#SocialMediaTax of poging om jongeren te laten zwijgen?

Oeganda

Sinds zondag heft Oeganda belasting op sociale media. Blogger Rosebell Kagumire ziet een truc om kritische geluiden te smoren.

Voor veel Oegandezen is de belasting van 4 cent per dag een flink bedrag. Foto Oleg Znamenskiy/Getty

Wie in Oeganda wil whatsappen, facebooken of twitteren, moet sinds zondag eerst betalen. Sociale media zijn in het Oost-Afrikaanse land geblokkeerd. Gebruikers krijgen pas weer toegang als ze een nieuwe belasting betalen. Veel Oegandezen vermoeden corruptie en zien een poging van de overheid om de vrije informatieuitwisseling te frustreren.

„Het is chaos”, verzucht journalist en blogger Rosebell Kagumire vanuit Kampala. Ze windt er geen doekjes om dat ze de nieuwe belasting „onzin” vindt. Op Twitter veranderde ze haar profielnaam direct in #SayNoToSocialMediaTax. „Je kunt je wel indenken: start-ups, bedrijven die mobiele geldtransfers faciliteren, online winkels – hun klanten zijn in paniek en deze bedrijfjes willen zelf ook niet de extra belasting betalen.”

Wie worden door deze maatregel geraakt?

„De belasting komt boven op de prijs voor databundels van de telecombedrijven. De telecombedrijven staan het percentage weer af aan de overheid. Het gaat om 200 shilling per dag [ca. 4 cent], die per mobiele geldtransfer kan worden overgemaakt. Dat is voor veel Oegandezen een flink bedrag.”

In het Oost-Afrikaanse land beschikken volgens de overheid 23,6 miljoen mensen over een mobiele telefoon, van wie 17 miljoen ook het internet gebruiken.

„Overal ter wereld gaat de prijs van databundels naar beneden”, zegt Kaugumire. „In andere landen subsidiëren overheden projecten die achtergestelde groepen toegang tot het internet bieden. Maar hier in Oeganda gebeurt precies het tegenovergestelde. Met als garantie dat de vrijheid van meningsuiting ernstig wordt ingeperkt.” Kagumire wijst erop dat president Yoweri Museveni tijdens de verkiezingen in 2016 Twitter en Facebook liet platleggen.

President Museveni heeft de opbrengst van de belasting nodig voor publieke werken, zegt hij.

„Er speelt hier iets anders. Met een maatregel tegen sociale media wil de overheid de activiteiten van jonge mensen controleren, zeker online waar mensen zich nu uiten.”

Museveni zegt dat hij met de belasting wil voorkomen dat de Oegandese jeugd zich laat afleiden.

„Het is duidelijk: zijn regering is out of touch. Hoe moet je nou educatieve en zogenaamde ‘nutteloze’ informatie zo maar van elkaar scheiden? Via sociale media helpen studenten elkaar bij het huiswerk, en overleggen boeren over landbouw. Museveni en de zijnen begrijpen gewoon niet hoe communicatie tegenwoordig werkt.”

Gewone Oegandezen begrijpen dat wel, zegt Kagumire. Ze omzeilen de nieuwe belasting namelijk door een VPN te installeren, een virtual private network, waarmee je kunt doen alsof je vanaf een andere locatie dan Oeganda internet gebruikt. De VPN-apps zijn bovendien versleuteld, zodat de telecomproviders niet kunnen ‘meekijken’ naar het socialmediagebruik. Alleen: ook een VPN kost geld. En sommige ministers hebben gedreigd ook VPN’s hoger te zullen belasten.

Kan de overheid deze belasting eigenlijk wel handhaven?

„Ik zie veel weerstand. Advocaten vechten de maatregel al aan bij de rechter. We zullen zien hoezeer de overheid bereid is dit vol te houden.”

    • Lisa Dupuy