Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Rutte, Trump en het gemis van Heldring

Het probleem van onze machthebbers is: wij, de onderdanen, hebben best grillige wensen. Zo’n Rutte moet zich natuurlijk niets verbeelden. Als de premier zijn koffie laat vallen is er maar één reactie mogelijk: zelf opruimen. Zonder gewoonheid geen gezag. Maar als dezelfde premier op audiëntie is in het Witte Huis, kan hij natuurlijk niet de brave Hendrik uithangen. Zonder brutaliteit ook geen gezag.

Gewoon brutaal of brutaal gewoon – de vereisten zijn nooit helemaal duidelijk.

Wat wel altijd goed is: aandacht van het buitenland. Dan zwelt de nationale trots vanzelf aan. Dus je wist dat het land de premier in de armen zou sluiten toen zijn interventie van Trump – no, not positive – wereldnieuws werd. Hollands glorie potverdorie. Goed, The New York Times maakte Rutte premier van het verkeerde landno, not Denmark – maar dat nam niet weg dat Nederland en zijn politici na deze aandacht erg tevreden waren: wij laten ons niet koeioneren.

Toch was de internationale gereserveerdheid groot. De BBC-correspondent in Den Haag zag „Nederlandse botheid”. Newsweekpassieve agressiviteit”. The Guardian, ook geen conservatief schotschrift, een „onhandige interruptie”. Etc.

Dus: was dit nou slim van Rutte? Het ingewikkelde is dat het Nederlandse belang schuurt met het wereldbeeld van deze president. Het SCP liet vorige week nog zien dat wij tot de meest geglobaliseerde landen ter wereld behoren. Trumps verhoogde handelstarieven, bezwaren tegen de EU en kritiek op Duitsland staan daar haaks op. Zijn verlangen naar detente met Rusland ook – zie MH17.

Maar de vraag is of een landje als Nederland verstandig opereert als het de VS dan bruuskeert. Wat dit betreft miste ik de laatste dagen het geluid van wijlen J.L. Heldring, de NRC-columnist die Nederlandse diplomaten graag waarschuwde voor zelfoverschatting. Krasse optredens en dito verklaringen imponeerden hem zelden: voor gelijk hebben koop je niets, meende hij, je moet gelijk krijgen.

Diplomaten denken tegenwoordig anders. Bij mensen als Trump en Poetin, redeneren ze, gaat Heldrings logica niet meer op: zonder krachtig weerwoord lopen zij over je heen.

Ik merkte evengoed dat sommige diplomaten aarzelen. Zo ontmoeten Trump en Poetin elkaar over twee weken, en op Buitenlandse Zaken heb je vanaf dag één hoge ambtenaren gehad die vrezen dat de Nederlandse MH17-belangen vermalen worden door een plotselinge Amerikaans-Russische deal. En als Trump Rutte wil terugpakken, denken zij, is dit het ideale onderwerp, en het ideale moment.

Dus ik begrijp het enthousiasme over het optreden van de premier. Maar ik zou niet te vroeg juichen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn.
    • Tom-Jan Meeus