Al te grote academische vrijheid wordt niet gewaardeerd in China

China

Westerse universiteiten willen graag vestigingen in China oprichten. Maar een Britse hoogleraar bij zo'n dependance moest weg na een kritisch stuk.

Dat er op Chinese universiteiten steeds minder sprake is van academische vrijheid was al langer bekend. Nu blijkt dat die ook op de campus van buitenlandse universiteiten in China niet langer is gegarandeerd. Een Britse academicus is uit het bestuur van de Chinese campus van zijn Britse universiteit gezet omdat hij een kritisch stuk schreef over de Communistische Partij van China (CPC).

Dat is ook voor Nederlandse universiteiten relevant. Zo had de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) tot voor kort vergevorderde plannen om in China een eigen campus te beginnen. Volgens het college van bestuur zou er op die dependance geen sprake zijn van inperking van de academische vrijheid. De Universiteitsraad geloofde dat echter niet. Het plan van de RUG werd uiteindelijk eerder dit jaar afgeblazen.

Het wantrouwen blijkt nu terecht. De Britse academicus Stephen Morgan mag niet langer deel uitmaken van het bestuur van de University of Nottingham Ningbo. Zakenkrant Financial Times meldt op basis van anonieme bronnen dat dit komt doordat Morgan zich te kritisch heeft uitgelaten over het 19de partijconcres van de Communistische Partij van China (CPC). Tijdens het meest recente congres werd de Chinese president Xi Jinping in principe voor het leven benoemd. Morgan schreef het stuk niet voor een publicatie van de universiteit in Ningbo, maar voor een internetpublicatie van de moederuniversiteit in Nottingham.

De University of Nottingham Ningbo werd in 2004 geopend als de eerste joint venture tussen een Chinese en een buitenlandse universiteit. De Rijksuniversiteit Groningen noemde het model dat zij daarbij hanteerden als voorbeeld van hoe Groningen zelf zijn campus in de Oost-Chinese plaats Yantai wilde opzetten.

Herbenoeming

Morgan werd niet meteen na verschijnen van zijn stuk ontslagen als bestuurslid. Pas toen het tijd werd om zijn contract te verlengen, maakten vertegenwoordigers van de CPC aan het bestuur duidelijk dat een herbenoeming er voor Morgan niet in zat. Het stuk van Morgan had in hun ogen de universiteit in verlegenheid gebracht. Morgan blijft wel aan als docent. Morgan en het universiteitsbestuur zeggen overigens dat het gaat om een reguliere en gebruikelijke vernieuwing van het bestuur.

De zaak is niet alleen relevant in het licht van berichten dat de CPC onder Xi de teugels op Chinese universiteiten steeds strakker aanhaalt. Zo is het moeilijker geworden om buitenlands materiaal bij colleges te gebruiken en is er steeds vaker cameratoezicht in de collegezalen. Het ontslag werpt ook een nieuw licht op de jarenlange discussie die er op de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) werd gevoerd over het wel of niet openen van een campus in de Oost-Chinese stad Yantai.

Bij die discussie draaide het vooral om de vraag of de academische vrijheid in China te garanderen zou zijn. Het college van bestuur onder leiding van Sibrand Poppema meende van wel, maar de Universiteitsraad bleef twijfels houden. Toen de Universiteitsraad begin dit jaar in meerderheid van plan bleek tegen de plannen voor Yantai te stemmen, trok het bestuur de plannen voor de campus in.

,,Samen met de faculteiten en opleidingen onderzoeken we de komende tijd welke andere vormen van samenwerking in Yantai mogelijk zijn”, zei Poppema toen. Poppema wordt per 1 oktober opgevolgd door Jouke de Vries. Of, en zo ja in welke vorm, de RUG onder zijn leiding doorgaat met de samenwerking met Yantai is nog onbekend.

    • Garrie van Pinxteren