Onderzoek bij Heineken bevestigt intimidatie promotiemeisjes

Bierpromotie

Eigen onderzoek van Heineken wijst uit dat promotiemeisjes inderdaad worden lastiggevallen. In Mozambique is hun inzet voorlopig gestaakt.

Illustratie Roland Blokhuizen

Promotiemeisjes voor Heineken in Afrika worden op grote schaal geïntimideerd tijdens hun werk en hebben te maken met slechte arbeidsvoorwaarden. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van Heineken, uitgevoerd door bureau Partner Africa, na berichten in NRC en het boek Bier voor Afrika.

Volgens het onderzoek zijn vrouwen in acht van de dertien Afrikaanse landen waar Heineken hen inzet slachtoffer van seksuele, fysieke of verbale intimidatie. In de overige vijf landen zouden die problemen niet voorkomen, maar in vier daarvan vonden de interviews met de promotiemeisjes plaats op het kantoor van hun werkgever, wat de antwoorden mogelijk heeft beïnvloed.

In totaal hebben de onderzoekers 181 vrouwen gesproken, van wie 57 aangeven dat ze met intimidatie te maken krijgen. Dertien vrouwen zeggen slachtoffer te zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag, volgens het onderzoek uitsluitend in Mozambique. NRC sprak eerder promotievrouwen in Nigeria en verkopers in Congo, die vertelden dat ongewenste aanraking gebruikelijk is tijdens het werk.

Heineken maakt volgens een eigen schatting wereldwijd gebruik van 20.000 beer promoters, van wie 4.000 in Afrika. Het bedrijf weigert het volledige onderzoek openbaar te maken „omdat het concurrentiegevoelige informatie bevat”.

Lees ook dit interview met Festus Odimegwu, de voormalige topman van Heineken in Nigeria die sekswerkers inschakelde om bier te promoten

De onderzoekers zijn naar eigen zeggen niet gestuit op vrouwen die onder druk staan met leidinggevenden naar bed te gaan om zich te verzekeren van een baan, een praktijk die de bierbrouwer bij intern onderzoek in 2007 in Congo wel constateerde. Volgens het onderzoek zou evenmin sprake zijn van prostitutie tijdens het werk.

Problemen die wel aan het licht komen, zijn te korte rokjes die de vrouwen in sommige landen moeten dragen, het ontbreken van een contract en salarisstrookjes, trage uitbetaling, onduidelijkheid over de leeftijd van de vrouwen en onbetaalde overuren.

Paspoorten innemen

In Egypte werkte Heineken bovendien met een agentschap dat paspoorten van vrouwelijke medewerkers innam. Buiten werktijd worden deze vrouwen beperkt in hun bewegingsvrijheid. Dit fenomeen staat bekend als bonded labour en wordt beschouwd als een moderne vorm van slavernij. Heineken zegt dat het contract met dit kantoor inmiddels is opgezegd.

De brouwer heeft nieuw beleid gemaakt om de wanpraktijken aan te pakken. Het heeft zeven voorwaarden opgesteld, die weinig verschillen van eerdere richtlijnen die in 2004 tot stand kwamen, toen de slechte werkomstandigheden van promotiemeisjes in Zuidoost-Azië tot ophef leidden.

Heineken garandeert dat er voortaan geen wanpraktijken meer plaatsvinden. „Als we niet overtuigd zijn dat aan onze voorwaarden voldaan kan worden in een bepaalde markt of via een verkoopkanaal, stoppen we daar onmiddellijk met beer promoters.” Dat gebeurde volgens Heineken in Mozambique, waar de inzet van promotiemeisjes is opgeschort.

De wanpraktijken bij Heineken waren voor de ASN Bank aanleiding de bierbrouwer uit het duurzame beleggingsfonds te stoten. Ook schortte The Global Fund, een van de grootste donororganisaties ter wereld die aids, tbc en malaria bestrijdt met financiële steun van The Bill & Melinda Gates Foundation, een partnerschap op met Heineken.

    • Olivier van Beemen