Je kunt beter niet als eerste een penalty missen. Engeland kon het wel.

Als er in de knock-outfase van het WK na 120 minuten voetballen geen winnaar is, zijn ze onvermijdelijk: strafschoppen. Zoals bij Colombia-Engeland, waar de Engelsen zich tijdens de penaltyserie niets aantrokken van de WK-historie.

Aanvoerder Harry Kane is de strafschopspecialist bij Engeland. Foto Maxim Shemetov/Reuters

Voor de derde keer tijdens het WK in Rusland moesten strafschoppen de beslissing brengen. Na Spanje-Rusland en Kroatië-Denemarken kende ook Colombia-Engeland na negentig minuten en twee verlengingen van een kwartier, geen winnaar.

Historisch gezien was het voor de Engelsen een zo goed als onmogelijke opgave om na penalty’s als winnaar van het veld te stappen. Drie keer eerder ging het voor Engeland al mis op een WK in een strafschoppenserie, maar belangrijker: Jordan Henderson miste tegen Colombia als eerste vanaf elf meter. Normaal gesproken een kus des doods tijdens een WK-eindronde. Tot deze dinsdagavond in Moskou waren 23 van de 28 landen (ruim 82 procent) die op WK’s tijdens een strafschoppenserie de primeur van de misser hadden, uiteindelijk de verliezer. Zo blijkt uit gegevens op de website Transfermarkt.

Laag door het midden

Over strafschoppenseries tijdens de knock-outfase van een WK raken voetballiefhebbers niet uitgesproken. Neem zondag, de achtste finale tussen Denemarken en Kroatië. Aan Nicolai Jorgensen de taak om een belangrijke strafschop te nemen voor de Denen. Had de 27-jarige Feyenoord-spits maar een blik geworpen op de beschikbare statistieken. Dan had hij de bal niet laag door het midden geschoten. Scoringspercentage: 58 procent, het laagst van alle opties. Als je besluit door het midden te schieten, doe het dan hoog, zo luidt het devies. Alle zestien keer – inclusief Radamel Falcao van Colombia tegen Engeland – dat een speler in de WK-geschiedenis tijdens een penaltyreeks op die manier op doel schoot, was het raak.

Ook goed om te weten voor WK-gangers en -volgers: de achtste penalty in de serie is de moeilijkste. Twee op de vijf gaat er niet in, meldt de BBC aan de hand van gegevens van Opta. Ook van deze cijfers trokken de Engelsen zich tegen Colombia niets aan: Kieran Trippier schoot de achtste pingel in de serie onberispelijk raak.

Uli Stielike

De eerste van nu in totaal 29 penaltyseries op een WK dateert van 1982. In de halve finale van dat jaar hielden West-Duitsland en Frankrijk elkaar na de reguliere speeltijd en verlengingen op 3-3. Na twaalf penalty’s wonnen de West-Duitsers met 5-4.

Libero Uli Stielike deed in die historische reeks wat geen enkele Duitser hem sindsdien heeft nagedaan: hij miste. Vier keer moest (West-)Duitsland een WK-wedstrijd vanaf elf meter beslissen, nooit werd verloren.

Infographic NRC

Oranje

Het Nederlands elftal moest drie keer strafschoppen nemen om een WK-duel te beslissen. In 1998 werd in de halve finale verloren van Brazilië, door missers van Ronald de Boer en Phillip Cocu. In 2014 won Oranje van Costa Rica in de kwartfinale, omdat invaller Tim Krul twee penalty’s stopte. Maar opnieuw ging het mis in de halve finale, nu tegen Argentinië, omdat Ron Vlaar en Wesley Sneijder niet wisten te scoren.

Twee keer naast

In totaal werden in de 29 strafschoppenseries 269 penalty’s genomen. Daarvan werden er 78 gered, raakten paal of lat, of gingen over het doel. Slechts twee strafschoppen eindigden naast het doel; de Spanjaard Juanfran had in 2002 op het WK in Japan en Zuid-Korea de primeur tegen Ierland, hij schoot de bal rechts langs het doel. De Braziliaanse aanvaller Willian volgde in 2014 tegen Chili met een bal links naast.

Meer dan tien strafschoppen zijn er doorgaans niet nodig, slechts twee van de 28 WK-shootouts kenden een sudden death: zowel de eerder gememoreerde halve finale tussen West Duitsland en Frankrijk in 1982 als de kwartfinale Roemenië- Zweden in 1994 werden beslist na twaalf strafschoppen.

De snelste serie staat op naam van Zwitserland en Oekraïne. Tijdens de achtste finale van het WK in 2006 wisten de Zwitsers – na een bloedeloze 0-0 – geen een penalty te benutten en was het al na zeven strafschoppen gedaan.

    • Jelmer Kos