Publieke omroep hield kritisch rapport onder de pet

Publieke omroep Het NPO-bestuur heeft getracht om publicatie van een rapport tegen te houden. Het rapport roept op tot meer publiek-private samenwerking.

Eva Jinek tijdens de seizoenspresentatie van de publieke omroep NPO. Foto KOEN VAN WEEL/ANP/ KIPPA

De NPO heeft getracht om een kritisch rapport onder de pet te houden. Na ophef hierover, op Twitter en door een artikel in vakblad De Spreekbuis, trok het bestuursorgaan van de publieke omroep woensdag alsnog het publicatieverbod in.

Het rapport stelt dat de NPO veel meer zou moeten samenwerken met andere mediabedrijven, maar dat niet wil, of kan. de NPO zou een starre moloch zijn, en een „een sturend en traditioneel instituut dat moeite heeft de weg naar vernieuwing te vinden.”

Het rapport is, in opdracht van de NPO, gemaakt door de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur, een opleiding voor overheidsbestuurders. Na lezing verordende het bestuur dat de NPO „niet als opdrachtgever van het onderzoek wenst te worden aangemerkt” en dat het rapport niet openbaar gemaakt mocht worden. Volgens de NPO voldeed het rapport niet aan de opdracht: „Bij dit onderzoek hadden we een concreet – vooral juridisch getint – vraagstuk voor ogen over publiek-private samenwerking. In de uitwerking zien wij dit niet terug.”

Grote schoonmaak op zenders publieke omroep

Het kritische rapport komt in een turbulente tijd, waarin de publieke omroep 62 miljoen euro moet bezuinigen, tv-directeur Frans Klein dreigde naar RTL over te stappen, en de NPO onder vuur ligt omdat het bestuur wil snijden in journalistieke programma’s, als Andere tijden, Tegenlicht en Brandpunt+.

De poging tot geheimhouding en de motivering hiervan, sluiten aan bij het beeld dat het rapport schetst van de NPO als een bureaucratische, hiërarchische organisatie die te vaak het machtswoord spreekt: „In plaats van het resultaat, staan de procedures centraal.”

Mislukking van videodienst NLziet

Het rapport handelt over de strategieën voor de NPO om te overleven in een veranderende mediawereld. De opkomst van videodiensten als Netflix, de teruglopende reclame-inkomsten, bezuinigingen en kritiek van politici, en kritiek van commerciële concurrenten, die de NPO marktbederf verwijten, nopen de publieke omroep tot verandering. Volgens de 36 ingewijden, die voor het rapport zijn geïnterviewd, zit het bestuur klem tussen de omroepverenigingen, de politiek en andere mediabedrijven.

De NPO moet volgens het rapport minder bezig zijn met regels en machtstrijd en meer met samenwerken. Ook moet de NPO meer open staan voor commercieel handelen. Het rapport noemt NLziet: als online videodienst van NPO, RTL en Talpa TV (SBS) een schoolvoorbeeld van publiek-private samenwerking – nodig om met Netflix te concurreren. Maar volgens het rapport komt het toch niet van de grond omdat vooral de NPO dwarsligt. „Het is met name NPO die de hakken in het zand zet en onvoldoende het belang onderkent van een goed platform.”

Volgens het rapport heeft de publieke omroep ook een imagoprobleem. NTR-directeur Paul Römer zei eerder in De Telegraaf: „Het publiek houdt heel erg van wat wij maken, maar niet van de organisatie.” Als hybride organisatie – met publieke, private én maatschappelijke trekken – is de publieke omroep bij voorbaat verdacht, stelt bestuurskundige Philip Karré in het rapport. Volgens hem blijft het lastig om uit te leggen wat je aan het doen bent. „De impuls is dat mensen willen dat dingen helder zijn. Hybriditeit past daar niet goed in.”

    • Wilfred Takken