OM luisterde journalist af in moordzaak broer Nabil B.

Justitie bevestigt berichtgeving daarover van de NOS. Ze heeft de opnames inmiddels vernietigd, omdat er een procedurefout was gemaakt.

Bloemen bij het bedrijf van de doodgeschoten broer van kroongetuige Nabil B. Foto Remko de Waal/ANP

Het OM heeft op de dag van de moord op de broer van kroongetuige Nabil B. een journalist laten afluisteren die met een bron sprak over de liquidatie. Dat bevestigt justitie woensdagavond, nadat de NOS eerder op de dag als eerste melding maakte van de afluisteroperatie.

Het is bij de NOS bekend wie de journalist is, maar om veiligheidsredenen laat de omroep die naam onvermeld. Na het maken van de opnames kreeg het OM snel in de gaten dat het de journalist eigenlijk niet had mogen afluisteren. Daarom zijn de opnames uiteindelijk vernietigd. Justitie schrijft dat ze “nooit zijn uitgeluisterd”.

Lees ook: Nu zijn de onschuldigen aan de beurt

De afluisteroperatie vond 29 maart dit jaar plaats. Die ochtend was in Amsterdam Nabil B.’s broer Reduan geliquideerd, vermoedelijk als vergelding voor de gesprekken van Nabil met de politie. Justitie kreeg een tip binnen dat de journalist nog dezelfde dag in een openbare ruimte met een bron zou praten over de moord. De recherche dacht dat het gesprek een “doorbraak” kon opleveren in het onderzoek naar de liquidatie. De officier van justitie gaf daarom opdracht aan de politie om richtmicrofoons te plaatsen.

Voor de officier dat deed, vroeg hij eerst om toestemming bij de rechter-commissaris. Die gaf zijn fiat, omdat in dit geval het recht op bronbescherming van de journalist moest “wijken voor de waarheidsvinding op grond van zeer uitzonderlijke omstandigheden”.

Richtlijn genegeerd

Nog die avond concludeerde de parketleiding echter dat er bij de toestemmingsvraag iets niet goed was gegaan. Een interne richtlijn die justitie voor dit soort kwesties hanteert, was genegeerd. En de leiding van het OM in Amsterdam had ook van de zaak moeten weten, wat niet het geval was.

Die fouten waren begrijpelijk, schrijft het OM nu, “gezien de hectiek van de eerste uren van het opsporingsonderzoek”. Niettemin oordeelde justitie dat de opname wegens het gebrek aan afdoende toestemming “een ontoelaatbare inbreuk op de bronbescherming” was.

Lees ook: Kroongetuige eist betere beveiliging

Dat blijkt ook uit vertrouwelijke correspondentie tussen het OM en de rechter-commissaris die de NOS in handen heeft. Die laten volgens de omroep zien dat beide partijen ruzie kregen over de opnames. Justitie noemde de opnames, die inmiddels in een kluis lagen, onbruikbaar. Ze mochten niet beluisterd worden, vond het OM. De rechter-commissaris wilde het materiaal wel gebruiken en beval zelfs de opnames vrij te geven. Justitie weigerde dat en liet weten dat de bestanden vernietigd waren.

Beroepsvereniging voor journalisten NVJ en het Genootschap van Hoofdredacteuren (NGvH) zeggen in een reactie “verbijsterd” te zijn over de afluiteroperatie van het OM. “Het feit dat het OM blijk heeft gegeven van inzicht in de gemaakte fout door het vernietigen van het opgenomen materiaal is slechts een uiterst schrale pleister op de wonde”, aldus de NVJ en het NGvH. “In deze kwestie hebben OM en Politie helaas laten zien dat zij het belang van journalistieke bronbescherming in eigen organisatie niet goed weten te waarborgen.”

Tweede afluisteraffaire in één maand

Het is de tweede keer in een maand dat het OM in opspraak komt wegens een afluisteraffaire rond een journalist. In juni bleek dat justitie had geprobeerd een verslaggever van het Brabants Dagblad af te luisteren. Dat had moeten gebeuren terwijl de reporter een ontmoeting had met een verdachte in het onderzoek naar schending van het ambtsgeheim bij de burgemeestersbenoeming in Den Bosch. Om onduidelijke redenen slaagde de afluisterpoging echter niet.

Ook in dat geval zei het OM dat “in de hectiek van het moment” de verkeerde afweging was gemaakt. Het lukte justitie wel de belgegevens van de betreffende journalist op te vragen. De top van het OM zegt dat te betreuren.

    • Vincent Sondermeijer