OM pleegde zonder toestemming familie sectie na zelfdoding dochter Ximena

Zelfdodingspoeder Het Openbaar Ministerie liet sectie plegen op het lichaam van de 19-jarige Ximena, die zelfdoding pleegde. Haar ouders hadden geen toestemming gegeven voor de sectie en dienen een klacht in.

Foto Tutye

De familie van Ximena Knol (19) uit Uden, die in februari zelfdoding pleegde met een op internet aangeschaft middel, heeft een klacht ingediend bij het Openbaar Ministerie (OM) over de sectie die het liet uitvoeren op haar lichaam. De familie had geen toestemming gegeven voor een uitgebreide sectie.

De advocaat van de familie heeft het OM op 26 juni formeel aansprakelijk gesteld voor „het onrechtmatig handelen en/of de wanprestatie van de betreffende officier van justitie” die de sectie heeft gelast.

De familie, zegt vader Randy Knol, heeft het gevoel dat het lichaam van Ximena gebruikt is in de zoektocht van het OM naar bewijsstukken tegen de Coöperatie Laatste Wil (CLW). Die organisatie maakte vorig jaar bekend een legaal en eenvoudig via internet verkrijgbaar middel te hebben gevonden dat zou leiden tot een ‘pijnloze en humane’ dood. De ouders van Ximena verwijten de coöperatie „reclame” gemaakt te hebben voor de eenvoudige verkrijgbaarheid van dodelijke middelen. Daardoor zou hun dochter op het idee zijn gebracht om zelf ook naar zo’n middel op zoek te gaan. De CLW ontkent dat overigens, omdat de coöperatie nooit zelf de naam van het middel bekend heeft gemaakt – Ximena vond dat op internet.

Ximena kampte met een posttraumatische stresstoornis na seksueel misbruik. Zij dacht regelmatig aan zelfmoord, maar wilde – zei ze tegen haar behandelaren – het liefst therapie krijgen.

Naar aanleiding van de zaak-Ximena kreeg de CLW veel kritiek. Minister Hugo de Jonge (CDA, Volksgezondheid) noemde het „zeer zorgelijk” dat iemand door een zelfdodingspoeder was overleden. Premier Mark Rutte (VVD) vond het „uiterst onwenselijk” dat dergelijke middelen in omloop zouden worden gebracht. Na waarschuwingen van het OM staakte de CLW in maart haar activiteiten.

Uit e-mails van het OM aan de familie blijkt dat volledige sectie is uitgevoerd op het lichaam van Ximena, nadat justitie naast haar bed een dodelijk poeder vond. De lijkschouwer, schrijft een plaatsvervangend hoofdofficier van justitie in Den Bosch, „twijfelde over de vraag of er misschien sprake was van een vorm van hulp bij zelfdoding” en gelastte daarom volledige sectie.

Dat bleek later onterecht, zo geeft het OM toe. Bij zelfdoding wordt normaal gesproken geen volledige sectie uitgevoerd en dat was in dit geval volgens het OM ook niet nodig geweest. Om te ontdekken of er sprake was van hulp bij zelfdoding, was een uitwendig onderzoek en toxicologisch onderzoek „voldoende” geweest, schrijft het OM in een latere e-mail.

In een brief aan de familie laat justitie weten nog wel achter het doel van de sectie te staan. „Wij vonden en vinden dat het terecht is dat nader onderzoek is gedaan naar de exacte doodsoorzaak van Ximena”, schrijft de plaatsvervangend hoofdofficier, die wel „betreurt” dat een volledige gerechtelijke sectie heeft plaatsgevonden. „We realiseren ons dat deze u extra leed heeft bezorgd, terwijl dat leed al onvoorstelbaar groot was.”

Het Openbaar Ministerie ontkent dat de sectie is uitgevoerd om bewijsmateriaal te verzamelen tegen de Coöperatie Laatste Wil.

Lees ook: Coöperatie Laatste Wil stopt met verspreiden dodelijk poeder

Dat Ximena volledige sectie moest ondergaan, doet haar ouders veel pijn. In een gesprek met het OM hebben ze dat indringend beschreven, zo blijkt uit een gespreksverslag dat ze maakten. Ze beschrijven hoe haar lichaam is „verminkt” door de sectie. Dit wordt ondersteund door het sectierapport. Vader Randy schrijft: „Haar hart dat zo veel liefde gaf, haar hart dat mensen raakte, haar hart waarmee zij zich inzette voor dieren en zwakkeren in de samenleving werd in stukjes gesneden terug in het lichaam gebracht.”

De ouders van Ximena hebben hun dochter nauwelijks meer kunnen zien na haar dood. Toen ze haar weer zagen – heel kort – herkenden ze hun dochter bijna niet meer terug. Uit het gespreksverslag: „Wat ben je als burger waard voor het Openbaar Ministerie als je rechten als ouder worden genegeerd, als het kind dat je uit liefde op de wereld hebt gezet wordt ontvoerd, en je het na drie dagen volledig verminkt terug krijgt?”

Vader Randy Knol hoopt dat het OM door de klacht in de toekomst beter zal nadenken voor het besluit tot een volledige sectie. „Dit is niet met een ‘sorry’ gedaan. Het mag niet meer gebeuren. Ze moeten beseffen hoeveel pijn dit doet bij nabestaanden.”

Simone van Schaik, de advocaat van de familie, zegt dat nog onduidelijk is of de familie ook wil dat er een rechtszaak gevoerd wordt. De familie wil vooral graag dat het OM „zijn verantwoordelijkheid neemt” en zijn werkwijze verandert. Over een eventuele schadeclaim denkt de familie nog na.

Praten over zelfdoding kan bij hulp- en preventielijn ‘Zelfmoord? Praat erover’. Telefoonnummer 0900-0113 of www.113.nl.
    • Enzo van Steenbergen