Balanceeract kabinet over voltooid leven en embryo’s

Medisch-ethisch beleid Rutte III Minister De Jonge (Volksgezondheid) stuurde vrijdagmiddag een brief over medisch-ethische kwesties aan de Tweede Kamer. De Jonge zet voorzichtige stappen op gebied van embryoselectie, voltooid leven en abortus.

In 2013 protesteerde bij een winkelcentrum in Houten de actiegroep Schreeuw om Leven met plastic foetussen tegen de vestiging van een abortuskliniek naast een kerk. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het kabinet is tevreden over de werking van de Euthanasiewet (2002) en is niet van plan die te wijzigen. Ook komt er een onderzoek of er mensen bestaan die gezond zijn maar zeggen hun leven ‘voltooid’ te vinden. De regering wil meer weten over de grootte van die groep en over hun motieven om niet meer te willen leven. Dat onderzoek moet eind 2019 gereed zijn.

Die concrete belofte doet minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) in een brief over medische ethiek die hij vrijdagmiddag aan de Tweede Kamer stuurde. Medisch-ethische onderwerpen liggen erg gevoelig in de huidige coalitie, waarin vooral ChristenUnie en D66 lijnrecht tegenover elkaar staan. In de brief werkt De Jonge voor het eerst uit hoe het kabinet het regeerakkoord op dit gebied de komende jaren wil invullen.

Er is geen totale stilstand op medisch-ethisch gebied. Dat bleek al uit het regeerakkoord en wordt gedeeltelijk bevestigd in de brief. Zo was al bekend dat ouders in een ivf-traject de mogelijkheid krijgen het geslacht van hun ongeboren kind te bepalen als ze kans lopen een zeer zware erfelijke ziekte door te geven. Sommige erfelijke ziekten treffen voornamelijk jongens of meisjes – ‘embryoselectie’ op geslacht kan het doorgeven van de aandoening uitsluiten.

Het kabinet komt nu ook met nieuwe, concrete voorstellen om herhaalde abortussen tegen te gaan. Zo wordt het voor abortusklinieken gratis een spiraaltje te plaatsen bij vrouwen die daarom verzoeken. Zo wil de regering voorkomen dat vrouwen meerdere keren ongewenst zwanger raken. Er komt ook meer voorlichting over anticonceptie.

Embryo’s en voltooid leven

Het zijn de meest duidelijke voorstellen in de brief van 32 pagina’s, die zeer voorzichtig is geformuleerd. ‘Onderzoek’ en het entameren van een ‘maatschappelijke discussie’ zijn het antwoord van dit kabinet op vele moeilijke ethische vragen, blijkt uit de brief. Zo wil het kabinet nog geen besluit nemen over de mogelijkheden tot het kweken van menselijke organen in dieren of het tot stand brengen van embryoachtige structuren met als doel er wetenschappelijk onderzoek mee te doen.

Ook wil het kabinet eerst een ethische, maatschappelijke discussie over de vraag of geslachtsselectie ook mag als het embryo alleen dráger is van de erfelijke ziekte. De baby wordt dan zelf niet per se ziek, maar kan de ziekte wel doorgeven.

Lees ook: in Balkenende-IV ging het bijna mis met medische ethiek

Het onderzoek naar ‘voltooid leven’ past in dat stramien. D66-Tweede Kamerlid Pia Dijkstra wil een initiatiefwet indienen waardoor mensen die niet ziek zijn maar hun leven ‘voltooid’ vinden euthanasie zouden kunnen krijgen. Op verzoek van Dijkstra wordt in het onderzoek ook gekeken naar mensen met een ‘voltooid leven’ die een stervenswens hebben maar nog niet direct euthanasie willen. Dijkstra wijst er in een reactie op dat een dergelijk onderzoek naar voltooid leven nergens anders ter wereld wordt uitgevoerd: „Ik ben trots op het feit dat we hiermee aan de slag gaan.” Tweede Kamerlid Carla Dik-Faber is „blij” dat het kabinet „behoedzaam te werk gaat en het gesprek over medische ethiek met de samenleving wil aangaan.”

    • Enzo van Steenbergen