Koerden willen Nederlandse Syriëgangers graag kwijt

Terugkeer Het Openbaar Ministerie wil drie vrouwelijke Syriëgangers berechten. De Koerdische verantwoordelijke draagt ze liefst alle 27 over.

Een kamp in Ain Issa, Syrië, waar ook IS-families met verschillende nationaliteiten wonen. Foto Nicole Tung

Nederland moet ál zijn IS-mannen, vrouwen en kinderen ophalen uit Noord-Syrië, en dus niet alleen de drie vrouwelijke Syriëgangers die het Openbaar Ministerie nu probeert terug te halen.

Dat zegt Abdulkarim Omar, belast met de buitenlandse betrekkingen van de Koerdische regio in het noorden van Syrië, tegen NRC.

Abdulkarim Omar Foto Nicole Tung

De Koerdische vertegenwoordiger reageert op een poging van het Nederlandse OM om drie vrouwen die vastzitten in Koerdische kampen terug te halen naar Nederland. Het ministerie wil hen hier laten berechten. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft een aanhoudingsbevel tegen de drie vrouwen gestuurd aan de Koerden die de leiding hebben over de kampen in Noord-Syrië, bevestigt het OM. Er wordt nog gewacht op een reactie van Koerdische zijde.

De stap is opmerkelijk, omdat de Nederlandse regering tot nu toe weigerde zich in te zetten voor de terugkeer van gevangen genomen Nederlandse Syriëgangers.

Maar de Syrische Koerden hebben nog geen Nederlands verzoek ontvangen ten aanzien van de drie vrouwen, zei Abdulkarim Omar dinsdag tegen NRC in Qamishli, de hoofdstad van de Koerdische regio in Syrië. „Ons standpunt is dat landen ál hun onderdanen moeten ophalen: de strijders die in de gevangenis zitten, en de vrouwen en hun kinderen”, aldus Omar.

De Syrische Koerden zeggen dat zij vier mannelijke IS-strijders uit Nederland in hechtenis hebben, acht vrouwen en vijftien kinderen. De mannen zitten in de gevangenis, de vrouwen en kinderen in een gesloten kamp in Al-Roj nabij de Iraakse grens.

Lees ook: Hoe de vader van Laura H. haar terugkreeg uit het kalifaat

Het Nederlandse standpunt is dat landgenoten in Syrië of Irak zich moeten melden bij een Nederlandse diplomatieke post in Irak of Turkije. Omdat zij in Noord-Syrië opgesloten zitten, is dat in de praktijk onmogelijk.

"Juridisch lastig” en "gevaarlijk”

Twee advocaten, Bart Stapert en André Seebregts, oefenen sinds september 2017 druk uit op het OM om de drie IS-vrouwen terug te halen. De Rotterdamse rechtbank vond in februari dat de overheid hiervoor meer moeite moet doen. De rechtbank gaf een ‘bevel tot gevangenneming’ uit, dat nu naar de Koerden is gestuurd. Desondanks herhaalde premier Rutte recent dat het terughalen van Syriëgangers „juridisch lastig” en „gevaarlijk” zou zijn.

„Het is juist heel gemakkelijk”, stelt Abdulkarim Omar. „Alles wat Nederland moet doen is voor identiteitspapieren zorgen, en dan kunnen we hun ingezetenen overleveren aan onze grensovergang met Irak.”

Omar verwijst naar Rusland en Indonesië die allebei tientallen vrouwen en kinderen hebben opgehaald. In het geval van Rusland, dat troepen in regeringsgebied in Syrië heeft, werden de vrouwen en kinderen in Qamishli opgehaald. De Indonesische families zijn naar de grens met Irak gebracht en daar opgehaald.

Met Canada zijn momenteel onderhandelingen aan de gang. Die met Denemarken zijn afgebroken. Met Nederland is op diplomatiek vlak nog geen enkel contact, zegt Omar.

Ook Nuri Mahmud, die voor de Syrische Koerden de onderhandelingen met Rusland heeft gevoerd, dringt erop aan dat de Europese landen hun mensen in Noord-Syrië zo snel mogelijk ophalen. „Noord-Syrië is niet de geschikte plek om hen vast te houden”, zegt Mahmud. „Onze middelen zijn beperkt. De families leven in een slechte situatie. Zij zijn ook slachtoffers van het terrorisme.”

Abdulkarim Omar waarschuwt dat het Westen een grote fout begaat door Syriëgangers niet uit Noord-Syrië te halen. „Het is hier nu relatief veilig, en wij hebben deze mensen in hechtenis. Maar de situatie kan elk moment omslaan. Als er nieuwe gevechten uitbreken, met Turkije of met het regime in Damascus, dan is de kans groot dat de gevangenen op de loop gaan. En dan vormen zij opnieuw een gevaar, niet alleen voor ons, maar voor de hele wereld.”

Zaterdag vindt in het Iraakse Suleimania een conferentie plaats met de Verenigde Naties, waar de Syrische Koerden opnieuw hun zaak zullen bepleiten. „Wij hebben aan de zijde van de internationale coalitie gevochten tegen Islamitische Staat. De oplossing voor dit probleem moet ook internationaal zijn”, zegt Omar. „Wij kunnen dit probleem niet alleen oplossen.”

Correctie (4 juli 2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat de Koerden alle zeventien Syriëgangers willen overdragen aan Nederland. Dat klopt niet. Het zijn er 27. Hierboven is dat aangepast.

    • Gert Van Langendonck