Opinie

Ruttes toenemende buitenlandse interesse goed voor Nederland

Diplomatie

Het is een „eerlijk” en „stevig” gesprek geweest dat premier Mark Rutte maandag in het Witte Huis had met de Amerikaanse president Donald Trump. Met andere woorden: het is geheel volgens verwachting gelopen. Maar dat is tegenwoordig het signaleren waard want bij de zo onvoorspelbare Amerikaanse president is het toch altijd weer de vraag of er tijdens zo’n ontmoeting niet iets aparts gebeurt. Trump is nu eenmaal een meester in het tarten van het stijve protocol. Niets van dit alles.

Het was deze keer zijn gesprekspartner Rutte die de ongeschreven regels doorbrak door Trumps welkomstwoord te onderbreken. Nee, het was níét positief, corrigeerde hij de president toen deze beweerde dat het handelsconflict met de Europese Unie ook positief zou kunnen uitpakken. De assertiviteit van Rutte bleef niet onopgemerkt. Eindelijk iemand die de nonsens van Trump tegenspreekt, klonk het op Twitter.

Hoewel het allemaal niet heel veel voorstelde, tekende dit incident toch de zich snel wijzigende verhouding tussen de Verenigde Staten en de EU. De vriendschap aan beide kanten van de oceaan is niet langer vanzelfsprekend maar moet steeds vaker worden bevochten. Goed om te zien dat premier Rutte bereid is zijn rol in die ‘strijd’ te spelen.

Hij ging voluit voor het gezamenlijke Europese belang en boog daarmee niet voor de verleiding om wellicht gunstiger bilaterale afspraken te maken. Dat wil zeggen: voor zover dit valt te overzien. Wat er achter de gesloten deuren is besproken, waar ook een deel van het Nederlandse bedrijfsleven aanwezig was, blijft vooralsnog onbekend. Maar in elk geval staat het statement van Rutte.

Het past in de geleidelijke openlijke gedaanteverwisseling die Rutte doormaakt. Dat minister-presidenten die er de nodige dienstjaren op hebben zitten hun aandacht langzaamaan verleggen van het binnenland naar het buitenland is een bekend gegeven. Wie zich vanwege de functie geruime tijd ophoudt in de wereld van de internationale politieke macht verliest haast automatisch de gedreven interesse voor het ‘gedoe’ in eigen land. Zover is het bij Rutte nog lang niet, maar zijn toenemende internationale engagement valt op.

Zijn toespraak in Straatsburg voor het Europees Parlement vorige maand, waarin hij sprak over de externe geopolitieke ontwikkelingen die zijn gedachten over de EU in positieve zin hebben ontwikkeld, maakte indruk. Al langer wordt Rutte in het gremium van de Europese regeringsleiders gezien als een van de belangrijke spelers. Dat komt niet alleen doordat hij samen met Angela Merkel inmiddels een van de routiniers is, maar ook vanwege zijn constructieve rol. In dat licht kan ook het bezoek dat de Britse premier Theresa May dinsdag in Den Haag aan de net uit Washington teruggekeerde Rutte bracht, worden beschouwd.

Het leidt nationaal en internationaal tot speculaties over een toekomstige Europese rol van Rutte als opvolger van Donald Tusk als voorzitter van de Europese Raad. Een ambitie die Rutte zelf overigens keer op keer ontkent. Het zegt weinig. De ervaring leert dat bij dit soort benoemingen echt sprake is van besluitvorming op het laatste moment.

Wat resteert, is een premier Rutte die zich internationaler manifesteert en meer oog heeft voor de rest van de wereld. Visie wil hij het nog steeds niet noemen, maar het komt wel in de buurt. En dat is alleen maar gunstig voor het zo van de wereld afhankelijke Nederland.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.