Opinie

    • Lamyae Aharouay

Een nieuwe vraag voor het inburgeringsexamen

„Doorgeschoten eigen verantwoordelijkheid. Eigenlijk hebben we mensen voor een deel aan hun lot overgelaten.” Zo vatte minister Koolmees (Sociale Zaken, D66) het inburgeringsbeleid van de afgelopen jaren samen bij Jinek.
Maandag presenteerde hij een nieuw integratiestelsel. Alles moet (alweer) anders. Gemeenten krijgen de regie over de inburgering, de nieuwkomer hoeft niet zelf alles te doen in een land waar hij de taal niet spreekt en de mores niet kent. Een draai van honderdtachtig graden ten opzichte van het huidige beleid. Dat werd ingevoerd door het kabinet-Rutte I (CDA en VVD met PVV-gedoogsteun), dat het complexe inburgeringsvraagstuk wilde laten oplossen door de private sector en de inburgeraar zelf. Migranten en asielzoekers werden verantwoordelijk gemaakt voor hun inburgering. Had je het geld niet, dan kon je gebruik maken van een sociaal leenstelsel. Konden die nieuwkomers meteen kennismaken met de voor- en nadelen van marktwerking.

Bedacht door Rutte I. Uitgevoerd door Rutte II.

Vorig jaar publiceerde de Algemene Rekenkamer al een rapport over het plan; de conclusies zijn snoeihard. Er werd maar wat gedaan, zonder gevolgen in te schatten. Er was een beperkt financieel inzicht. De maatregelen werden niet onderbouwd. De kwaliteit van inburgeringscursussen werd niet getoetst.

Koolmees deed een poging om de rommel van de vorige twee kabinetten op te ruimen, zei hij. Ironisch genoeg stond het CDA vooraan met wat puntjes van kritiek. De partij vindt, samen met de ChristenUnie, dat het nieuwe inburgeringstelsel te weinig aandacht schenkt aan de Nederlandse culturele waarden. Daar zijn ze weer. „Culturele inburgering”, noemt CDA-Kamerlid Pieter Heerma het in Elsevier. ChristenUnie-leider Segers vult het in: „begrip van de Nederlandse waarden, onze rechtsstaat en onze vrijheden zijn voor ons land van levensbelang.” Nietszeggenheid verhuld in patriottisme.

Zelf was Segers afgelopen weekend, toen hij in De Telegraaf zei dat Turken ondubbelzinnig voor Nederland moeten kiezen, blijkbaar vergeten dat vrijheid betekent dat je een ander die vrijheid ook moet gunnen. Ook als het je niet aanstaat hoe die ander vervolgens gebruik maakt van zijn vrijheid.

I&O Research, het grootste Nederlandse onderzoeksbureau voor de overheid, deed een jaar lang onderzoek naar waarden in Nederland. Het leverde twee lijstjes op, eentje met de twintig belangrijkste waarden, eentje met de twintig meest onderscheidende waarden voor Nederland. Beide lijstjes worden gedomineerd door waarden die ze in willekeurig welk ander land zouden opsommen: vaderlandslievend zijn, zekerheid, nederig zijn, de beste zijn, doen wat je leuk vindt.

CDA en VVD willen nóg verder gaan: als het aan deze partijen ligt, mogen migranten die het bij de inburgering laten afweten, ook niet stemmen. Hebben zij er misschien geen belang bij dat nieuwkomers zouden kunnen stemmen op partijen die niet een steeds rechtsere koers varen? Het gemak waarmee deze partijen willen tornen aan zoiets fundamenteels als stemrecht baart zorgen.

Hoe dan ook, Koolmees kondigde aan dat de veelbesproken inburgeringsexamens met onmogelijke vragen die multi-interpretabel zijn, in 2020 vernieuwd zullen worden. Met de waardendrang van het huidige kabinet in het achterhoofd, wil ik graag een suggestie doen voor een van de vragen.

De oud-voorzitter van de grootste partij in Nederland wordt verdacht van oplichting en valsheid in geschrifte. Er is voor 20 miljoen euro beslag gelegd bij hem. Partijgenoot en minister-president Mark Rutte noemde hem eerder „zeker een integere man”. Keizer hoefde van Rutte ook niet weg als partijvoorzitter. Past dit bij de Nederlandse waarden?

A. Ja

B. Nee

Lamyae Aharouay is freelance journalist en presenteert de podcast NRC Haagse Zaken.

    • Lamyae Aharouay