Opinie

    • Arjen Fortuin

Transgenders tonen hoeveel doorzettingsvermogen een transitie vergt

Zap De transgenders in de docuserie ‘M/V/X’ hebben een duidelijk doel in het leven, al blijkt weten wat je wilt iets anders dan weten wat je te wachten staat.

De zeventienjarige Dylano in M/V/X (NTR).

Op NPO 3 vond woensdagavond een kleine clash of civilizations plaats. Eerst was er de beginaflevering van Bad Habits, Holy Orders, een door de EO aangekochte realityserie waarin vijf jonge vrouwen tijdelijk verblijven in een nonnenklooster met de bedoeling om hun vastgelopen partybestaan een nieuwe wending te geven. Van alles wat God heeft verboden naar alles wat Hij geboden acht.

De vrouwen – die niet wisten waar ze precies in retraite zouden gaan – schrokken van hun eigen korte rokjes, terwijl de nonnen glimlachten dat het een aard had. Tot de dag waarop hun gasten er stiekem vandoor gingen om wodka te kopen, gewoon omdat regels er nu eenmaal zijn om gebroken te worden. In het daaropvolgende gesprek zei een van de vrouwen dat ze zich als een kind behandeld voelde. „Het komt niet in haar op dat ze vertrouwen geschonden heeft”, zei de zuster met spijt.

De clash tussen de nonnen en hun gasten was niet het grootste contrast van de televisieavond. Dat was het verschil tussen het kluitje wodkawensende, maar verder volstrekt ambitieloze Britse vrouwen en hun Vlaamse leeftijdsgenoten in het programma dat erop volgde. Dat was het begin van de vierdelige documentairereeks M/V/X, uitgezonden door de NTR. De transgenders die hierin worden geportretteerd hebben een duidelijk doel in het leven, al blijkt weten wat je wilt iets anders dan weten wat je te wachten staat.

M/V/X begint met beelden van de zeventienjarige Dylano, die poseert voor een fotoshoot die de laatste moet worden voor zijn borstoperatie. Hij kan niet wachten: „Die borsten die daar hangen, wil ik eraf trekken, eraf scheuren.” Hij draagt een binder, die de boel zo veel mogelijk moet samendrukken. Over het visuele resultaat is hij tevreden, maar na een tijdje is het borstkorset heel verstikkend. Dag aan dag staat Dylano in de sportschool – een Arie Boomsma in de dop.

Extra tragisch

Vergeleken met enkele decennia geleden is er veel veranderd in hoe buitenstaanders reageren op transgenders. We zien weinig Gijpachtige ongein en veel begripvolle reacties – al zijn gesprekken over de transitie zelden vrij van ongemakkelijke momenten. De twintigjarige Ariane kibbelt met haar oma (die jarenlang sceptisch was) over korte rokjes. Ook zijn er nog altijd transgenders die door hun ouders worden verstoten, zoals Selina (20). Zij wordt hoofdzakelijk overeind gehouden door een oma.

In de reeks zit een oudere transgender, Paulien (44). Zij gaat sinds kort als vrouw door het leven. Twintig jaar geleden kreeg ze een pak rammel van haar vader als ze stiekem de kleren van haar moeder uit de kast haalde.

Haar lot is extra tragisch. M/V/X laat zien hoeveel er inmiddels medisch mogelijk is. Ariane en Dylano zien er uit als eender welke gendergenoot, maar Paulien zal moeten leven met een lichaam waarin veertig jaar mannelijkheid onuitwisbare sporen heeft achtergelaten. Ze is niet alleen in het verkeerde lichaam geboren, maar ook twintig jaar te vroeg.

Maar ook nu is het pad lang en onzeker. De negentienjarige Senne krijgt drie dagen voor zijn coming-outfeest een pesterige anonieme brief van klasgenoten. Op het feest zelf sprankelt hij, maar later filmt hij zichzelf in tranen, doodsbang voor wat hij allemaal fysiek zal moeten doorstaan voordat hij helemaal man wordt.

Het vestigt nog maar weer eens de aandacht op de kolossale hoeveelheid doorzettingsvermogen die een transitie vergt. Misschien moeten ze M/V/X eens aan de meisjes in het klooster van Bad Habits, Holy Orders laten zien.

    • Arjen Fortuin