Stanislav Tsjertsjesov, generaal van het Russische elftal

Rusland-Kroatië Onderkoeld en vastberaden. Wie is Stanislav Tsjertsjesov, de bondscoach die van het matige Russische elftal een winnend team heeft gemaakt?

De Russische bondscoach Stanislav Tsjertsjesov met middenvelder Denis Tsjerysjev. Foto Mladen Antonov/AFP

Het is de twaalfde minuut van de openingswedstrijd van het WK. Middenvelder Joeri Gazinski heeft Rusland met een kopbal op een 1-0 gezet tegen Saoedi-Arabië. Het Luzhniki-stadion in Moskou ontploft, de Russische reservebank veert op. Eén man blijft ijzig kalm. Bondscoach Stanislav Tsjertsjesov ijsbeert voor de dug-out alsof er niet is gescoord. Zijn handen lijken vastgeplakt in de zakken van zijn pantalon. Pas bij de 2-0 van Denis Tsjerysjev steekt hij ze in de lucht.

Stanislav Tsjertsjesov (54) uit het Noord-Ossetische Alagir, nabij Georgië, is de man achter het succes van het gastland op dit WK. Hij is een tikkeltje onderkoeld, maar wordt geprezen om de wijze waarop het Russische team afrekent met de lage verwachtingen die er vooraf waren.

Een voorbereiding zonder overwinningen, de laagste positie op de wereldranglijst van alle WK-deelnemers (70e) en volop twijfel bij het eigen volk: nog voor de start werden de Russen al weggezet als de schlemiel van het eigen wereldkampioenschap.

Hoe anders is het vier wedstrijden later. Voormalig doelman Tsjertsjesov is uitgegroeid tot de bekendste snordrager van het land. En heeft bijna standaard na, en soms ook voor wedstrijden persoonlijk contact met de Russische president. De persconferentie na afloop van de 5-0 tegen Saoedi-Arabië werd er zelfs voor onderbroken: Vladimir Poetin aan de lijn.

Verleden als doelman

De overwinning na strafschoppen op Spanje in de achtste finale? Uit de koker van Tsjertsjesov. „We houden er in Rusland niet van zo te spelen. Maar het was onze enige kans, met vijf verdedigers. Gelukkig vertrouwden de spelers mij en snapten ze hoe ik wilde spelen”, zei hij na de wedstrijd.

Ruimte voor ontspanning was er ook, na het bereiken van de kwartfinale. Tsjertsjesov haalde op de persconferentie een Russisch shirt tevoorschijn, beklad met handtekeningen van de Russische spelers. Het cadeau was bestemd voor de Peruaanse journalist Lorenzo de Chosica, sinds 1980 correspondent in Rusland. De Peruaan was volgens Tsjertsjesov de enige journalist die voorafgaand aan het WK wel geloofde in het Russische team. „Hij noemt mij zijn talisman”, reageerde De Chosica.

De man die Rusland als een generaal naar succes dirigeert, is met zijn collega van Iran Carlos Queiroz de enige bondscoach op dit WK met een verleden als keeper. Na een decennium in Rusland als doelman van het kleine Spartak Ordzhonikidze – nu Vladikavkaz –en het veel grotere Spartak Moskou en Lokomotiv Moskou zocht Tsjertsjesov het avontuur. Dat vond hij, toen al voorzien van de snor, ruim 1.800 kilometer verderop, bij Dynamo Dresden.

In Duitsland had Tsjertsjesov een lastig begin en raakte zijn basisplek na een slechte reeks wedstrijd kwijt. Hij paste zich vervolgens aan, leerde razendsnel Duits en kwam terug onder de lat. Met hem behaalde Dresden onverwacht de dertiende plek in de Bundesliga, de beste prestatie tot dan toe. Tsjertsjesov werd door de fans uitgeroepen tot speler van het jaar en mocht met Rusland naar het WK 1994 in de Verenigde Staten. Hij zou tot 39 interlands komen.

Na twee jaar Dresden speelde hij nog voor Spartak Moskou en zes jaar bij Wacker Innsbruck, waarvan het laatste jaar onder een toen nog onbekende trainer genaamd Joachim Löw.

Luchtigheid

Vlak voor het WK keerde hij voor even terug in Dresden. De club vierde het 65-jarig jubileum, de kans voor oud-spelers en trainers om herinneringen op te halen. Hij bleek een man van de anekdotes, Tsjertsjesov. Op het podium van een theater in Dresden kwam hij tot leven, en met zijn woorden ook zijn ervaringen als speler. Een opvallende luchtigheid, zo vlak voor een beladen WK in eigen land.

Of hij druk voelde? „Druk is het favoriete woord voor Duitsers”, grapte Tsjertsjesov. Een logisch antwoord voor iemand van wie - naar eigen zeggen - de bloeddruk niet snel boven de 120 over 80 komt – ideaal voor een trainer.

Zijn trainerscarrière begon hij in 2004 bij FC Kufstein, een club op het het marginale derde niveau in Oostenrijk. Hij werd trainer bij oude clubs Wacker Innsbruck en Spartak Moskou om uiteindelijk in 2016 aangesteld te worden als bondscoach.

Nu, bijna twee jaar later, is het Tsjertsjesov gelukt om het Russische team voor het eerst sinds 1970 naar de kwartfinale van een WK te leiden. Tsjertsjesov zelf reageerde na de gewonnen penaltyserie tegen Spanje - opnieuw - onderkoeld: „Mijn emoties waren simpel tijdens de wedstrijd. Het is mijn emotie om het team te leiden. De wedstrijd is nu voorbij, het gaat om het volgende duel.”

In de kwartfinale met Kroatië, zaterdagavond om 20.00 uur, mag Tsjertsjesov proberen om met zijn team zijn nalatenschap te vergroten.

    • Jelmer Kos