‘I like this guy’, zegt Trump

Het was een ‘stevig’ gesprek, zei premier Rutte over zijn ontmoeting met Trump. Hij sprak hem een paar keer tegen, nam het op voor de EU.

Foto: AP Photo/Susan Walsh

De eerste keer dat premier Mark Rutte probeert om president Donald Trump tegen te spreken, gaat het nog mis. Ze zijn net naast elkaar gaan zitten in het Oval Office, journalisten mogen er even bij zijn en Trump begint over het handelsconflict met de Europese Unie. Als de EU en de VS er samen uitkomen, is dat ,,positief”, zegt hij. ,,Maar anders is het ook positief.” Hij bedoelt: dan zal het ook goed uitpakken voor de VS.

,,Nee, nee”, zegt Rutte. ,,Dat is níét positief.”

Trump hoort hem niet of doet alsof, hij praat door: ,,Denk maar eens aan de buitenlandse auto’s die je hier hebt.” Eerder al dreigde hij de EU met een importheffing van 20 procent op Europese auto’s.

Lees ook: Nederland hoeft bij Trump geen softie te spelen.

Het is Rutte’s eerste bezoek aan Trump in het Witte Huis en de Amerikaanse president lijkt op deze maandagmiddag, in Nederland is het al avond, een goede bui te hebben. Maar onwennig is het nog wel. Nederland, zegt Trump, is een koninkrijk. Dat vindt hij ,,mooi” en ,,elegant”. Rutte heeft op zijn beurt cijfers uit zijn hoofd geleerd: 825.000 Amerikanen zijn aan het werk door Nederlandse investeringen in de VS en andersom werken een kwart miljoen Nederlanders door Amerikaanse investeringen. Trump knikt. De relatie van de VS met Nederland is, vindt hij met zijn bekende neiging tot de overtreffende trap, ,,nog nooit zo goed geweest als nu”.

Als de journalisten weg zijn, zitten bij Trump zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, veiligheidsadviseur John Bolton en de Amerikaanse ambassadeur in Nederland Pete Hoekstra. Rutte is samen met minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingsamenwerking Sigrid Kaag, zijn woordvoerder, een raadadviseur en de ambassadeur van Nederland in de VS. Ze hebben een half uur, in een andere zaal zitten de ceo’s van Shell, Philips, NXP, Aegon en Schiphol klaar om daarna ook een half uur te praten met Trump en Rutte.

,,Net zo slecht als China”

Aan Nederlandse kant is heel precies nagegaan hoe de laatste tijd de ontmoetingen van Trump met Europeanen zijn verlopen. De Spaanse koning Felipe was geen discussie met Trump begonnen, de president had kunnen zeggen waar hij zin in had, de Zweedse premier Stefan Löfven was wel tegen Trump ingegaan. Het idee bij de Nederlanders is: veel zal het niet uitmaken, Trump is niet te beïnvloeden.

Het doel wordt vooral om te laten zien hoe belangrijk Nederlandse bedrijven zijn voor de werkgelegenheid in de VS: jobs, daar zal Trump vast gevoelig voor zijn. Maar Rutte wil het ook opnemen voor de EU. Het zijn de momenten in het gesprek die de premier later zelf ,,stevig” zal noemen.

Als Rutte over China begint – tegenover dat land kan de VS Europa toch nodig hebben? – krijgt hij van Trump te horen wat de president afgelopen weekend al op televisie zei: als het om handel gaat, is de EU misschien ,,net zo slecht als China”. Trump noemt ook Duitsland als voorbeeld: dat land profiteert, vindt hij, van de veiligheid die de VS biedt in de NAVO en van de euro in de EU en wat doen de Duitsers ervoor terug? Ze hebben een discussie over de manier waarop je een handelstekort of een overschot berekent: wat tel je mee, wat niet? En Rutte noemt het handelsoverschot van de VS met Nederland. Wat gaat Trump eraan doen om dat op te heffen?

Het was bedoeld als grapje. Rutte zegt ook nog dat Trump en hij een achtergrond met elkaar delen: ze komen allebei uit het bedrijfsleven. Al heeft Trump het daar, vindt Rutte, beter gedaan. Die heeft gebouwen met zijn naam erop, Rutte zelf niet.

Lees ook: In het Oval Office kan je laten zien dat je meetelt.

MH17

In zijn openingsverhaal voor Trump, achter gesloten deuren, was Rutte meteen begonnen over de MH17. Hij had Trump bedankt voor de steun aan Nederland en Australië. Trump kwam met vragen: hoe ver zijn jullie nu precies met het onderzoek?

Het eerste deel van het gesprek loopt een kwartier uit. In de andere zaal worden de ceo’s onrustig: als Trump zich strikt houdt aan het uur dat hij voor Nederland had, zijn zij naar Washington gevlogen voor vijftien minuten met Trump. Maar ook voor hen maakt Trump extra tijd. Hij toont zich onder de indruk van hun inspanningen in de VS en als ze vertellen bij welke problemen de president misschien kan helpen, laat hij merken dat hij hen begrijpt.

Na een uur en 25 minuten is de ontmoeting van Rutte met Trump voorbij. Of het heel anders was dan eerder met Barack Obama? ,,Ik heb te maken met de president die er is”, zegt Rutte tegen journalisten. „En die van nu heeft gearticuleerde opvattingen over Europa. Maar ik denk nooit na over de toon van gesprekken. Ik zit hier voor het Nederlandse belang en hij voor het Amerikaanse.”

En voor de Europese ja. Die had hij verdedigd. ,,Ik ben ook lid van de Europese Raad.”

Een beetje slijmen

Dezelfde dag nog vliegt Rutte terug naar Nederland, op dinsdag komt de Britse premier Theresa May bij hem langs. En over twee weken ziet hij Trump weer – op de Navo-top in Brussel. Die zal nu misschien wat extra aandacht hebben voor Rutte. Een van de doelen van de ontmoeting was, aan Nederlandse kant, dat Trump na het gesprek met Rutte zou denken: interessante man. En hem dus niet meteen zou vergeten.

Maar hoe wek je zo’n indruk bij iemand die vooral zichzelf interessant lijkt te vinden? In NRC zei VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff eerder: „Ik zou hem prijzen, een beetje slijmen.”

Maar of Rutte daar zo goed in was, deze maandag? Net voordat de journalisten worden weggestuurd uit het Oval Office, zegt Rutte tegen Trump: „Your desk is tiny.” Trump zegt: „I know.”

En toch, als Trump na het gesprek wegloopt, roept hij tegen zijn medewerkers: „I like this guy.”

    • Petra de Koning