PvdA wil ‘minder saai’ zijn en Corbyn weet hoe dat moet, toch?

Bezoek Labourleider Aan PvdA

De PvdA zoekt over de grens naar nieuwe ideeën. Dus kwam donderdag de Britse Labourleider Jeremy Corbyn naar Den Haag.

Labourleider Jeremy Corbyn en PvdA-leider Lodewijk Asscher, donderdag op een bijeenkomst in het Haags Historisch Museum. Foto Werry Crone

Jeremy Corbyn is moe, maar móet door. De leider van de Britse Labour-partij (69) zakt neer in zijn taxistoel, zucht en ziet hoe zijn vrouw in slaap valt. De hele dag heeft hij al verteld aan PvdA’ers en journalisten hoe links weer kan gaan winnen. Straks wacht een poppodium vol met jonge activisten die nog eens precies dát willen horen.

In een lange zoektocht naar nieuwe relevantie kijkt de PvdA over de grens voor inspiratie. Van de Deense sociaal-democraten wilde PvdA-leider Lodewijk Asscher leren over een restrictiever migratiebeleid. Van de Portugese premier wilde hij weten hoe links met een radicalere koers kan regeren. En donderdag kwamen de Brit Corbyn en zijn team langs om te praten over activisme en het bouwen van een beweging.

Masterclass activisme

Terwijl Corbyn ’s middags in een kantoortje op de VVD-fractie – liberale Kamerleden kijken verschrikt op als hij door hun gangen loopt – praat met premier Mark Rutte, geven Labouractivisten daarom een ‘masterclass’ aan jonge PvdA’ers. Beth Foster-Ogg is één van de gezichten van Momentum, de beweging die is opgebouwd rondom Corbyn. „We willen Labour veranderen van een saaie partij van oude mannen, in een activistische beweging die geworteld is in gemeenschappen. Onze macht ligt in de grassroots.”

PvdA’ers reageren enthousiast: op het partijcongres laatst ging het ook al over méér activisme. Dus knikken en klappen ze als Corbyn later op de middag zegt dat het niet alleen gaat om aanbellen bij kiezers en zeggen dat ze Labour moeten stemmen, maar ook om vragen wat hen bezighoudt.

Lees ook: Is er leven voor sociaaldemocratie in Europa?

Tussen de schilderijen met koopmannen van de zeventiende-eeuwse schilder Jan van Ravesteyn vertelden Corbyn en Asscher ’s ochtends over hun linkse ideeën. Corbyn, meer activist dan parlementariër, meer marxist dan sociaal-democraat: „Links moet bezuinigingen afwijzen, of ze zal zelf afgewezen worden door kiezers.” Asscher, lang bestuurder tot hij vorig jaar ineens in de oppositie kwam, heeft het daarna over grote bedrijven die te weinig belasting betalen. Een „race to the bottom”, vindt hij.

De twee trekken samen op in de middag, praten op Asschers kamer uitgebreid over linkse politiek. Maar als Corbyn bij premier Rutte binnenloopt, in een halletje versierd met foto’s van VVD-leiders die buitenlandse leiders (Obama, Guy Verhofstadt) ontmoeten, splitsen ze. Rutte: „Wil jij er niet bij, Lodewijk?” Asscher twijfelt even, mompelt dan „mwa”, wenst ze veel succes en vertrekt. „Het is goed als Rutte de volgende Britse premier vast leert kennen”, grinnikt de Europese PvdA-leider Paul Tang, lurkend aan een vaporizer.

PvdA moet ‘het debat veranderen’

Of Corbyn dat inderdaad wordt, is de vraag. Hij heeft ogenschijnlijk weinig interesse in wat zetels extra, of regeermacht. Dat Labour, ondanks ruziënde Tories en onduidelijkheid over Brexit, niet leidt in peilingen? Corbyn haalt z’n schouders op, kijkt uit het taxiraam en zegt dat Labour wél meer leden en activisten heeft. „En als je onze overwinningen bij de lokale verkiezingen in mei doortrekt, winnen we landelijk ook.” Macht zit voor hem ook in ideeën. „Je verkrijgt ook macht door het debat te veranderen. Als je mensen anders laat denken, vertaalt zich dat uiteindelijk ook in zetels.”

Hij heeft het daarom donderdagmiddag in een speech voor zo’n honderd sociaal-democraten over een „nieuwe economische consensus”: over werkers die de bazen over hun bedrijven moeten worden, en over linkse politiek die om activisme draait. In de taxi: „Je moet als socialistische partij in een regering geen onderdeel worden van de heersende klasse. Of links dat te vaak gedaan heeft? Misschien wel, ja.”

Lees ook: Klasse is ook een identiteit

Zelf moet Corbyn balanceren tussen een overwegend pro-Europese fractie en achterban in de steden, en eurosceptische kiezers in het noorden van Engeland. Een steeds groter deel van die eerste groep wil een tweede referendum over de Brexit, terwijl de tweede groep zo snel mogelijk uit de Europese Unie wil.

Maar Corbyn weigert zo’n referendum – hij was in 1973 al tegen toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese Gemeenschap en nu, nou ja, eigenlijk wel voor Brexit. „We gaan uit de Europese Unie, maar niet uit Europa”, herhaalt Corbyn in zijn speech het mantra van premier Theresa May. „Geen deal is een slechte deal.”

De leider van de op één na belangrijkste Britse partij lijkt weinig interesse te hebben in Brexit, en nog minder in zich uitspreken over het belangrijkste politieke moment van zijn land. Ja: er moet een „goede deal” komen, met afspraken over economische regulering, zegt hij onderuit gezakt in de taxi, Maar hoe? „De Tories zijn aan zet.”

En dan, hop, de taxi uit, de op hem wachtende menigte weer in. Jonge PvdA’ers verhalen vertellen over winnende arbeiders en een winnend links. Ze klappen bewonderend. Corbyn heeft weer energie.

    • Mark Lievisse Adriaanse