‘Shoah’-regisseur Claude Lanzmann (92) overleden

Hij stierf donderdagmorgen thuis in Parijs. Lanzmann was vooral bekend vanwege zijn monumentale documentaire over de Holocaust.

Lanzmann op archiefbeeld uit 2013 Foto Gerard Julien/AFP

De Franse regisseur Claude Lanzmann is donderdag op 92-jarige leeftijd overleden. Hij stierf thuis in Parijs, laat zijn uitgever weten aan persbureau AFP. Lanzmann was vooral bekend vanwege zijn documentaire Shoah (1985), die wordt gezien als een van de belangrijkste films over de Holocaust.

Lanzmann werkte meer dan elf jaar aan Shoah. De uiteindelijke versie van de documentaire duurt ruim negen uur. De film bestaat geheel uit interviews: met mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog de concentratiekampen van de nazi’s hebben overleefd, maar ook met degenen die in de kampen werkten. Lanzmann laat daarnaast omwonenden aan het woord die wel wisten wat er achter het prikkeldraad gebeurde, maar niets durfden te doen.

Shoah greep naast een Oscar, maar werd verder met lof overladen. De film won onder meer een BAFTA, de belangrijkste Britse filmprijs. In 2016 verkoos The Guardian Shoah nog tot beste documentaire aller tijden.

Vorig jaar werd Lanzmann in de #metoo-affaire beschuldigd van seksuele intimidatie. Lees ook deze column daarover van Joyce Roodnat.

Als zeventienjarige in het verzet

Lanzmann was zelf van Joodse komaf. Zijn ouders emigreerden nog voor zijn geboorte vanuit Oost-Europa naar Parijs. Tijdens de oorlog wist Lanzmanns familie onder te duiken, terwijl de latere regisseur als zeventienjarige bij het verzet ging. Na de oorlog studeerde hij in filosofie in Parijs en Duitsland. Hij had enige tijd een relatie met de beroemde feministe Simone de Beauvoir.

In zijn latere leven was Lanzmann een fervent verdediger van de staat Israël. Hij verweerde zich daarnaast fel tegen pogingen om de opkomst en hegemonie van Adolf Hitler te verklaren. Volgens Lanzmann was Hitler van een dusdanige kwaadaardigheid, dat het onmogelijk en zelfs immoreel zou zijn om te zoeken naar een rationele uitleg voor diens rol in de geschiedenis.

Lanzmanns laatste film verscheen in 2017. Hij had het in het laatste jaar van zijn leven erg zwaar met de dood van zijn zoon Félix, die vorig jaar op 23-jarige leeftijd stierf aan kanker. Toch keek hij zelf nog niet uit naar de dood, zei hij onlangs tegen AFP. “Ik geloof altijd in het leven, ik hou er ontzettend veel van, ondanks dat het vaak niet leuk is.”

    • Vincent Sondermeijer