nog succesvol Giro en Tour te combineren in de toekomst. Het wordt buigen of barsten voor deze aanpak.”

Correctie (13 juli 2018): In een eerdere versie stond dat Bernard Hinault de Tour en de Giro in 1985 en 1987 in hetzelfde jaar won. Dat moet zijn: 1982 en 1985. In 1987 won Stephen Roche de Tour en de Giro in hetzelfde jaar.

Hoeveel weet jij van de Tour de France? Test het hier in slechts twaalf vragen.

Foto’s ANP

    • Maarten Scholten