Fraude leidt elk jaar tientallen keren tot ongeldig verklaren van examens

Onderwijsinspectie

Docenten helpen leerlingen wel vaker bij examens. Maar dat ze zelf hun examens mogen verbeteren, is nieuw.

Een bord bij het Rijswijks Lyceum. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Het komt vaker voor dat docenten de leerlingen helpen bij het maken van het eindexamen. Jaarlijks rapporteert de Onderwijsinspectie onregelmatigheden door personeelsleden die tot ongeldigverklaring leiden. Vorig jaar waren het zes gevallen met 42 leerlingen, in 2016 vier gevallen met 23 leerlingen, in 2015 één geval met zeven leerlingen en in 2014 zes gevallen met 124 leerlingen. Vorig jaar kreeg een leerling ook direct hulp tijdens het examen. Nieuw bij het Rijswijks Lyceum is volgens een woordvoerder dat leerlingen zelf hun examens mochten verbeteren.

Het ongeldig verklaren van examens op andere gronden, bijvoorbeeld onrust in de zaal, vastlopende filmpjes, verkeerde examens of de verkeerde rekenmachine, komt veel vaker voor. Vorig jaar werden 1.195 examens en rekentoetsen door de Inspectie geheel of gedeeltelijk ongeldig verklaard. In 2016 waren dat er 1.370 op ongeveer 200.000 eindexamens. De meeste gevallen komen niet in de publiciteit.

Afgelopen maand werden bij dertig leerlingen eindexamens voor keuzevakken afgekeurd omdat de cijfers voor schoolexamens beneden de 4 waren. De aandacht voor dit soort gevallen is groter door de 354 leerlingen van het Maastrichtse vmbo van wie de eindexamens ongeldig werden verklaard wegens ontbrekende schoolexamens. „Maastricht was in een andere omvang dan we tot nu toe hebben meegemaakt”, zegt een woordvoerder van de Onderwijsinspectie.

Lees ook: Lievelingsleraren met ‘groot hart’ wilden leerlingen niet laten zakken

Meldingen

De Inspectie controleert niet alle eindexamenprocedures, maar reageert op meldingen die worden gedaan. Het schoolbestuur is zelf verantwoordelijk voor de examens en moet zijn eigen Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) volgen. Bij het Porta Mosana vmbo in Maastricht waren de cijfers voor de schoolexamens niet gebaseerd op onderliggende toetsen. Veel verder ging de diefstal van de eindexamens door leerlingen van het Ibn Ghaldoen in 2013.

De schoolexamens zijn in tegenstelling tot de centrale examens geheel in handen van de scholen zelf. Dat geldt ook voor alle examens en tentamens van het middelbare beroepsonderwijs, hogescholen en universiteiten. Die kennen geen centrale examens. Betrokken leraren van de Rotterdamse opleiding logistiek van het Zadkine ROC werden vorig jaar betrapt op het matsen van studenten bij examens. Er waren onregelmatigheden in de examinering op hogeschool Inholland in 2010. De gevallen blijven komen.

    • Maarten Huygen