Bedrijven beter in sociale taak dan overheid

Arbeidsgehandicapten De markt weet ondernemers te enthousiasmeren arbeidsgehandicapten aan te nemen. De overheid lukt dit niet.

Hans de Boer (voorzitter VNO-NCW, links) neemt boek in ontvangst met inspirerende voorbeelden van werken met een arbeidsbeperking door initiatiefnemers Aart van der Gaag en Desiree Curfs. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Lang niet elke ondernemer is gemotiveerd om een arbeidsgehandicapte in dienst nemen. Je krijgt er weliswaar subsidie voor en een verzekering tegen ziektekosten, maar die regelingen brengen ook bureaucratie met zich mee, vrezen sommige werkgevers.

Toch is juist het bedrijfsleven erin geslaagd om méér banen voor gehandicapten te creëren dan zij hadden afgesproken in de ‘banenafspraak’ van 2013, zo bleek maandag uit een tussenrapportage. De overheid had opnieuw te weinig gehandicapten aangenomen, net als vorig jaar.

In de markt waren tot eind vorig jaar 30.000 nieuwe banen gecreëerd, het doel was 23.000. De overheid had 10.000 nieuwe banen beloofd, maar kwam niet verder dan 6.500. En dan ging het in de marktsector ook nog eens vooral om arbeidscontracten en bij de overheid vooral om detachering en uitzendkrachten. Wat gaat er mis bij de overheid?

Enthousiasme nodig

Uit de maandag gepubliceerde onderzoeksrapporten, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken, valt niet één conclusie te trekken. Maar een terugkerende constatering is dat bij de overheid weinig enthousiasme en toewijding is om gehandicapten aan te nemen. Als er al tijd of geld voor wordt uittrokken, is het vaak tijdelijk.

In het bedrijfsleven wordt juist voorál geprobeerd om ondernemers te enthousiasmeren, zegt Aart van der Gaag. Hij heeft als taak om zo veel mogelijk gehandicapten aan het werk te helpen, in opdracht van de werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO.

Arbeidsgehandicapten behoren tot de groep die nog steeds moeilijk aan het werk komt, meldde uitkeringsinstantie UWV eerder dit jaar. Lees ook: Ouderen minder kans op baan door beeldvorming

Van der Gaag kreeg die taak kort nadat bedrijven, vakbonden en overheid in 2013 hadden afgesproken dat er tot 2025 125.000 nieuwe banen voor gehandicapten moesten komen. „Ondernemers die hier al mee bezig waren, werden onze ‘ambassadeurs’. Die lieten we bij andere bedrijven langsgaan om te laten zien hoe het moet.”

Van der Gaag richtte zich op ondernemers die geïnteresseerd waren. Niet iedereen dus. „Maar de bedrijven díé dan meedoen, doen het vanuit intrinsieke motivatie. En dan nemen ze gelijk veel mensen aan.”

Dat staat haaks op de aanpak van de overheid, zegt Van der Gaag. Daar kreeg elke school, provincie of ministerie precies te horen hoeveel gehandicapten ze moesten aannemen. Zo’n plicht werkt averechts, vermoedt Van der Gaag. „Dat is zó’n compleet andere drive.”

De eerste aanbeveling in het onderzoeksrapport is dan ook om het enthousiasme bij overheden te stimuleren en daar een ‘boegbeeld’ voor aan te stellen, zoals Aart van der Gaag voor bedrijven is.

Bij de overheid wordt soms gezegd: bedrijven hebben het makkelijker, daar zijn meer laagbetaalde banen. Het onderzoeksrapport relativeert die kritiek. Er zijn óók bedrijven met veel hogeropgeleiden. Van der Gaag noemt ABN Amro. „Die heb ik hier in het begin ook mee zien worstelen.” Nu kijken zij bij vacatures op elk niveau of daar iemand met een handicap op past. „Ze hebben dove hypotheekadviseurs om dove klanten te helpen. En sommige kantoren hebben de ‘warmwelkommedewerker’ weer geïntroduceerd.”

Als hoge ambtenaren Van der Gaag om advies vragen, zegt hij daarom: ga eerst bij die bedrijven kijken, „die de worsteling al hebben doorgemaakt”.

Lees ook: Kabinet wil gehandicapte werknemers minder betalen, werkgevers niet
    • Christiaan Pelgrim